Boğazdan Haliç'e Deniz Suyu Projesi
Haliç’i besleyen Kağıthane Deresi, çevresindeki imar faaliyetleri sebebiyle yağışın olmadığı dönemlerde kuruyor, Haliç’le birleştiği noktada zeminde biriken çamur çevresini olumsuz etkiliyordu. Haliç’in dere ile birleştiği noktalarda su yenilenmesi olmadığından çözünmüş oksijen miktarı azalarak su altı yaşamını da olumsuz etkiliyordu.
İSKİ’nin hayata geçirmiş olduğu proje ile İstanbul Boğazı’nın suları Kağıthane Deresi ile Haliç’e ulaşacak. Kağıthane Deresi’nde sürekli akışkanlık sağlanmasıyla sudaki çözünmüş oksijen miktarına bağlı olarak su biyolojisine katkı sağlanacak. Aynı şekilde oksijen oranı yüksek boğaz sularının Haliç’e ulaşmasıyla Haliç’in suyu yenilenerek su sirkülasyonunun düşük olduğu bölgelerde septikleşmeden kaynaklı koku sorununun önüne geçilecek. Hayata geçirilen bu proje ile İstanbul adeta yeni bir adaya kavuşmuş olacak. Proje aynı zamanda Kağıthane Deresi civarındaki yerleşim bölgelerinin de yaşam kalitesiyle birlikte ekonomik değerini de önemli ölçüde artıracak.
İstanbul Boğazı’ndaki Sarıyer – Çayırbaşı’nda inşa edilen su alma yapısı ile Ayazağa terfi merkezine 32 m’lik derinlikten kendi doğal akışıyla ulaşan günde 260 bin m³ deniz suyu buradan önce Ayazağa Deresi’ne, sonra da Kağıthane Deresi’ne pompalanarak Haliç’e yeniden hayat verdi.
Ayazağa – Sarıyer – Çayırbaşı arasına inşa edilen 5 km’lik tünel tamamlandı. Cendere’den gelen deniz suyu Kağıthane Dersi’nden geçerek Haliç’e ulaştı ve böylece İSKİ’nin 3 sene önce başlattığı projede sona gelindi.
Sarıyer – Çayırbaşı’nda inşa edilen tünel aracılığıyla önce Ayazağa Deresi’ne, sonra da bağlantılı olarak Kağıthane Deresi’ne akan İstanbul Boğaz’nın suyu sayesinde Haliç’te su dolaşımı sağlanarak Haliç’in 1950’li yıllarına dönüşü sağlanmış oldu. Deneme amaçlı olarak salınan Boğaz suyunun Haliç’e aktarımı ile ilk aşamada Haliç’teki rif yapısı ve biyolojik çeşitlilik arttı. Bugünlerde gerek Haliç’in Kağıthane Deresi’ne bağlandığı bölgelerde, gerekse Kağıthane Deresi’nin içinde bile artık bol miktarda balıklara rastlanılmakta.
Önümüzdeki günlerde Başbakan Recep Tayyip Erdoğan ve İstanbul Büyükşehir Belediyesi Başkanı Kadir Topbaş tarafından resmi açılışı yapılacak olan Boğaz’dan Haliç’e Deniz Suyu Projesi için Sadabat Deresi olarak da bilinen Kağıthane Deresi’nin 21. yüzyılda yeniden eski canlılığına kavuşması bekleniyor.
1.Terfi Merkezi:
- Şaft Çapı: 12,10 m
- Şaft Yüksekliği: 32,00 m
- TBM Giriş Şaftı
- Bu şaftın tabanına konulan 3 adet pompa ile (3000 lt/sn) şafttaki deniz suyu Ayazağa Mevkisi’ne terfi ettiriliyor. Buradan, kendi cazibesiyle Kağıthane Deresi’nden geçen deniz suyu Haliç’e akıyor.
2.Tünel Şaftları (HT1 - HT2 - HT3):
- Şaftların Çapı: 7,50 m
- Şaftların Yüksekliği: HT1: 18 m, HT2: 48 m, HT3: 41 m
- HT1 Şaftı TBM çıkış şaftıdır.
HT2 ve HT3 Şaftlarının yapım amaçlarındaki en önemli unsurlar tünel hattındaki atmosfer basıncının düzenlenmesi için şaftların birer baca görevi yapması, TBM’in şafta ulaştığında yeni hatta başlamadan önce yapılması gereken bakım - onarım - hizmet işletme şaftlarıdır.
3.Boru İtme Hattı:
- HT1 Şaftı ile Su Alma Ağzı arasındaki 740 m’lik kısımda mevcut zemin alüvyon - kuşdili formasyonuna sahip bir yapı gösterdiğinden ve projede kullanılan TBM bu zeminde kullanılamadığından dolayı bu hat boru itme tekniği ile geçildi.
- HT1 ile Su Alma Ağzı arasında 7 adet Menhol ve 1 adet Su Alma Yapısı bulunmaktadır. Menhollerin her birinin arası yaklaşık 80 m olup, yapım amaçları boru itilirken itme pistonlarındaki basınçları zemin baskısından dolayı azaltmak ve hat boyunca atmosfer basıncını düzenlemektir.
- Zeminin elverişsiz olması ve makinenin artan piston basıncı dikdörtgen planlanan boru itme menhollerini dairesel olarak yapımına zorlamıştır.
4. TBM 2500:
- Projede kullanılan TBM, 11 m’lik kesici kafa ve kalkan arkasında da 9 adet Gentry’den oluşan 45 m’lik ekipmanı ile toplamda 56 m uzunluğunda bir makinedir.
- TBM kesici kafasında toplamda 21 adet kesici elmas disk bulunmaktadır. Kazı çapı 3120 mm olarak yapılır ve her kazıda 1 m ilerleme kaydedilir.
- Her kazı bittiğinde kalkan içine 1 m genişliğinde 6 adet segment taşından oluşan ring dizilir ve itme işlemine devam edilir. Ring dizildiğinde tünel iç genişliği 2500 mm’yi bulur.
- Kazılardan çıkan hafriyat konveyör bant yardımı ile makinanın arkasında hazır bekleyen lokomotifin kovalarına boşaltılır ve kazı tamamlandıktan sonra çalıştığı şafttan portal vinç yardımı ile kovalar kamyonlara boşaltılır.
5. İç Kaplama Betonu:
- Tünel Kazısı segmentli bir şekilde tamamlandıktan sonra, tünel içinde ikinci kaplama betonu dökümüne başlanır.
- Segmentli bir şekilde tünel tamamlandıktan sonra 2500 mm olan tünel çapının içine, iç kaplama kalıbı kurulur ve 15 cm kalınlığında iç kaplama betonu dökülür.
- İç kaplama betonu dökümünden sonra tünel inşaatı tamamlanır, PVC membran korumalı 2200 mm çapında tünel hattı elde edilir.
