Bakım Yöntemleri

En temel anlamda bakım iki sınıfta incelenebilir;

a) Koruyucu Bakım

b) Düzeltici Bakım

 

Koruyucu bakım çalışan sistemde hasar ortaya çıkmadan ve sistem tamamen durdurulmadan yapılan işlemleri içerir.

 

Düzeltici bakım ise hasarın oluşumundan sonra sisteme ait parçaların veya sistemin tamamen değiştirilmesi aşamasıdır. Bu açıdan bakıldığında koruyucu bakımın birçok sistem için hayati önem taşıdığı aşikârdır.

 

Diğer bir sınıflandırmaya göre bakım aşağıda verilmiştir;

 

a) Periyodik / Süreli Bakım 

Belirli zaman aralığında veya belirli çalışma süresi sonunda bakım, bir işletmenin sürekliliğini artıran bir yöntemdir. Ancak burada ana problem en iyi zaman aralığını/çalışma süresinin nasıl belirleneceğidir. Bir parça/sistem çalışır ve iyi olduğu halde, bunun değiştirilmesi maliyet açısından büyük sıkıntı yaratmaktadır. 

 

b) Fırsat Bakımı

İşletmede yapılan (arıza dışında) duruşlar sırasında yapılan bakımdır. Bu durumda sistem bakıma alındığında, sistemin çalışmaması nedeni ile herhangi bir üretim kaybı yaşanmayacaktır.

 

c) Yeni Tasarım Bakımı 

Sistemde geçekleştirilmesi gereken iyileştirmeler nedeni ile yapılan bakımlardır. Sistem güvenilirliğinin artırılması ve/veya performansının artırılması durumunda uygulanmaktadır.

 

d) Yönetimsel Bakım

Ekonomik açıdan bir katkı sağlamayıp(sistemin işlemesi anlamında) görsel, sosyal ve çevresel sorumluluk anlamında yapılan bakımlardır.  

 

e) Durum Odaklı Bakım (Kestirimci)

Durum odaklı bakım bir sistemin/makinanın sürekli olarak çalışma koşullarının izlenerek bakım ve hasar durumlarının takibinin yapılmasını içerir. Temelde çok iyi bir yöntem olmakla beraber, gerekli duyulan ölçme ve kontrol sistemleri nedeni ile yatırım maliyetleri yüksektir. Çalışan sistemin kritikliğine göre uygulamada önem kazanabilmektedir (enerji santralleri, cam işlem fırınları, rafineriler, vb.). 

 

Yukarıda belirtilen bütün yöntemler pompaların bakımında uygulamada görülebilmektedir. Ancak sanayide en çok uygulanan yöntem periyodik bakımlardır. Birçok pompa üreticisi periyodik bakımlarla ilgili bilgileri kendi İşletme&Bakım kitapçıklarında vermektedirler. Bu kitapçıklar günlük, aylık, 6 aylık ve yıllık bakımlar için yapılması gereken işlemleri tanımlamaktadır. Örnek bir periyodik bakım tablosu aşağıda verilmiştir.

 

Günlük Kontroller

• Yatak sıcaklıklarını kontrol et.

• Yağlama yağına su girme durumunu ve yağ rengini kontrol et.

• Keçelerde yağ kaçağını kontrol et.

• Sızdırmazlık elemanlarını kontrol et.

• Soğutma sistemini, sıcaklığını kontrol et.

• Kavitasyon ve yataklarda gürültüyü kontrol et.

• Motor amperlerini ve şebeke voltajını kontrol et.

 

Aylık Kontroller

• Yataklara yağ ilavesi yap (gerekiyorsa).

• Yağ göstergesi ve doldurma tapalarını temizle.

• Yağ seviyesini gerekli konuma ayarla.

• Muhafazaları çıkarıp mil ve diğer elemanları kontrol et.

• Hizalamayı kontrol et(kaplin ayarı).

 

Yıllık Kontroller

• Pompa çalışmıyor (yedek ise) çalıştırarak durumunu kontrol et.

• İşlenmiş yüzeylere korozyon önleyici uygulama yap.

• Pompa yardımcı ekipmanlarının (vanalar, yağlama ekipmanları, vb.) temizliğini yap.

• Kaplin bağlantılarını çözerek lastikleri ve aşınmaları incele, gerekirse yenile.

• Hizalamayı kontrol et (kaplin ayarı).

• Pompa ve motor milinin eksenel oynamasını kontrol 

• Yardımcı ekipmanları sökerek durumlarını incele.

 

2 Yıllık veya 10000 Saatlik Kontroller

• Pompayı sökerek genel incelemeye al

• İnceleyerek, gerekirse yenileri ile değiştir

Kaynaklar

1. Dillon, B.S., Engineering Maintenance:A Modern Approach, CRC Press, 2002.

2. Tural, H.N. , Santrifüj Pompalarda Karakteristik Arızalar, Seminer Notları, 2008.

3. Karassik I., Pump Handbook, 3. Baskı, McGraw Hill, 2001.