İrfan Çelimli

Mekanik Tesisat Müteahhitleri Derneği Yönetim Kurulu Başkanı 

Sektör oyuncuları ve MTMD üyelerimizle yaptığımız değerlendirme toplantıları neticesinde, güncel olarak ülke ekonomimizdeki kriz ile son yıllarda yapı sektöründe yaşadıklarımız konusunda vardığım önemli saptamalarımı paylaşmak istiyorum. 

Öncelikle, piyasada iş yapma konusunda “Güvensizlik” duygusunun anormal oranda arttığını net olarak gözlemlemekteyim ve bu konuyu çok önemli buluyorum. Buna neden olarak sayabileceğim temel gerekçeler şunlardır:

- Hak ediş kapsamlarında şantiyeye gelen malzemelerin dâhil edilmemesi şartı (İhzarat ödememe), yani montajı yapılmayan malzemenin bedelinin yüklenici maliyetinde tutulması,
-Yatırımcıların finansman konusunda yetersiz bir planlamayla yola çıkması sonucu işlerin yapımı sırasında oluşan ödeyememe sorunları ya da ödemelerdeki aşırı uzun vadeli koşulların oluşması,
- Sözleşmelerin aşırı zorlanarak hak ediş onaylarındaki geciktirmeler, özellikle de işin sonuna doğru olan hak edişlerin bekletilmesi,
-İş sürelerinin beklenmedik uzamalarına karşın oluşan maliyet artışlarının karşılanmaması,
-İşin kötü planlanmasından kaynaklanan sonradan çıkan ek maliyetli iş kalemlerinin yüklenicilere yıkılması,
- Yaşanan ekonomik sorunlar sonucu oluşan anormal döviz artışlarından kaynaklanan maliyet artışlarının yine yüklenicilere yüklenme gayretleri,
- Hukuk sisteminin çok ağır çalışmasının sonucunda kararların aşırı gecikmesi; buna bağlı olarak da art niyetli yöneticilerin sorumsuzca, yüklenicilere olumsuz koşulları haksız dayatması,
- Sözleşmelerde ödeme koşullarına takas (barter) şartının eklenmesi ile maliyetin kısmen yüklenicilerden karşılanması niyetleri.

Yukarıdaki ana başlıklarda belirtilen gelişmeler, özellikle bizim gibi uygulama yapan guruplarda, ihale katılımlarında tedirginlik ve daha da seçici olma sonucunu doğurmaktadır. Hatta iş alamamayı kabullenip, iş hacimlerinin daralmasına bağlı olarak bazı tüzel kişilikler, daha küçük ölçekli noktalara taşıyarak geçici çözüm aramaktadır.

Bu durum piyasada geçici bir süre için devam edecektir. Buna karşın ülke içindeki olumsuzlukları yenmek ve tüzel kişilikleri geliştirmek için dışa açılmanın artık kaçınılmaz olduğunu düşünüyorum. Bunun hepimiz için pazar genişlemesi yaratacağı ve aramızdaki aşırı rekabet koşullarını da azaltacağı muhakkaktır. Yurtdışına açılmada sektörel işbirliklerini kullanmak önemli bir kaynak olup, MTMD veya benzeri diğer sektörel dernekler ve İSİB (İklimlendirme Sanayi İhracatçılar Birliği) organizasyonundaki fuar ve tanıtım toplantılarına katılım, işlerimizi kolaylaştırmaktadır. Bu çalışmaların artarak devam etmesi gereklidir.

Ayrıca yurtdışı işleri için rakiplerimizle “ortak girişim” yapma kültürünü de geliştirmeliyiz. Çünkü deneyimler birleştirilerek; daha güvenli daha verimli ve daha büyük ölçekli iş yapma olanağı mevcuttur.

Sonuç olarak yapı sektöründeki sürdürülebilir sağlıklı bir gidişin oluşmasında, mesleki sivil toplum örgütlerinde görev alarak ve dayanışarak daha verimli ve olumlu sonuçlara ulaşacağımıza inanıyorum.