Sektörümüzde Uluslararası Rekabetçiliği Geliştirme (URGE) Projesi kapsamında çok faydalı çalışmaların devam ettiği bugünlerde ’’Ar-Ge ve Teknoloji Fonu’’nun kuruluyor olması haberi fevkalade önemli. Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanı Faruk Özlü tarafından devletin 12.5 milyar lirayı bulan Ar-Ge desteklerinin tek elden dağıtılacağını açıklaması bütünleyici, motivasyonu arttırıcı oldu.

Türkiye’de halen çok sayıda kurum ve bakanlık tarafından verilen destekler, Ar-Ge ve teknoloji fonu üzerinden, Başbakan Başkanlığındaki Bilim Teknoloji ve Sanayi İcra Kurulu tarafından verilecek. Kamunun bu alanda yaptığı tüm harcamalar, bu kurul tarafından dağıtılacak. Böylece GSMH içinde yüzde 1’i yeni geçen Ar-Ge harcamalarının, daha etkin yapıya kavuşturulması hedefleniyor.

Toplam Ar-Ge harcamasının yarısını sağlayan kamu, yaklaşık 12.5 milyar lirayı bulan bu parayı, artık tek elden dağıtacak. Bunun için Başbakan’ın başkanlık edeceği Bilim Teknoloji ve Sanayi İcra Kurulu oluşturulacak. Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanı kurulun doğal üyesi olacak. Toplantılarda destek verilecek konu hangi bakanlıkla ilgili ise o bakan toplantıya katılacak. Halen faaliyette olan ve 21 üyeli Bilim Teknoloji Yüksek Kurulu ise kaldırılacak.

Türkiye’de Ar-Ge harcamalarının, patent ve Ar-Ge personeli sayılarının artmış olmasına karşılık, gerek ihracatta gerekse imalat sanayi üretiminde ileri teknolojili ürün miktarının artmadığı, böyle bir dönüşümün bunu sağlayacağı öngörülüyor. Yeni yaklaşım çerçevesinde sanayinin içine teknoloji enjekte edilmesi hedefleniyor.
Mevcut Ar-Ge desteği, TÜBİTAK, Kalkınma Bakanlığı, Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı gibi çok sayıda kurum tarafından verildiğinden verimli olmuyordu. Yeni düzenleme ile destek, Ar-Ge ve Teknoloji Fonu aracılığıyla dağıtılacak ve ayrılacak para, daha bütçe hazırlanmadan belirlenecek. Her sektör desteklenmeyecek. Biyo teknoloji, nanoteknoloji, bilişim gibi belli alanlara odaklanılacak.

Türkiye teşvik sistemini, katma değerli üretim ve ihracatın arttırılması amacıyla sürekli revize ederken, daha cazip hale getirilen Ar-Ge desteklerinin, bu kapsamda yatırım yapılan sektörleri ve yatırım yapan illeri ihracatta ön plana çıkardığı gözlendi. Yapılan derlemelere göre, faaliyette olan Ar-Ge merkezlerinin yoğunlaştığı sektörler ve iller aynı zamanda ihracatta da ön plana çıkıyor.

2016 verilerine göre, İstanbul, 62 Ar-Ge merkezi ile en çok Ar-Ge merkezine sahip il olurken, gerçekleştirdiği 57 milyar 422 milyon dolarlık ihracatla da ilk sırada yer aldı. Bursa 31 Ar-Ge merkeziyle ikinci sırayı alırken, 12 milyar 950 milyon dolarlık ihracatla bu sıralamada da ikinci oldu. Kocaeli 30 Ar-Ge merkeziyle hem bu sıralamada, 10 milyar 169 milyon dolarlık ihracatla da ihracat sıralamasında üçüncülüğü aldı.

İhracatın yolunun Ar-Ge’den geçtiği bilinci ile desteklerden yararlanma şartları sürekli kolaylaştırıldı. Şöyle ki:
• İlk olarak 2008 yılı Mart ayında yayınlanan 5746 sayılı Ar-Ge teşviklerini düzenleyen kanun, 2016 yılı Şubat ayında 6676 sayılı kanun ile bazı değişikliklere uğramıştı.
2016 yılı Ağustos ayında ise 6728 sayılı kanun ile Ar-Ge desteklerinden yararlanmak için gerekli personel sayısı önce 50’den 30’a indirilirken, daha sonra yapılan düzenlemeyle 15’e düşürüldü.
• Ar-Ge ve yenilik projeleri ile tasarım harcamalarının tamamı, gelir ve kurumlar vergisi kazançlarının tespitinde indirim konusu yapılıyor.
• Ar-Ge kapsamında çalışan personele ilişkin gelir vergisi eğitim durumuna göre yüzde 80-90 oranında indirimli alınıyor.
• Ar-Ge projeleri kapsamında ithal edilen eşya gümrük ve damga vergisinden istisna tutuluyor.
• Bölge dışı ilgili faaliyetlere ilişkin ücretlerin gelir vergisi stopajı kapsamında değerlendirilmesine yönelik Bakanlar Kurulu yetkili kılındı.
• Ar-Ge firmalarına girişim sermayesi sağlayan yatırımcılar vergi indirimi desteğinden faydalanabiliyor.
• Siparişe dayalı olarak yürütülen Ar-Ge veya tasarım faaliyetleri destek kapsamında personelin sigorta primi işveren hissesinin yarısı Maliye Bakanlığı tarafından karşılanıyor.

Gerek ihracatta, gerekse imalat sanayi üretiminde ileri teknolojili ürün miktarının artması ve desteklerin titizlikle bunları başaracak şirket ve kurumlara verilmesi dileğiyle…