Alarko Carrier’in faaliyetlerini ana hatlarıyla anlatabilir misiniz?

M. N. Üstüner: Alarko Carrier’ın faaliyetleri ısıtma, soğutma, havalandırma, su basınçlandırma ve bina otomasyon sistemleri ile ilgili ürünlerin imalatı, satışı ve satış sonrası hizmetlerini kapsamaktadır. Gebze’de kurulu tesislerimizde ısıtma, pompa ve klima ürünleri; Dudullu’daki fabrikamızda ise panel radyatör üretimleri yapılmaktadır. 

 

Alarko Carrier sektöre geniş bir ürün gamıyla hizmet vermenin yanı sıra bir de enerji verimliliği danışmanlık hizmeti de sağlıyor. Bu hizmetinizden bahsedebilir misiniz?

M. N. Üstüner: İleri teknolojiye ve en yüksek sınıfta verimliliğe sahip doğa dostu ürünlerimiz; ısıtma, soğutma, hava şartlandırma ve otomasyon sistemlerinde 50 yılı aşkın bilgi birikimimiz ve uzman kadromuz ile enerji verimliliği konusunda uzun yıllardır sektörde öncülük yapan bir firmayız. BSI’dan EN16001 Enerji Yönetim Standardı alan ilk Türk şirketi olmamız da bu konuya verdiğimiz önemi göstermektedir. Carrier zaten halihazırda bu alandaki çalışmaları yürüten bir şirketti. 2009 yılında Satış Sonrası Hizmetler bünyesinde Enerji Hizmetleri Birimini kurduk. Yine aynı yıl içerisinde EİE’den (yeni adıyla Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüğü) bina kategorisinde Enerji Verimliliği Danışmanlık Şirketi yetkisi aldık. Hem bina kategorisinde bu yetkiyi alan ilk firmalardan birisi olarak hem de HVAC sektöründe belge sahibi olan ilk firma olarak sektördeki öncülüğümüzü sürdürmekteyiz. 

 

Biz tam anlamıyla enerji verimliliği danışmanlık şirketi gibi çalışmıyoruz, bizim konseptimiz biraz daha farklı. Ana çalışma alanımız HVAC sektörüdür. Enerji verimliliği danışmanlık çalışmalarımızda da elbette ki kendi şirketimizin uzmanlığı alanındaki kısımları ele alıyoruz. Eğer bir tesiste enerji verimliliği sağlayabilmek için diğer bölümlerle ilgili de çalışmalar yapmak gerekiyorsa, konularında uzman çözüm ortaklarımız ile işbirliklerine giriyoruz. Bu anlamıyla biz enerji verimliliği danışmanlık şirketlerinin rakibi değil, çözüm ortağıyız. Bu alanda özellikle soğutma sistemlerine yöneldik, çünkü ülkemizde bu konuda büyük bir eksiklik var. Eksikliği giderebilmek amacıyla da diğer şirketlere destek oluyoruz. Konusunda uzman sertifikalı mühendislerimiz ve çözüm ortaklarımız ile özellikle mevcut HVAC ve soğutma sistemlerinin parçalarını ve bütününü olabilecek en iyi performansı yakalamak için analiz ederek, mühendislik ve proje yönetimindeki uzmanlığımız ile verimlilik artırıcı projeler hazırlıyoruz. Ortaya çıkan projelerin uygulanması için de müşterilerimize taahhütlü veya taahhütsüz destek vermekteyiz. 

 

E. Tuncay: Biz uzmanlığımız gereği HVAC ile ilgili çalışmaları müşterilerimize sunuyoruz. Türkiye’nin pazarında yüzde 80 hava soğutmalı soğutma grupları mevcut. Ülkemizdeki sanayi bölgelerinin büyük bir bölümü denize çok yakın alanlara kurulu, bu durum özellikle soğutma ve havalandırma sistemlerinin çabuk yıpranmasına, ömrünü tamamlamasına sebep oluyor. Genelde çalışmalarımız bu tip ürünlerin yenilenmesi ile işletmenin ne kadar verimlilik sağlayacağını tespit etme yönünde tasarlanıyor. Enerji verimliliği danışmanlık şirketleri, bizim de yaptığımız gibi genelde tek bir alana uzmanlaşıp çalışmalarını sürdürüyorlar. Bizim bu noktadaki avantajımız Carrier’in uluslararası alanda kabul edilen yazılımlara sahip olması. Bu yazılımlar, enerji verimliliği sistemlerinde doğru karşılaştırma yaparak, nerelerde değişiklik yaparak, ne kadar oranda verim sağlanabileceğini gösteren önemli sistemlerdir.

 

Alarko Carrier olarak enerji verimliliği alanındaki Ar-Ge çalışmalarına yönelik neler yapılıyor?

E. Tuncay: Alarko Carrier olarak edindiğimiz belgeler ile artık bir Ar-Ge merkezi vasfına sahibiz. Bünyemizde bu alanda çalışan 50’den fazla mühendisimiz mevcut. Ar-Ge Merkezi statüsüne sahip olunca, Türkiye’deki yönetmelikler gereğince zaten ister istemez enerji verimliliği sağlayan ürünler üretiyorsunuz. Tüm ısıtma ürünlerinde, pompalarda ve aklınıza gelebilecek her tür üründe belirli standartları yakalamış olmanız gerekiyor. Standartların gerektirdiği ürünleri geliştiriyoruz. Öte yandan, klima santralleri ile ilgili de enerji verimliliği anlamında çalışmalar yapıyor ve ürünler sağlıyoruz. 

 

Alarko Carrier’in enerji verimliliği sağlayan ürünleri ile ilgili bilgi verebilir misiniz ?

M. N. Üstüner: Tam yoğuşmalı kombi, sıcak su kazanları ve boylerli solar kombilerimiz 92/42/EEC Avrupa Verimlilik Direktifi’ne göre dört yıldız enerji verimliliği sınıfına sahip. BEP Yönetmeliğine uygun olarak geliştirilen modülasyonlu brülörlerimiz ile enerji daha verimli kullanılabilmektedir. Wolf’ün yüzde 95,4’e varan absorbsiyon oranlı yüksek verimli güneş kollektörleri ile endüstri için gereken sıcak su temini veya ısıtma desteği kesintisiz ve bedava olarak temin edilebiliyor. Ana enerji kaynağı olarak havayı kullanan dünyanın en verimli havadan suya Toshiba Estia Isı Pompaları ile bazı illerde yüzde 50’ye varan oranlarda tasarruf sağlanabiliyor. Toshiba VRF sistemlerinin sahip olduğu eşsiz teknoloji sayesinde kapasite kontrolu oransal olarak yapılabiliyor ve enerji tasarrufu maksimize ediliyor. A sınıfı sabit hızlı klimalara göre yüzde 75 daha verimli olan invertörlü klimalarımız ile konforu tasarrufla birleştiriyoruz. Su soğutmalı kondenserli soğutma grupları için Eurovent Enerji Verimlilik Sınıflandırması A klasmanında tam yükte 5.1 EER değeri aranırken Carrier soğutma grupları bu değeri aşarak 6.2’ye varan EER verimlilik değerlerine ulaşabiliyor. Bu cihazlar düşük kapasitede kullanıldıklarında da yüksek verime sahip oluyorlar. Eurovent Sezonsal Enerji Verimlilik Oranı’nda (ESEER) 8.1’e varan parçalı yük verimine ulaşabiliyor. Bu cihazlar boyutları bakımından da yenileme projeleri için çok uygun. Hava soğutmalı kondenserli vidalı kompresörlü soğutma grupları ise ortalama 3.15 EER değeri ile Avrupa Enerji Verimliliği Sınıflaması’nda A sınıfına giriyor. 

 

Ayrıca Carrier’ın enerji verimli ürünlerinden Microsteam Türbin ile basınç düşürücü kontrol vanası kullanılan tesislerde mevcut buhardan 275 kWh’e kadar yerinde elektrik üretilebiliyor. Konvensiyonel buhar türbinlerinde yüzde 45 civarında verim sağlanabilirken, özel dizayn edilen bu buhar türbini ile yüzde 80 verimliliğe ulaşılabilmektedir. Amerika’da geliştirilmiş olan bu ürün yaygın olarak yine Amerika’da kullanılıyor. Amerika’nın birçok eyaletinde merkezi buhar üretim tesisleri mevcut. Binalarda bu tesislerden temin edilen buharla ısıtma-soğutma yapılıyor. Türkiye’de malesef henüz böyle bir şansımız yok. Biz bu ürünün şu an için sanayi tesislerinde kullanılabileceğini düşünüyoruz. Çözüm ortağımız olan bir enerji verimliliği danışmanlık şirketi ile yaptığımız anlaşma çerçevesinde endüstriyel tesislerde bu ürünümüzü kullanıma sunmak için çalışmalara başlamış bulunuyoruz. Cihazın günümüzde büyük bir müşteri kitlesi olmasa da ileride eminim ki büyük talep görecektir. Cihaz ilk yatırım maliyeti olarak biraz pahalı, ancak buhar kullanan üreticiler genelde bu tip cihazların maliyetlerini karşılayabilecek finansal güce sahip oluyorlar. 

 

Alarko Carrier olarak Türkiye’de enerji verimliliği çalışmaları ve HVAC’ın genel bir değerlendirmesini yapabilir misiniz? Önümüzdeki yıllara dair öngörüleriniz nelerdir?

M. N. Üstüner: Türkiye’de yapılması gereken enerji verimliliği çalışmalarını üç ana başlık altında değerlendirebiliriz.

• Mevcut tesislerde enerji verimliliğinin artırılması ve enerji yönetim sistemlerinin kurulması,

• Yeni yapılacak binaların yeşil bina olarak tasarlanması,

• Yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımının artırılması

 

Yeni yapılacak binaların mümkün olduğunca yeşil bina konseptine uygun projelendirilmesi ve enerji verimliliği yüksek sistemler ile cihazların kullanılması sağlanmalı. Mevcut bina ve endüstriyel işletmelerde ise enerji etütleri ve verimlilik artırıcı projeler uygulama için ihtiyaç duyulan mali destek ve kaynaklar sağlanarak teşvik edilmeli.

 

Bildiğiniz gibi Enerji Kaynaklarının ve Enerjinin Kullanımında Verimliliğin Artırılmasına Dair Yönetmelik kapsamında önemli değişiklikler yapıldı. Danışmanlık şirketlerinin yapısı ve faaliyet alanları da yeniden düzenlendi. Ayrıca uzun zamandan beri gündemde olan Enerji Verimliliği Strateji Belgesi’nin kabul edilerek yürürlüğe girmesi de gelecek açısından umut verici oldu.

 

Ancak enerji verimliliği hizmetleri için henüz asgari standartların olmaması, ölçme ve doğrulama konularında denetim ve alt yapı yetersizliği, EVD Şirketlerinin üçüncü taraf finansmanı için yeterli güçleri ve borçlanmaları için devlet güvencesi veya benzeri bir mekanizmanın olmaması sektörün gelişmesini olumsuz etkilemekte. Devletin çok daha fazla teşvik vermesi sektöre bir ivme kazandırır, çünkü yatırımcı teşviksiz yatırımlara girerken çok büyük bir risk alıyor. Özellikle bina sektöründeki yatırımcılar içinde bulunduğumuz sistemde hareket etme kabiliyetine sahip değil. 

 

Şu an özel sektörde çok fazla enerji etüdü talebinde bulunulmuyor ya da bu hizmetin ücretsiz olarak verilmesi isteniyor. Kamu sektöründe ise enerji etüdü ve VAP (Verimlilik Artırıcı Proje) hizmeti alımı için ihaleye çıkılıyor, ancak şartnameler ve standartlar yeterli olmadığı için bu tür ihaleleri en düşük fiyatı veren Enerji Verimliliği Danışmanlık Şirketi alıyor. Kompleks iklimlendirme sistemleri bulunan binalar da bile çok düşük bedeller ile sözde enerji etüdü ve VAP çalışmaları yapılıyor ve alınan hizmetin kalitesi de hiçbir şekilde sorgulanmıyor. Kaliteli ve düzgün yapılan işin bir maliyeti vardır. Haliyle düşük bütçeyle yapılan işler ve hazırlanan raporlar amacının çok uzağında kalıyor.  Bu açıdan bakıldığında bina sektöründe enerji etütlerinin yapılabilmesi için; enerji yöneticiliği eğitimlerinin kalitesinin artırılması ve karar vericilerin bilgilendirilmesi, danışmanlık şirketleri yetkilendirilirken daha seçici davranılması, gerekli hizmet kalitesinin sağlanabilmesi için en kısa sürede ilgili şartname ve standartların oluşturulması, şirketleri ve verilen hizmetleri denetleyecek bir mekanizma kurulması, uygun olamayan çalışmaların reddedilmesi, kalitesiz iş yapılmasına izin verilmemesi, enerji verimliliği danışmanlık şirketlerinin desteklenmesi ve özel sektör için en kısa sürede teşvik mekanizmasının hayata geçirilmesi gerekiyor.

 

Aksi takdirde bina sektöründe enerji etüdü çalışmalarının yaygınlaşması, yapılan çalışmaların güvenilirliği, üretilen projelerin uygulamaya dönebilmesi ve beklenen tasarruf miktarlarının sağlanabilmesi mümkün olmayacak. Ayrıca günümüzde enerji verimliliği çalışmalarına ciddi anlamda mali destekler verilmiyor. 

Şirket yöneticileri de bu yüzden enerji verimliliği etüt çalışmalarını finansal bir yük olarak görüyorlar. Yürütmelikler ile yöneticilere mecburiyetler getiriliyor ama denetim sistemi iyi çalışmadığından zorunluluklar uygulanmıyor. 

 

Enerji verimliliği danışmanlık şirketlerine de yeterli destek verilmiyor. Finansal olarak kaynak yaratılması gerekiyor. Bu alanda faaliyet gösteren birçok şirket var. Aslında öncelikle iş yaratılması, daha sonra bu şirketlerin yetkilendirilmesi gerekiyordu. Sadece bu işle uğraşan firmalar için destek alamamak çok zor bir durum. 

 

E. Tuncay: Dünyada enerji verimliliği çalışmaları önce bireysel ürünlerdle başlatıldı. Tüm bireysel ürünler bugün artık enerji etiketiyle satılıyor ve doğal olarak insanlarda yüksek verimli yani enerji tüketimi düşük ürünleri tercih ediyor. 

 

Benzer durum endüstriyel ürünlerde de bilahare kullanılmaya başladı. Endüstriyel soğutma ürünlerinde en fazla enerji tüketen ürün soğutma gruplarıdır. Enerji etiketlemesi bu ürünlerde de uygulamaya başlamıştır. Eurovent tarafından yapılan istatistiksel çalışmalarda 3 yıllık periyotta enerji verimliliği yüksek olan soğutma grubu satışlarında artış kesin olarak gözlemlenmektedir.  Yani insanlarda artık bu bilinç gelişiyor. İleride bu bilinç sayesinde ürünlerimize rağbetin de çok artacağını düşünüyoruz.

 

Sonuçta Avrupa’da ya da gelişmiş ülkelerde enerji verimliliği alanında yapılan çalışmalar çok daha önceden uygulanmaya başlandı, ancak biz de bu farkındalık biraz daha geç oldu ve bu geç fark edilen evreye şu an reaksiyon vermeye çalışıyoruz. Dolayısıyla biz de bu süreçlerin tam anlamıyla işlerlik kazanabilmesi biraz zamanla olacak diye düşünüyorum. Nihayetinde bizim de 2023 yılına kadar koyduğumuz %20’lik bir enerji tasarrufu hedefi var, bunu da gerekli düzenlemeler ve teşvikler ile sağlayabiliriz sanırım.  

 

Bir de gelişmiş ülkelerde görüyoruz ki, enerji verimliliği alanında en büyük müşteri, aslında devletin kendisi. İlk müşteri kendisi olduğu için devlet bu anlamda daha teşvik edici düzenlemeler getiriyor. Dolayısıyla çıta yükseliyor ve herkes bu çıtaya göre ve bu çıtayı daha çok yükseltmek için çalışıyor, çünkü ortada halihazırda bir pazar var. Ayrıca ceza ve yaptırımlardan öte, enerji verimliliği çalışmalarına teşvik getiriliyor. Dolayısıyla sistem ve uygulamalar çok daha işlevsel hale geliyor. Çünkü en iyi yaptırım, teşviktir. Umarım Türkiye’de de bu alanda yapılan teşvikler daha cazip hale gelir. 

 

Son olarak eklemek istediğiniz bir husus var mı?

M. N. Üstüner: Enerji verimliliği için en önemli konulardan birisi de bina yönetim sistemleridir. Eğer binanızı akıllı bir şekilde yönetemiyorsanız verimlilikten bahsetmek çok güç. Yapılan enerji etütleri sonucunda ortaya çıkan verimlilik artırıcı projelerin uygulanması, enerji yönetim sistemleri ile de takibinin sağlanması gerekiyor.

 

E. Tuncay: Bakım ve servis de enerji verimliliği sağlamak açısından çok önemli bir uygulama. Özellikle ölçümlerini yaptığımız split klimalarda, periyodik bakım yapmanın yüzde 30’lara varan bir verimlilik sağladığını gördük. Bakım ayrıca cihazların ömürlerinin de uzamasını sağlıyor.  Müşterilerin bilinçlenmesi anlamında da servis çalışmaları çok önemli bir yere sahip. Endüstriyel müşteriler elbette ki bu konuda daha bilinçli, ancak konutlarda bu konuda daha fazla bilinçlenme yapmak gerekiyor.