1.Yapı Pissu Çıkış Yüklerinin Belirlenmesi ( TS EN 12056_2)

Burada verilen değerler, ortalama %50’lik bir doluluk oranında ve tek bir boşaltma kolonuna bağlanmış elemanlar içindir.

Atıksu debisi: 

 

 

 

Buradaki (k) değeri kullanım çarpanı olup, şu değerlerde olur: 

Ev, misafirhane, işyeri k=0.5

Hastane, okul, restoran, otel k=0.7

Genel tuvaletler ve duşlar k=1.0

Özel kullanımlar k=1.2

 

Sınırlama:

Yatayda en uzun boru boyu L=4.0 m

90°C’lik dirsek sayısı (en çok) 3 adet

olmalıdır.

Bir yapıda, birden çok pissu çıkışı olabilir. Her bir çıkış için pissu debileri, ayrı ayrı hesaplanmalıdır. 

Pissu çıkışları, yapı dışında yer alacak olan, bir rögara bağlanır. Sonra, bu rögarlar ana kanalizasyona veya varsa, bir pissu arıtma tesisine ya da fosseptik çukuruna doğru, bir boru şebekesiyle yönlendirilir.

 

Yapı dışı pissu boruları hesabında iki kriter belirleyici rol oynar. 

 

Doluluk oranı, genellikle, %50 ve %70 olarak alınmaktadır.

 

Eğimler ise bütünüyle, arazinin topoğrafik yapısına bağlı olarak belirlenir. 

 

En küçük eğim (0.50 cm/m) değerindedir.

Pissu Debileri ( lt/s)

 

2. Sistemin Tasarlanması

Yapıdan çıkan pissu borusu bir rögara girmelidir. Sonraki aşamada, bu rögarlar, çıkış yönüne doğru birbirine bağlanırlar. Son çıkış noktası ise  ana kanalizasyon hattı, pissu arıtma tesisi veya fosseptik çukuru olur.

 

Sanal olarak, yapı çıkışları –rögarlar arası boru bağlantıları çizilir. Rögarlar arası açıklık 30 m’yi geçmemelidir. Sistemin gereği, açı değiştirme noktalarında veya 30 m kuralına göre ara rögarlar kullanılır.

 

Projelendirme işlemleri şu sırayla yapılır:

1. Yapı çıkışı boru çapları ve debiler yazılır

2. Yapı çıkışındaki noktada boru alt kotu belirlenir.

3. Rögara girişteki borunun alt kotu belirlenir. Bu kot, yapı çıkış noktasıyla rögar girişi arasındaki uzaklık ve borudaki eğim göz önüne alınarak hesaplanır.

4. İlk rögardan başlayarak son rögara kadar tüm rögarlara bir numara verilir. Ana hattan ayrı bağlantılar varsa, buradaki rögarlara sonraki numaralar verilmelidir.

5. İki rögar arasındaki boru parçası üzerine

6. Arazi plankotesi dikkate alınarak, her rögarın üst kotu belirlenir.

7. Her bir rögara giren borunun alt kotu belirlenir.

8. Rögardan çıkan borunun alt kotu, en alttan giren boru kotundan min. 10 cm aşağıda olmalıdır. Bu kot, aynı zamanda, rögar dip kotu demektir.

9. Pissu boru sisteminin son noktasındaki kot belirlenir. (Kent kanalizasyon şebekesine bağlanılacaksa, ilgili idareden bağlantı noktasının eksen kotu istenir.) Eğer, tasarlanan boru sisteminin son noktasındaki kotu giriş noktası kotundan aşağıda kalıyorsa, geriye doğru gidilip, eğimler azaltılır veya bağlantı sistemi arazi topografyasına göre değiştirilir. Hiçbir biçimde çıkış kolu yakalanamıyorsa, uygun bir yere pissu toplama deposu yapılır ve pissu terfi pompaları ile çözüme gidilir. 

 

3. Rögarlar

Rögarlar, genellikle, kare kesitli yapılırlar. Silindirik tipte olanlar büyük debili ve geniş alana yayılmış sistemlerde kullanılırlar. Rögarların kesit ölçülerini derinlikleri belirler.

Duvar kalınlıkları, min. 15 cm olarak düşünülmelidir. Rögar üst kotu bulunduğu arazinin kotu ile aynıdır. Bu kat, röper noktasına (±0.00 kotu) göre belirlenir.

 

 

 

 

 

 

 

Bu çizime göre, rögar iç derinliği 

H =1.28-0.72

                     = 0.56 cm

olacaktır.

Rögarların yol üstüne gelmemesi gerekir. Zorunlu durumlarda demir döküm yuvarlak kapak kullanılmalı, beton kalınlığı arttırılmalıdır.

 

4. Uygulama Notları

- Beton büz borular

- Kaburgalı (corrigated) borular

- Santrifüj döküm pik borular

- Muflu duktil borular kullanılmalıdır.

* Yazar: Aydın ACEMİ

Makina Mühendisi