45 TESİSAT • Kasım / 2026 MAKALE d) Daha yoğun ısı atan sistemlerde ise soğutucu akışkan doğrudan kabinlerin soğutulmasında kullanılabilir. Buna ait bir şekil ise aşağıda gösterilmiştir. Şekildeki chiller sulu kondenserden ısıyı atmak için kullanılmaktadır. Kondenser tarafında, yani chillerden ısının atılmasında farklı çözümler bulunmaktadır. Chiller hava soğutmalı olabilir veya su soğutmalı olabilir veya buharlaşmalı olabilir. Dış ortam koşullarının uygun olduğu dönemlerde free cooling uygulamaları, kuru soğutucular kullanılabilir. Bu konu daha çok chiller verimliliğinin artırılması ile ilgilidir ve soğutma sistem tasarımcısının kapsamındadır ve iklime ve bölgeye çok bağlıdır. ENERJI VE SU İHTIYACI Enerji ihtiyacının aşırı olması yeni veri merkezlerinin çarpıcı ve bilinen özelliği, hâlbuki gözden kaçan ve neredeyse bunun kadar önemli olan, büyük su ihtiyacıdır. Veri merkezlerine IT cihazlarının ihtiyacı için beslenen bu çok büyük miktardaki enerji, sonuçta ısı enerjisine dönüşür ve bunun dışarı atılması gerekir. Geleneksel veri merkezlerinde (CPU) ortaya çıkan ısının dışarı atılması, yani sistemin soğutulması dış ortam havası ile yapılmaktaydı. Bu işlemde kaybolan veya tüketilen bir hava söz konusu değildir. Ancak bu amaçla kullanılan fanlar ilave olarak elektrik enerjisi tüketirler. Dolayısıyla bu enerji, sistemin (IT cihazlarının) kullandığı enerjiye ilave edilir. Yüksek enerji yoğunluklu yeni veri merkezlerindeki uygun çözüm, aynı enerji santrallerinde olduğu gibi su ile soğutma yapmaktır. Yeteri kadar su kaynağı olması durumunda, genel uygulama su soğutma kulelerinin kullanılmasıdır. Atılması gereken ısı çok büyük olduğu için, tüketilen (buharlaşan) su miktarı da çok büyüktür. Dolayısıyla, yeni veri merkezlerinin değerlendirilmesinde bu enerji-su ilişkisi mutlaka birlikte ele alınmalıdır. Soğutma sistemi seçimi, yeni veri merkezlerinin tasarımında ve çevresel etki değerlendirilmesindeki ana konudur. Bu seçim, hem enerji tüketimini, hem de su tüketimini belirler, Dolayısıyla bu su tüketimi, enerji kadar kritiktir. Özellikle iklim değişikliği ile su kaynaklarının giderek azaldığı bir dönemde, belki su enerjiden de kritik hale gelmektedir. Bu merkezlerin çevresel etki değerlendirilmesi mutlaka buna göre yapılmalıdır. Bununla ilgili ölçütler geliştirilmiştir. SU VE ENERJI KULLANIM ÖLÇÜTLERI (WUE VE WUEkaynak) Su kullanım etkinliği (WUE), veri merkezi operasyonlarından kaynaklanan doğrudan, tesis düzeyindeki su kullanımının ölçütüdür. Hâlbuki çevresel açıdan daha geniş ölçekli bakacak olursak, kullanılan elektrik enerjisi de kendi üretimi sırasında bir su tüketimine neden olabilmektedir. Örneğin hidrolik enerji santralinde enerji üretimi için tüketilen su sıfır kabul edilebilir, ancak bir termik santralde bu önemli bir değerdir. Bu elektrik üretimindeki su kullanımını da dikkate almak üzere (WUEkaynak) tanımı yapılabilir. Bunun için kullanılan şebeke elektrik enerjisinin özgül su tüketim değeri, EWIF bilinmelidir. Buna göre WUEkaynak aşağıdaki biçimde tanımlanır: WUEkaynak= (EWIF (L/kWh) × PUE (IT cihazları enerji kullanım etkinliği)) + WUE (L/kWh) Ortalama EWIF değerleri, fikir verme açısından aşağıdaki tabloda verilmiştir. Buradaki Güç Kullanım Etkinliği PUE, IT cihazları için kullanılan enerji yanında örneğin soğutma için tesiste kullanılan enerjiyi de dikkate alır. PUE enerji kullanımındaki etkinliğin değerlendirilmesindeki ölçüttür ve standartlarda birinci olarak bakılan ölçüt bu değerdir. Su kullanımıyla benzer şekilde tanımlanır. Santral cinsi EWIF (L/kWh) Doğal gaz santrali 1,1 Kömür santrali 1,8 Nükleer enerji santrali 2,0 Güneş enerjisi 0,1 Hidrolik enerji 0 Rüzgâr enerjisi 0
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=