M. REMZİ ÇELİK
Saven Teknik Malz. Tic. ve Taah. Ltd. Şti.

Herhangi bir boru tesisatında veya depolama tank parkında yalıtımın kendi başına yeterli olmadığı, borulardaki veya tanklardaki sıvı ve gaz sıcaklıklarının dengelenmesi ve bazı durumlarda da proses şartlarında tutularak boruların ve tankların donmasına engel olabilmek için Isıl İzleme (HT) sistemlerinin kullanılması gerekir. Bu amaçla, daha yaygın olarak kullanılan elektrikli Isıl İzleme (HT) sistemlerinin kullanıldığı bazı örnekler arasında sıcak su hatlarının sıcaklıklarının korunması, transfer hatlarının ısıtılması, proses hatlarının proses koşullarında tutulması, boru hatlarının ve depolama tanklarının donmaya karşı korunması, termoplastik üretim tesislerindeki taşıma hatlarının proses koşullarıne getirilmesi veya istenen proses değerlerinde tutulması gibi uygulamaları sayabiliriz.

Herhangi bir tesisteki sıcaklığın korunabilmesi için o tesis yüzeyine, o yüzey ile ortam arasında oluşan ısı kaybı kadar veya ondan biraz fazla ısı uygulanmalıdır.

Prosesteki ısıtma işlemlerinde ise sistemin ihtiyacı kadar, varsa kimyasal reaksiyonların dengelenmesini sağlayacak kadar ısı verilir. Sabit ısı uygulamalarında herhangi bir boru veya tanka ortam koşulları her ne olursa olsun sabit bir ısı verilir. Daha çok donmaya karşı kullanılan bu tip uygulamalarda ısı kaybı hesaplarının mutlaka en olumsuz koşullara göre yapılması gereklidir.

Proses koşullarının dengelenmesinde ise tasarım yapılırken iki önemli durum vardır, bunlardan birincisi proses sıcaklığının yükseltilmesi, ikincisi ise proses sıcaklık değerlerinin korunmasıdır. Isı kayıp hesaplarının yapılması sırasında bu iki unsur mutlaka ayrıntılı olarak incelenmelidir. Bu incelemeler sonunda yapılan ısı kayıp hesaplarında malzemenin sıcaklığını yükseltmek için gerekli ısı miktarı, ve ısının uygulanacağı spesifik periyotlar sıcaklık koruma süreleri hesaplanacaktır. Hesaplar yapılırken, özellikle karmaşık proseslerde, gerçek ısı kayıplarını hesaplayamayabiliriz. İşte bu durumlarda yaptığımız hesap yanlışlıklarını veya gözden kaçabilen detayları dengeleyebilmek için bir emniyet katsayısını bulduğumuz ısı kaybı değeri ile çarpmalıyız, % 10’dan %40’a kadar değişebilen bu katsayı özellikle karmaşık sistem tasarımlarında son derece önemlidir.

1. BORULARDAKİ ISIL TASARIM
Isıl İzleme Sistemi’nin hesaplanmasındaki ilk adım, işlemin
uygulanacağı her bir boru veya tanktaki ısı kaybının
hesaplanmasıdır.

Boru hatlarındaki sıcaklığın korunması için bilinmesi gerekenler;
• Isıl İzleme Sistemi kurulacak boru hattının veya tankın çapı ve boyu veya diğer boyutları,
• Fittings sayısı,
• Flanş sayısı,
• Malzeme tipi,
• Bağlantı askısı sayısı,
• İstenen koruma (tutma) sıcaklığı,
• En düşük ortam sıcaklığı,
• Konum: İçerisi/Dışarısı,
• Yalıtım malzemesi cinsi,
• Yalıtım malzemesi kalınlığı,
• Yalıtım malzemesi ısıl direnci,
• Rüzgar hızı,
Isıtılması gereken hatlarda ısı kaybının bulunması için bilinmesi gerekenler ise;
• Sabit Tutma Sıcaklığı: Tm
• En düşük ortam sıcaklığı: Ta
• Konum: İçeri/Dışarı
• Rüzgar Hızı (Bulunabiliyorsa)
• Adsal Boru Çapı: Dp
• Ek emniyet katsayısı (Gerekli durumlarda):
• İzolasyon malzemesi ve kalınlığı: mm

Makalenin devamını e-dergi üzerinden okumak için lütfen tıklayın...