Öncelikle EPDK’nın güneş enerjisi ile ilgili yeni düzenlemelerinden ve çıkardığı tebliğden kısaca bahsedebilir misiniz?

EPDK güneş enerjisi yatırımlarını ikiye ayırmış durumda. 500 kW altı yatırımlar için herhangi bir lisans istemiyor ve sadece bulunduğunuz dağıtım şirketine başvuru yapmanız yeterli görülüyor. 500 kW üstü olan yatırımlar için ise uzun zamandır bir tarih çerçevesinde program yürütülüyor. Bu tarih kapsamında çeşitli yönetmeliklerle de yatırımcıları bu çalışmaya hazırlıyor. 

 

Dünyada güneş enerjisi yatırımlarında ölçümleme çok fazla yapılmıyor, çünkü genelde devlet böyle bir çalışma istemiyor. Bunu istememesinin nedeni de, rüzgarda olduğu gibi aslında güneş enerjisinde böyle bir ihtiyaca gerek duyulmuyor olması. Rüzgar yatırımcısı için bu bir ihtiyaç, çünkü yatırım yapacağınız yerde bir ölçümleme yapmazsanız, rüzgarda bir süreklilik olmadığı için türbinin bulunduğu noktada hız farklılık gösterebilir ve bu durumda ciddi şekilde yanılabilirsiniz. Mevcut rüzgar enerjisi yatırımlarına baktığımızda, ölçümleme yapılmış olmasına rağmen beklenen sonuçların altında performansla çalışan bir çok rüzgar enerjisi santrali bulunuyor. Güneşte buna ihtiyaç yok, çünkü bulunduğunuz noktanın enlem ve boylamına göre sizin alacağınız güneş ışının değeri biliniyor. Çok önceden ölçülmüş değer olarak hepimizin bildiği noktalar var. Mevsimsel değişiklikler de maksimum artı-eksi yüzde 10’luk farklar yaratıyor. Bu da yatırımcı açısından projenin fizibilitesi hazırlanırken çok rahatlıkla bu artı yüzde 10, eksi yüzde 10 değeri yüklenerek farklı senaryoların düşünülebilmesini sağlıyor.  Ancak Türkiye’de rüzgar enerjisi yatırımları sırasında çok fazla talebin olmasından, bu taleplerin bazılarının ciddi olmadığının ortaya çıkmasından, lisans alan bazı yatırımcıların bu lisansları ticari bir emtia olarak görüp satışını yapmasından dolayı ortaya bir karmaşa çıktı. EPDK güneş enerjisi tarafında aynı karmaşayı yaşamak istemiyor ve diyor ki, ciddi yatırımcılar bu işe önce ölçümleme yaparak girsinler, onların ciddi olduklarını göreyim. Ön yatırım yapsınlar, buna bir zaman harcasınlar ardından da lisansı almak için yarışmaya girsinler. Bu oldukça mantıklı bir düşünce, çünkü geçmişte yaşanan çok ciddi sıkıntılar var. Bir taraftan da süreyi uzattığı için zorluk yaratıyor. Çünkü bu sistem yatırımcıları en az bir-bir buçuk sene ileriye atıyor. Ancak kendi içinde bir mantık yatıyor, çünkü geçmişte çok fazla kişi bu lisanslar üzerinden bir ticari faaliyet yürütmüş. Bu noktanın şu an eleştirilmesine ya da üzerinde durulmasına gerek yok, çünkü artık yasa var. Bu yasa artık bize diyor ki, siz altı ay boyunca benim söylediğim kriterlerde ölçümleme yapacaksanız. 

 

Bu altı aylık ölçümlemenin yanında, altı aylık tahmini değerler koyabilirsiniz. Ölçümleme çalışmasını gerçekleştirdiğiniz senenin akabinde, Haziran ayında da lisans almak için yarışmaya girebilirsiniz. Bu yüzden de tüm yatırımcılar önce araziyi bulma, satın alma, kiralama veya devlet arazisi ise, belli bir izin alma şeklinde aşamaları geçmek zorunda. Bunu yaptıysa, ölçümleme çalışmasına başlaması gerekiyor. Gelecek yılın Haziran ayında da lisans için başvurabilir.

 

Güneş enerjisi santralleri için düzenlenecek yarışmanın detaylarından da bahsedebilir misiniz?

Devlet maksimum 600 MW güneş enerjisi santrali yapımına izin veriyor. Bunların içinde belirli bölgeler, trafo merkezleri tanımlanmış durumda. Bu trafo merkezleri içerisine eğer beklenenden daha fazla bir talep olursa, örneğin üç yatırımcı trafoya bağlanmayı talep ederse ve oradaki trafonun kapasitesine göre sadece bir yatırımcı bağlanabilecek durumda olursa, üç yatırımcı arasında bir yarışma yapılması gerekiyor. Bu yarışmada üç yatırımcının arasından kim daha iyi, daha düşük fiyat verirse, o trafoya bağlanma hakkını elde ediyor. Burada kritik olan nokta şu ki, bir trafo merkezine katılmak isteyen sadece bir veya iki yatırımcı mevcut ise ve trafonun durumu yeterli ise yarışma yapılmadan paylaştırılıyor. Burada kritik olan şu; 600 MW inanılmaz derecede düşük bir rakam. 600 MW’lık bir elektrik santrali, Türkiye’nin şu anki büyüme potansiyeline ve enerji ihtiyacına baktığımızda, çok çok küçük bir katkı sağlayabilir. Şu an için maalesef ki bu rakam ne Avrupa ülkeleriyle kıyaslanabilir, ne de dünyayla. 2011 yılında Almanya’da sadece 1 senede 10.000 MW’lık güneş enerjisi sistemi kuruldu. 

 

600 MW limiti yurt dışından gelecek olan yatırımcılar açısından da çok küçük bir rakam. Şu an Bulgaristan, Yunanistan, Fransa, Belçika, İtalya birçok santral yatırımı yapıyor. Yatırıma gidecek olan ortadaki paranın bir yön bulması gerekiyor. Türkiye’ye geldiğinde 600 MW’ın içerisinden pay alacak ve bunun için bir de yarışmaya girecek, elektrik fiyatı olarak düşük fiyat alabilirsiniz ama yan tarafta Bulgaristan gerçeği var, Yunanistan’daki ekonomik kriz var. Burada benim vurgulamaya çalıştığım şu ki; bu rakamları büyütmediğimiz sürece Türkiye’de bunun ekonomisini yaratma şansını da kaybediyoruz. Çünkü rakam küçük oldukça, yurt dışından destekle bu işi yürütürüz. Bu rakamlar büyüdüğü sürece de yurtdışında değil Türkiye’de güneş enerjisi sistemlerinin yerli üretimine geçebiliriz. Konstrüksiyon konusunda Türkiye’ye yatırım yapmayı düşünen Alman firmaları da var. Ben o yüzden diyorum ki, 600 MW ile yaratacağınız ekonominin etkisi çok düşük olacaktır. Bunun gerçekten bir ekonomi olabilmesi için, Türkiye’de en az 2000 MW’lar seviyesinde bu işin başlaması gerekli. Hatanın neresinden dönülürse kardır diyelim, bir sonraki iznin çok çabuk çıkmasını temenni ediyoruz.

 

EPDK’nın da zorunlu tuttuğu ölçümleme faaliyetleri için sektörün kullanımına sunduğunuz güneş enerjisi ölçümleme setinden bahseder misiniz?

EPDK ölçümleme zorunluluğu ile ilgili nihai yönetmeliği yayınladı. Yönetmelik ile yatırımcıdan bir setinin olması isteniyor. Bu setin içerisinde güneş ışınım değerini ölçen bir piranometre olacak, bu cihazların tamamı uluslararası meteoroloji örgütü tarafından kabul edilmiş belli standartlarda olacak, bunun yanında güneşlenme süresi ölçülecek, rüzgarın şiddeti ölçülecek, hava sıcaklığı ve son olarak da nem ölçülecek. Bu cihazlar da setimizde mevcut. Yatırımcı, ölçümleme setinin kaydettiği bu verileri meteoroloji ile paylaşacak. Daha sonra lisans başvurusu sırasında bu verileri meteorolojiye ve EPDK’ya sunacak. Öte yandan tüm bu çalışmaya başlamadan önce de meteorolojiye başvurmak gerekiyor, biz bu noktada çalışmaya başlıyoruz. Tüm bu gereklilikleri bir cihaz üzerine toparlıyoruz, bunu yapan birçok firma var. Fakat rakip tarafta gördüğüm firmalar genelde rüzgar enerjisi konusunda daha önce ölçümleme yapan firmalar. Yani ölçümleme sistemini rüzgar için kuran teslim eden firmalar. Biz burada şöyle bir farklılık gösteriyoruz; biz güneş enerjisi konusunda çalışan bir firmayız ve sadece ölçümleme yapmıyoruz. Biz biliyorsunuz ki bu işi A’dan Z’ye yapmaya soyunmuş bir firmayız. 

 

Form Temiz Enerji Sistemleri’ni, ölçümleme setleri alanında rakiplerinden ayıran özellik nedir?

Ölçümleme setlerinde meteorolojinin koyduğu standartlar nedeniyle, aslında kullanılan cihazlar farklılık gösteremiyor. Markalara baktığımızda nerdeyse her firma aynı cihazları sunuyor. Burada peki farklılık nerde ortaya çıkıyor? Farklılık şurada; bu cihazları beraber çalıştığımız uzman firma Natcon7, Almanya’da üreticilerden topluyor, yazılım ekibi sayesinde bunları bir araya getiriyor, bir araya getirdikten sonra 48 saat bir teste tabi tutuyor. Bu testin içerisinde, tazyikli su testi de var, çünkü bunlar aşırı yağışın altında da kalabiliyorlar. Ciddi elektrik yükleme testleri de var. Ancak bu testleri geçerse Türkiye’ye bu cihazlar set olarak gönderiliyor. Ayrıca üzerindeki kabloların metrajı bile standart olmak zorunda, kullanılan kablolara biz hiç bir şekilde ek bir kablo bile koymuyoruz.

 

Öte yandan kullandığımız ‘datalogger’ımız, ölçüm yapılan alandaki verileri hem Almanya’daki merkezde, hem bizim Türkiye’deki merkezimizde müşterilerimize ve meteorolojiye gönderiyor. Yani ölçüm verileri 4 ayrı noktada kayıt altında tutuluyor.  Bizim sistemimizin bir diğer güzel yanı da, yatırımcıların ellerindeki akıllı telefonlarla, IPad ile veya PC vasıtası ile verilerini ve sahalarını anlık olarak izleyebiliyor olmaları. Dolayısıyla da yatırımcı belirsizlik içerisinde, orada ne oluyor ne bitiyor diye düşünmüyor, tam anlamıyla her şeyi kendi kontrolünde görmüş oluyor. 

 

Yaptığımız iş teknik bir iş. Herhangi bir sıkıntı olabilir, bu gibi durumlarda anında müdahale etmek gerekir. Kritik konu, bu cihazın bir arada sorunsuz çalışmasının sağlanması. Bizim İstanbul dışında, Ankara’da da bir servis ekibimiz var. Bu sayede bazı bölgelere çok daha hızlı ulaşma şansımız var. İstanbul’dan hareket etmek yerine ilk müdahaleyi Ankara’dan yapma şansımız var. Aynı uygulama Ege bölgesinde ve Akdeniz’de de var. Bölge merkezlerimizdeki uygulamalarımız başlamış bulunuyor. 

 

GESsmart  Güneş Enerjisi Ölçüm Setinin Genel Özellikleri;