Çağlar öncesinde tek ışık kaynağı konumunda olan güneş için bugün pek çok alternatif bulunuyor. Temel yaşam faaliyetlerinin yanı sıra, iş süreçlerinin devamlılığı ve güvenlikte de sağlıklı bir aydınlatmaya ihtiyaç duyuyor. Dolayısıyla binalarda harcanan enerjinin önemli bir kısmı da aydınlatmada kullanılıyor. Bir binanın elektrik tüketiminin yaklaşık %28’ini meydana getiren aydınlatmada, enerji verimliliğiyle ilgili yasal zorunluluklar ancak otomasyona geçilerek sağlanabiliyor. Aydınlatma otomasyonu, maliyet tasarrufunun yanı sıra konfor ve rahatlık ihtiyaçlarını da karşılıyor. Siemens Altyapı ve Şehirler Sektörü Bina Teknolojileri Bölümü; enerji verimliliğine ilişkin yenilikçi yaklaşımıyla geliştirdiği Gamma KNX Bina Kontrol Sistemleri ile zaman saatine bağlı, günışığı ya da ortamda kullanıcının bulunmasına bağlı aydınlatma kontrolü ve ayarlanması için gerek bağımsız, gerekse şebekeli sistemler sunuyor.

 

Enerji tasarrufuna öncelik veren bina kontrol sistemleri, aynı zamanda güvenlik fonksiyonlarıyla da dikkat çekiyor. Türkiye’de aydınlatma otomasyonunun sadece konfor odaklı bir çözüm olduğu yanılgısı, son yıllarda satışların artması ve fiyatların düşmesiyle birlikte yerini enerji verimliliği bilincine bırakmış durumda. 

 

Tüm Cihazlar Aynı Dili Konuşuyor

Aydınlatma otomasyonu başlığı altında, bina içerisindeki tüm aydınlatmayı etkin bir şekilde kontrol ederek enerji tasarrufu sağlamayı amaçlayan bina kontrol sistemleri, bu doğrultuda KNX adlı açık protokolü kullanıyor. Siemens, fabrikada enerji tasarrufu sağlamak için 1989 yılında Almanya’da açılan proje yarışması için kendi mühendisleriyle geliştirdiği KNX protokolü ile otomasyon cihazlarının birbiriyle kontrollü biçimde iletişim kurmasını kolaylaştırıyor. Siemens’in patent almadan, açık bir proje olarak geliştirdiği KNX protokolü; süreç içerisinde pek çok üretici tarafından destek görmüş durumda. Günümüzde 300’e yakın firma, cihazlarını Siemens’in öncülüğünü ettiği KNX protokolü ile üretiyor. Böylelikle aydınlatma sistemi kullanıcıları, cihaz seçiminde daha esnek davranabiliyor. Siemens bu noktada üstün kaliteye sahip ürünleri ve projenin öncüsü olmanın verdiği deneyimle KNX protokolünde ürünler sunuyor.

 

İnşaat aşamasında döşenen instabus veri kablosu, KNX protokolü kullanarak haberleşen cihazlar arasında verimli bir iletişim kurulmasını sağlıyor. Yüksek seviyede oda ya da bina yönetim sistemlerine entegrasyonu sağlayan bu kablolama sayesinde enerji verimliliği tüm işlevleriyle kullanılabiliyor. Zaman, gün ışığı ve ortamda kullanıcı bulunmasına bağlı olan aydınlatma kontrolünü otomatik olarak sağlayan Gamma bina yönetimi sistemleri, kullanıcının rahatından ödün vermeksizin enerji maliyetlerini %50’ye kadar azaltabiliyor. Işıklandırma kontrolünün verimliliği sayesinde lambalardan yayılan ısının azaltılması ise, iklimlendirme sistemlerinde azaltmaya gidilmesini ve ekstra maliyet tasarrufunu meydana getiriyor.

 

Dokunmatik panel ve buton gibi cihazlara IP adresine benzer bir metotla, üç haneli özel bir adres tanımlayan Gamma sistemi, böylelikle kullanıcıların cihazlara farklı işlevleri kolayca atamasını mümkün hale getiriyor. KNX protokolünün çalıştığı ETS (Engineering Tool Software) adlı yazılıma uzaktan erişim ile gerçekleştirilen bir işlemle, herhangi bir tadilata gerek olmaksızın bütün butonların işlevleri değiştirilebiliyor.

 

Binadaki enerji akışının gerçek zamanlı olarak izlenmesini sağlayan dokunmatik panel, gerekli programlamalar yapıldığında aydınlatma ayarlaması, panjurların açılıp kapanması gibi pek çok işlemi gerçekleştirebiliyor. Siemens’in bina kontrol sistemleri portföyünde bulunan meteoroloji istasyonunu, çatısında bulunduran kullanıcılar, dış sıcaklığı, aydınlık şiddetini, rüzgar şiddetini, yağmuru ve nem durumunu dokunmatik panelden görüntüleyebiliyor. Böylece sisteme “sıcaklık belirli bir dereceye indiğinde kombiyi çalıştır” ya da “sensör yağmuru algıladığında panjurları kapat” gibi bina otomasyonu kapsamındaki tüm komutlar verilebiliyor.

 

Zamana Bağlı Aydınlatma Kontrolü

Aydınlatmada enerji verimliliği sağlamak amacıyla insana bağlılığı en aza indiren zaman ve mekan boyutlu aydınlatma kontrolü, odadan çıkıldığında istemeden açık bırakılan lambaların gereksiz enerji tüketmesinin önüne geçiyor. Özellikle merdiven ve koridor gibi ortamlarda aydınlatma kontrolünde kullanılan bu yöntem, zamana bağlı aydınlatma kontrolünün bir etkinlikle ilişkili olduğu durumlarda, zaman dolduğunda aydınlatmanın kapatılmasını veya en az seviyeye indirilmesini sağlıyor. Belirlenmiş sürenin bitiminde ise aydınlatma tamamen kapatılıyor. 

 

Daha önceden belirlenen bir zamanda aydınlatmayı otomatik olarak açıp kapatabilen sistem, örneğin ofislerde akşam saat 18.00’de aydınlatmanın kapatılmasını otomatik hale getiriyor. Lambalar kapatılmadan önce ikaz amaçlı yanıp sönmeye ya da düşük bir ışık değerine kısılmaya programlanarak, kullanıcılar aydınlatmanın kapatılacağına dair uyarılıyor. Bu noktadan sonra kullanıcılar, aydınlatmanın kapatılma süresini bir süreliğine daha uzatmak için butonlardan elle komut verebiliyor.

 

Gün ışığından yararlanmak ve parlamaya karşı korumak amacıyla ilgili stor/jaluzilerin kontrolü de bina kontrol sistemleri ile yapılabiliyor. Bu sayede mevcut gün ışığının içeri girmesini sağlanırken, doğrudan güneş ışığının parlaması da engelleniyor. Doğrudan gelen güneş ışığının engellenmesiyle, özellikle yaz mevsiminde odanın aşırı ısınmasının önüne geçiliyor.

 

Huzurlu Bir Tatil İçin Varlık Simülasyonu

Gamma sistemlerinde bulunan varlık simülasyonu özelliği, evde kimse olmadığında günlük kullanım fonksiyonlarını gerçekleştirecek şekilde programlanabiliyor. Varlık simülasyonu aktif hale getirildiğinde, 24 saat boyunca dokunmatik panel kendi üzerine tanımlı cihazlar üzerinden yapılan tüm işlemleri kayıt altına alıyor. Kullanıcılar, evden bir süre uzak kalacakları, tatil gibi durumlarda bu simülasyonu aktif ettiğinde, sistem kaydettiği tüm aksiyonları otomatik olarak gerçekleştiriyor ve evde biri yaşıyormuş izlenimi veriyor. Böylelikle tatile gidildiğinde hırsızlıklara karşı caydırıcı bir güvenlik Gamma bina kontrol sistemleri tarafından sağlanıyor.