47 TESİSAT • 06 / 2026 MAKALE buhar olarak terk eder. Buna karşılık besleme suyu ile kazana giren çözünmüş maddelerin büyük bölümü kazan suyunda kalır. Bu süreç şu şekilde özetlenebilir: • Besleme suyu ile çözünmüş maddeler kazana girer. • Su buharlaşarak kazandan çıkar. • Çözünmüş maddelerin büyük bölümü kazan suyunda kalır. • Kazan suyu zamanla daha konsantre hale gelir. Kazan içindeki su hacmi ortalama olarak sabit tutulsa bile, besleme suyu ile sisteme sürekli çözünmüş madde girişi olduğu için kazan suyundaki iyon, tuz ve çözünmüş madde konsantrasyonu artma eğilimindedir. Bu durum, seviyesi sabit tutulan bir kaba sürekli az miktarda tuzlu su girmesi ve kaptan yalnızca saf suyun buharlaşarak ayrılması gibi düşünülebilir. Su seviyesi korunuyor olsa da tuz içeride kaldığı için kaptaki suyun tuzluluğu zamanla artar. Buhar kazanı bu nedenle, su hacmi ortalama sabit tutulan ancak içine sürekli çözünmüş ve askıda madde girişi olan bir konsantrasyon sistemi gibi çalışır. Bu konsantrasyon artışı yüzey blöf ve dip blöf uygulamalarıyla kontrol altında tutulur. 4. İLETKENLIK, TDS VE AKM KAVRAMLARI Kazan suyundaki madde birikimini doğru yorumlayabilmek için iletkenlik, TDS ve AKM kavramları birbirinden ayrılmalıdır. İletkenlik, sudaki çözünmüş iyonların elektrik akımını taşıma kabiliyetini gösterir ve genellikle µS/cm birimiyle ifade edilir. Çözünmüş tuzlar suda iyonlarına ayrıldığı için iyon yükü arttıkça elektriksel iletkenlik de artar. Bu nedenle iletkenlik, kazan suyundaki çözünmüş iyon ve tuz birikiminin pratik, hızlı ve sürekli izlenebilen bir göstergesi olarak kullanılır. TDS, yani toplam çözünmüş katı madde, suyun içinde çözünmüş halde bulunan tuz, mineral, iyon ve benzeri maddelerin toplam miktarını ifade eder. Birimi genellikle mg/L veya ppm’dir. TDS arttıkça, suyun içinde bulunan çözünmüş iyon miktarı çoğunlukla artar; buna bağlı olarak iletkenlik de genellikle yükselir. Ancak TDS ve iletkenlik aynı parametre değildir. TDS çözünmüş madde miktarını, iletkenlik ise bu çözünmüş iyonların elektriksel etkisini gösterir. TDS değeri, pratikte çoğu zaman iletkenlik ölçümünden bir dönüşüm katsayısı kullanılarak tahmin edilir; ancak bu katsayı suyun iyon kompozisyonuna bağlı olarak değişir. AKM, yani askıda katı madde, suda çözünmemiş halde bulunan çamur, tortu, pas, kum, kil, korozyon ürünleri ve benzeri katı parçacıkları ifade eder. AKM doğrudan iletkenlik göstergesi değildir. AKM yüksek olduğunda su bulanıklaşır, tortu ve çamur oluşabilir; fakat bu durum iletkenlik değerine aynı oranda yansımayabilir. Su içerisindeki toplam katı madde yükü basitleştirilmiş olarak iki ana grupta değerlendirilebilir: Toplam Katı Madde ≈ TDS + AKM Bu ifade, toplam katı madde yükünün çözünmüş ve çözünmemiş kısımlardan oluştuğunu gösterir. TDS, suyun çözünmüş katı yükünü; AKM ise çözünmemiş, askıda kalan veya zamanla çökelme eğiliminde olan katı yükünü temsil eder. 5. YÜZEY BLÖF VE DIP BLÖFÜN FONKSIYONLARI Buhar kazanlarında kazan suyu normal işletmede besleme suyuna göre daha konsantre hale gelir. Bu nedenle kazan suyunun iletkenliği, TDS değeri, alkalinitesi, fosfat ve silika içeriği besleme suyuna göre daha yüksek seviyelere çıkar. Bu artış kontrol altında tutulmazsa köpürme, carry-over, buhar kalitesinde bozulma, tortu, çamur veya depozit oluşumu gibi işletme problemlerine sebep olur. Kazanlarda yaygın kullanılan otomatik yüzey blöf cihazları, kazan suyunun elektriksel iletkenliğini ölçerek çalışır. Kazan suyunda iletkenlik ayarlanan set değerine ulaştığında yüzey blöf vanası devreye girer. Bu noktadan sonra blöf vanası, kazan suyu konsantrasyonunun set değerinin üzerine çıkmasına izin vermeyecek şekilde sürekli çalışır; ölçülen iletkenliğe göre kısılır veya açılır. Kazan durduğunda, buhar çekişi sona erdiğinde veya kazana yeni besi suyu girişi olmadığında ise blöf ihtiyacı ortadan kalkar ve sistem boşaltma yapmaz. Bu nedenle yüzey blöf, kazan suyundaki çözünmüş tuz/TDS birikimini kontrol eden ana mekanizmadır. Bu çalışma kapsamında ADB kazanlar için kazan suyu iletkenliği üst sınırı 6.000 µS/cm @25 °C olarak alınmıştır. Bazı sektörlerde proses hassasiyeti, buhar kalitesi beklentisi, üretici tavsiyesi, kimyasal şartlandırma yaklaşımı veya işletme tecrübesine bağlı olarak yüzey blöf cihazının set değeri daha düşük iletkenlik değerlerine ayarlanabilir. Set değeri düşürüldüğünde kazan suyunun daha düşük iletkenlikte tutulması gerekir; bu da daha fazla yüzey blöf yapılması anlamına gelir.
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=