Havalandırma üzerine Avrupa Standartları Avrupa Standardizasyon Komitesince (European Committee for Standardization (CEN)) yayınlanmıştır. Standartlar sektörde yar alan girişimciler, kamu yetkilileri, kullanıcılar ve yine sektör ticari derneklerin arasında yapılan Avrupa ve uluslararası seviyede tanınan bağımsız standardizasyon kuruluşlarınca organize edilen bir danışma toplantısında konsensüs sağlanarak şekillendirilmiştir. Bu standartlar ürünler, hizmetler ve üretim süreçleriyle ilgili katılanların oluşturduğu teknik ve kalite kriterleri ve aynı zamanda teknik özellik setlerinden oluşur. Standartlara uymak, eğer bunlar ulusal mevzuatın bir parçası değilse, isteğe bağlıdır. Bir taslak standardı son şeklinin EN Standardı olarak kabul edilmeden önce ağırlıklı resmi bir oylama için CEN’nin 30 üyesine sunulur. Kabul edilmesinden sonra, 30 Ulusal Standart Kuruluşunun her biri yeni EN’yi eşdeğerde bir ulusal standart olarak yayınlar ve bununla çelişkili herhangi bir ulusal standardı geri çeker. Böylece, bir EN, Avrupa Standardizasyon Komitesinin 30 üye ülkesinde ulusal bir standart haline gelir.

 

IAQ (Indoor Air Quality-İç Ortam Hava Kalitesi) ile Alakalı Standartlar ve Teknik Raporlar

Avrupa Standardizasyon Komitesinde (CEN) havalandırma ile alakalı çalışma havalandırmanın farklı konuları üzerine çalışan ve halen 11 çalışma grubundan oluşan Binalar için Havalandırma Teknik Komitesine (CEN TC 156) koordine edilmektedir. Bu makalenin yazıldığı sırada, halen CEN TC 156 komitesince 65 adet Avrupa standardı yayınlamıştı. Bu yazının amacı 65 adet standardı süzmek ve doğrudan iç ortam hava kalitesi ile alakalı olanları çıkarmaktır (Tablo 1).  Doğrudan iç ortam hava kalitesiyle ilgili olmanın anlamı, söz konusu bu standartların doğrudan bir noktadan iç ortam hava kalitesinin artmasına yönelik önlemlere hitap etmesidir. Standartlar ya konut ya ticari binalar ya da her ikisine de hitap etmektedir. Tablo 1 genel olarak havalandırma sistemi veya cihazlarının işlevsel özellikleriyle ilgilenen standartlar listesini içermektedir. CEN TC 156 tarafından yayınlanan ve iç ortam hava kalitesiyle alakalı listede gözükmeyen diğer standartlar genel olarak mekanik özellikler ve havalandırma sistemleri ve cihazlarının testleriyle ilgilidir.

 

Aşağıda verilen standart listesi arasında sadece birkaçı doğrudan iç ortam hava kalitesine atıf yaparken diğerleri dolaylı olarak atıf yaparlar. Sadece EN 15251 standardı ve CEN/TR 14788 raporu doğrudan iç hava kalitesine tahsis edilmiştir, diğer standartları hava akış oranı, sistemlerde kontrolsüz nemin önlenmesi şartları gibi sadece özel olarak iç ortam hava kalitesi ile ilgili hususlarla ilgilenir. 

 

CEN/CR 1752:1998. Binalar için havalandırma- iç ortam için tasarım kriteri

Bu teknik rapor havalandırma ve klima sistemlerinin tasarım, devreye alma, işletme ve kontrolü için iç ortam hava kalitesini ifade eden şartları ve metotları belirler. Bu rapor bir standart hüviyetinde değildir, ancak iç ortam hava kalitesi ve iklimi ile ilgili bilgilere sahiptir. Rapor iç ortam çevresi dediğimiz havayı kapsar ve burada en önemli ilgi konusu insandır, ancak evleri kapsam dışına alır. Sanayi proseslerinin veya özel şartların sağlanmasını gerektiren benzer operasyonların olduğu binaları kapsamaz.  Devreye alma, kontrol ve işletme için ölçülmesi gereken parametreler dahil özel uygulama süreçlerini kapsamaz. 

 

EN 15251:2007. İç ortam hava kalitesine, ısıl çevreye ve akustiğe hitap eden binaların tasarım ve enerji performansının değerlendirilmesi için iç ortam havası girdi parametreleri.  

 

Bu Avrupa standardı binaların enerji performansı üzerine etkisi olan iç ortam havasına it parametreleri belirler. Standart bina sistemi tasarımı ve enerji performansı hesaplamaları için iç ortam çevresine ait girdi parametrelerinin nasıl oluşturulacağını belirler. Bu standarttaki iç ortam çevresine ait parametreler CR 1752 veya diğer önceki basımlı standartlara dayanmaktadır. Standart hesaplamaların veya ölçmelerin sonucu olarak iç ortam çevresinin uzun vadeli değerlendirmesi için metotları belirler. Standart ayrıca denetleme ile uyumlu olmanın ölçülmesi gerektiğinde ölçme yapmak için gerekli olan kriterleri belirler. Mevcut binalardaki iç hava kalitesini izleme ve göstermede kullanılacak parametreleri tanımlar. Bu standart genel olarak iç ortam çevresi için kriterlerin insanların bulunacağı dikkate alınarak belirlenmiş ve üretim veya işlemlerin binanın iç ortam çevresine önemli etkisinin olmadığı sanayi binaları dışındaki binalara uygulanır. 

 

EN 13779:2007. Konut dışı binalar için havalandırma – havalandırma ve oda klima sistemleri için performans şartları 

 

Bu Avrupa standardı insanların kullanımının söz konusu olduğu konut dışı binaların sanayi benzeri kullanımlar hariç olmak üzere tasarım ve uygulamasına uygulanır. Standart bu sistemlerle ilişkili değişik parametrelerin tanımları üzerine odaklanır. Bu standart ve eklerinde tasarım için verilen ana esaslar genellikle mekanik besleme ve egzoz havalandırma sistemlerine ve hibrit havalandırma sistemlerinin mekanik kısımlarına uygulanır. Konut havalandırma sistemleri için uygulamalar bu standardın kapsamına girmez. Konut binalarındaki havalandırma sistemlerinin performansı CEN/TR 14788’de ele alınmıştır. Sınıflandırmada değişik kategoriler kullanılır. Bazı değerler için örnekler verilmiş ve şartlar için olağan olarak verilen değerlerle tipik uygulama aralıkları sunulmuştur. Bu standart içinde olağan olarak verilen değerler bir norm özelliğini taşımaz ve herhangi bir değerin belirtilmediği yerde kullanılmalıdır. Sınıflandırma daima binanın tipine ve kullanım amacına uygun olmalı ve sınıflandırmanın esası eğer bu standartta verilen örnekler kullanılmayacaksa açıklanmalıdır. 

 

CEN/TR 14788:2006. Binalar için havalandırma – konutlar için havalandırma sistemlerinin tasarım ve ölçülendirilmesi 

Bu teknik rapor tek bir aileye, birden fazla aileye ve apartman tipi evlere yaz ve kış boyunca hizmet eden havalandırma sistemlerinin performansı ve tasarımı için önerileri belirler. Bu standart özellikle mimarları, tasarımcıları, inşaat işinde olan ve ulusal, bölgesel ve yerel standartların uygulanmasıyla ilgili şahısları ilgilendirir. Standartta dört temel havalandırma stratejisi kapsanmıştır: doğal havalandırma, besleme fanı kullanarak yapılan havalandırma, egzoz fanı kullanarak yapılan havalandırma ve fan destekli hava dengeli havalandırma. Bu sistemlerin kombinasyonları standart dışı bırakılmamıştır ve bir havalandırma sistemi bireysel sistem olarak tek bir aileye veya merkezi sistem olarak birden fazla aileye hizmet edebilir. Kombine sistemlerin havalandırma özellikleri (ısıtmalı ve/veya soğutmalı havalandırma) kapsama alınmamıştır. Garajların, ortak alanların, çatı boşluklarının, zemin altındaki boş alanların, duvar oyuklarının ve yapıdaki yaşam mahallerinin altındaki, üzerindeki veya etrafındaki diğer alanlar kapsama alınmamıştır. 

 

Rehva Journal/January 2012