1963 yılında kurulan REHVA; Avrupa Isıtma, Havalandırma, Klima Dernekleri Federasyonu. Türkiye’nin de içinde olduğu 26 Avrupa ülkesinden 110.000’den fazla aktif olarak çalışan HVAC uzmanını temsil eden bir meslek organizasyonudur. 

 

Faaliyetleri sırasında Avrupa Yönetmelikleri ve Standartlarını meydana getiren Avrupa komisyonu ile yakın bir çalışma içindedir. 

 

Bugün enerjinin uygun kullanılması enerji verimliliği bütün üye ülkeleri yakından ilgilendirmektedir. Komisyonun meydana getirdiği enerji verimliliğine yönelik en önemli direktifler şunlardır:

Binaların enerji performansı direktifi: Bu direktif 2002 yılında yayınlanmış, 2010 yılında yeniden gözden geçirilerek tekrar yayınlanmıştır. Bu direktif enerji verimliliğine ilişkin en önemli direktiftir.  Yenilen haliyle direktif binaların enerji performansının iyileştirilmesi, bir birim alana düşen primer enerji (ısıtma enerjisi) kullanımın azaltılması gibi tüm hedefleri de ortaya koymaktadır.

 

İkinci bir direktif de enerji kullanan ürünler için Eko-tasarım, EuP 2005, ya da enerji ile ilgili ürünler, ErP 2009 direktifidir. 2005 gözden geçirilmiş, 2009 yıllarında gözden geçirilerek yenilenen direktif cihazların enerji verimliliği için sahip olmaları gereken minimum şartları ortaya koymaktadır.

Eko cihaz etiketi 2000 ve Enerji kullanımın etiketlemesi 2010 direktifi cihazların sınıflandırılmasını sağlamaktadır. 

 

2009 yılında çıkartılan Yenilenebilen Enerjiler Direktifi ülkenizde yenilebilir enerji kullanım hedefini %30 olarak belirleyen bir direktiftir. Bir başka ve halen Avrupa Parlamentosu gündeminde olan bir direktif de gerçek olarak binaların yenilenmesine odaklanan ve her yıl Avrupa Topluluğu’ndaki kamu bina stoklarının %2,5 yenilenmesini öngören Enerji verimliği taslağının ayrıntıları halen parlamentoda hararetle tartışılmaktadır. Büyük ihtimalle önümüzdeki yaz aylarında yayınlanacaktır. Eko tasarım direktifi çok önemlidir, zira Avrupa’da üretilen veya satılan tüm ürünleri kapsamaktadır, eğer bir Türk ürünü Avrupa’da satılacaksa bu direktifin şartlarına uymalıdır. 

 

Komisyonca çıkartılan ilk yönetmelikler enerji kullanan ürünler üzerine örneğin ampuller üzerine olmuş, daha sonra 2009 yılında kapsamı genişletilerek enerji kullanan tüm ürünler için bağlayıcı bir direktif haline getirilmiştir, örneğin bu masa üretiminin kontrolü bakımından bu direktife bağlıdır. 

 

Burada kriterleri belirlemek için ürünün ömür çevrimi maliyeti yaklaşımı esas olarak alınmıştır. Grafik 1’de bir ömür döngüsü maliyeti analizi gösterilmektedir. Yatay eksende çeşitli tasarım kriterleri, dikey eksende de ömür döngüsü maliyetleri görülmektedir. Mavi eğri ömür döngüsü maliyetini, kırmızı ise enerji kullanımını göstermektedir. Burada ana fikir seçilen kriter ömür döngüsü maliyetini minimum yapacak kriterdir. Ömür çevrimi maliyeti yaklaşık 20-25 yıllık bir süre için hesaplanır.  Buna göre bir cihazın ilk yatırım maliyeti yerine işletme maliyetine önem verilmektedir. Bundan sonra ikinci olarak ürünlerin enerji verimliliğini iyileştirme ve tanıtma ya da sınıflandırma ilkeleri gelmektedir. 

 

Verimlilik için minimum kriterleri ve buna göre sınıflamayı eko etiketleme direktifi göstermektedir. Bu minimum şartlara göre ürünleri üretim veya ömür periyodu içinde gereken minimum şartlardan daha iyi ürün olduğu konularında mukayese edebilmek için A-B-C-D olarak kategorilerine ayrılmaktadır. Eko etiketleme direktifinde önemli bir konu da ürünün enerji kriterinin üstünde bir performans göstermesi halinde bir ödüllendirme sistemi getirmesidir. Bu, ürünün tanıtılmasında ve enerji etkinliğinin iyileştirilmesi için etiketleme-karşılaştırma ve ödüllendirme olarak üç aşamalı bir sistemi işaret etmektedir. 

 

Diğer önemli bir direktifte Binaların Enerji Performansı Direktifi’dir (BEPD). Bu direktif 2010’da yenilenmiştir ve 2002 versiyonuna göre çok daha fazla talebi olan bir direktiftir. Çok katı değil ancak Avrupa Parlamentosu’nun politikasını yansıtır ve 2009 yılında getirdiği önerilerden çok daha gerçekçi bir direktiftir. Üye ülkeler bu direktife paralel olarak iki yıl içinde kendi mevzuatlarını düzenlemekle yükümlüdür. Bu direktifte getirilen önemli bir konu da Avrupa’daki tüm yeni binaların, kamu binalarının 2018 yılında diğerlerinin 2020 yılından sonra hemen hemen sıfır enerji kullanan binalar olmalarıdır. Bu konu bir kırmızıçizgi olarak en son olarak gündeme geldi ve üye ülkeler arasında ve parlamentoda tartışıldı, parlamento sıfır enerji olması için ısrar etti ancak üye ülkeler bunun 2020 yılına kadar yapılmasının imkânsız olduğunu belirttiler ve “sıfır” ifadesi başına “hemen hemen” ilave edildi ve bu “hemen hemen” tanımını her ülkenin kendisinin yapması benimsendi. Bu konularda bazı ülkeler ayrıntılı yasalar çıkartarak hemen hemen sıfır enerjili binalara doğru hedeflerinin yol haritalarını ve bu hedefe ulaşmak için endüstrinin yapacağı hazırlıkları ve yapılacak yardımları/destekleri belirlediler.

 

Hemen hemen sıfır enerji hedefine yönelik olarak binaların metre kare başına kWh olarak kullanacağı primer enerji hedefleri belirlendi. İngiltere bu konuda karbon dioksit seviyesini kriterlerinde ilk kullanan ülke oldu. Diğer ülkeler kWh/m² birimini kullandılar. Bütün bu yönetmelikler binaların ömür döngüsü maliyetlerine dayanmaktadır. Bu yıl komisyon ömür döngüsünün nasıl hesaplanacağına ve maliyetlerin nasıl minimuma indirileceğine dair bir kılavuz yayınladı. Bu hesaplamalar binanın ömür döngüsünde 20 yıllık periyotlarla denetlemesini esas almaktadır.

Son olarak konuyla ilgili önemli bir husus da teknik desteğin nasıl sağlanacağı ve etki ve önem bakımından Avrupa Standartları’nın iyileştirilmesini gündeme getirmektedir. Avrupa standartları üzerinde mutabakat sağlanmış gönüllü olarak uygulanacak dokümanlar olup, eğer ulusal mevzuatlarda kullanılacaksa referans olacak dokümanlardır. Bu durumda gönüllü olmaktan çıkıp, zorunlu hale geleceklerdir. Yani, statü olarak Avrupa Standartları uygulamada büyük önem kazanacaklardır.

 

Bu kaynaklar üye ülkelerin hemen hemen sıfır enerjili bina hedeflerine varmak için kullanacakları yol haritalarına esas olacaklardır. İngiltere’nin biraz önce biraz farklı bir yol belirlemiş olduğunu söylemiştik, İngiltere 2016 yılında binaların karbon salımı bakımından nötr binalar olmasını öngörmüştür. Bu hususlar halen bazı ülkeler için zorunlu hale gelmiş durumdadır. Örneğin Danimarka primer enerji kullanım hedefini 2020’ye kadar 20 kW/m² olarak belirlemiş ve ürün ve binalarla ilgili olarak standarda uyabilmek için gerekli adımları yayınlamıştır. Endüstri sektörü de dolayısıyla nasıl uyum sağlayacağını bilmektedir. Norveç de benzer bir yaklaşım içindedir. Bu tarz belirlemeler bir yıl içinde bütün ülkelerde yapılacaktır. Hedefler tabii her ülkenin coğrafi, iklimsel ve tarihsel yapısı değişik olduğundan farklı olacaktır.