Seyreltme Havası Nedir, Nasıl Hesaplanır?
Endüstride, temizlik, inceltme, eritme gibi amaçlarla, çok çeşitli türde çözücüler (solvent) kullanılmaktadır. Bu kimyasalların ortak özelliği, ortam sıcaklığında buharlaşarak, (evaporasyon) havaya karışmaları ve dolayısıyla, hava kirliliği yaratmalarıdır.
Kirlenmenin oluştuğu bölgede, kirliliğin Eşik Değeri altında tutulabilmesi amacıyla özel bir havalandırma düzeni tasarlanmalıdır. Ortama taze hava verilirken, kirli hava da dışarı atılmalıdır. Dışarı atılan bu kirli havanın, kirlilik oranı, çevre sağlığı kurumlarınca belirlenen değerlerin üstünde olması durumunda, bu hava bir kimyasal yıkayıcıdan geçirilerek, kimyasal yapısı değiştirilir ve böylece kirlilik özelliği kalmaz.
Ortama verilmesi gereken taze havaya Seyreltme Havası denir ve her kirletici için ayrı ayrı hesaplanmalıdır.
Seyreltme havasının debisi şöyle hesaplanır:
Burada,
V : Seyreltme havası debisi (m³/h)
SG : Solvent özgül ağırlığı
EM : Solvent buharlaşma miktarı (lt/dk)
MA : Solvent molekül ağırlığı
ED : Eşik değeri (ppm)
k : Havalandırma durum katsayısı
olarak alınmıştır.
Havalandırma durum katsayısı, taze hava girişi ve kirli hava çıkışı konumlarının belirlediği bir katsayıdır.
k = 1,0 : Taze hava çalışanının arkasından işlem yapılan tezgah veya tanka doğru verilmekte, kirli hava karşı taraftan çıkmaktadır. Üfleme için üstten veya arkadan kanal kullanılmış.
k = 2,5 : Taze hava çalışanın arkasından verilmekte, karşıdan çıkmaktadır. Sistemde kanal kullanılmamıştır.
k= 2-5 : Ortam genel olarak havalandırılıyor. Yanlardan hava giriyor, tavandan atılıyor. Kanal kullanılmamış.
k = 5 – 10 : Tavanda bir noktadan taze hava veriliyor, yan duvardan dışarı atılıyor.
Örnek
Açık yüzeyli bir yıkama tankında 60 dakikada 1,5 lt. Metil Asetat buharlaşmaktadır. Havalandırma durum katsayısı 5 olarak belirlenmiştir. Seyreltme havası debisini bulunuz.
Metil Asetat için;
SG= 0,928
MA= 74,08
ED= 200
değerleri okunur. EM = 1,5 / 60’tır.
olarak bulunur.
Eşik Değeri Nedir, Nerede Kullanılır?
Endüstride, üretim yapılırken, ortalama toz, buhar, gaz gibi birçok kirletici yayılmaktadır. İnsan ve çevre sağlığı açısından, bu kirleticilerin ortam havası içindeki yoğunluğuna bir sınırlama getirilmiştir. Bu sınırlama kirletme etkisine göre yapılmıştır. BU kirleticilerin ortam havası içinde bulunmasına izin verilen bu üst değere Eşik Değeri (TLV-Tresholt Limit Value) denir. Birimi (ppm-milyonda partikül) veya (mg/m³) olarak kullanılır.
* Yazan: Aydın ACEMİ / Makina Mühendisi
Paylaş
