48 TESİSAT • 06 / 2026 Blöf, kazan içinde konsantre olmuş suyun bir kısmının kontrollü olarak sistemden uzaklaştırılmasıdır. Atılan blöf suyunun yerine yeniden besleme suyu verilir ve böylece kazan suyundaki madde konsantrasyonu belirlenen işletme sınırları içinde tutulur. Kararlı işletme yaklaşımında yüzey blöf için temel denge şu şekilde ifade edilebilir: Kazana giren çözünmüş madde yükü = Yüzey blöf ile dışarı atılan çözünmüş madde yükü Yüzey blöf, kazan suyunda biriken çözünmüş tuzları ve iyonları sistemden uzaklaştırır. Bu sayede kazan suyunun iletkenliği ve TDS değeri kontrol altında tutulur. Yapılan yüzey blöf ile iletkenlik ve TDS’in yanı sıra alkalinite, silika, fosfat, klorür, sülfat ve diğer çözünmüş tuz/iyon konsantrasyonları da kontrol edilir. Dip blöf ise farklı bir amaca hizmet eder. Kazanın alt bölgesinde biriken çamur, tortu, çökelmiş katılar, korozyon ürünleri ve AKM kaynaklı birikintiler dip blöf ile sistemden uzaklaştırılır. Dip blöf, iletkenlik veya TDS kontrolü için ana yöntem olarak değerlendirilmemelidir. Esas görevi kazan dibinde biriken çözünmemiş veya çökelmiş katı maddeleri dışarı atmaktır. Bu nedenle yüzey blöf ve dip blöf birbirinin alternatifi değildir. Yüzey blöf, çözünmüş tuz/iyon yükünü ve buna bağlı olarak iletkenlik ile TDS değerini kontrol eder. Dip blöf ise AKM, çamur, tortu, çökelmiş katılar ve korozyon ürünlerinin uzaklaştırılması için yapılır. Bu ilişki kısa olarak şöyle özetlenebilir: • İletkenlik ve TDS → Çözünmüş tuz ve iyon yükü → Yüzey blöf ile kontrol • AKM, çamur ve tortu → Çözünmemiş / çökelmiş katılar → Dip blöf ile uzaklaştırma 6. SERTLIK, MAKE-UP SUYU İLETKENLIĞI VE KONDENS DÖNÜŞÜNÜN BLÖF ÜZERINDEKI ETKISI Sertlik; iletkenlik, TDS ve AKM kavramlarından farklı değerlendirilmelidir. Sertlik yapan Ca²+ ve Mg²+ iyonları kazana girmeden önce su yumuşatma, RO veya demineralizasyon gibi uygun arıtma yöntemleriyle giderilmelidir. Blöf, sertlik gidermek için değil, kazan suyunda biriken çözünmüş maddelerin konsantrasyonunu kontrol etmek için yapılır. Sertlik kontrolü sağlanmadığında taşlaşma ve depozit riski artar; bu nedenle sertlik problemi blöf ile değil, kazana girmeden önce arıtma sistemiyle çözülmelidir. Blöf ihtiyacını belirleyen en önemli parametrelerden biri make-up suyunun iletkenliğidir. Make-up suyu iletkenliği yüksek olduğunda kazana daha fazla iyon yükü girer ve kazan suyu daha hızlı konsantre olur. Bu durumda iletkenlik set değerini aşmamak için daha fazla yüzey blöf gerekir. Buna karşılık daha düşük iletkenlikte make-up suyu kullanılması, kazana giren çözünmüş iyon yükünü azaltır ve aynı kazan suyu iletkenlik sınırı için gerekli blöf miktarını düşürür. Kondens dönüş oranı da blöf miktarı üzerinde doğrudan etkilidir. Temiz kondens dönüşü arttığında kazana giren iyon yükü azalır; buna bağlı olarak blöf ihtiyacı ve make-up suyu debisi düşer. Ancak burada kondensin yalnızca miktarı değil, kalitesi de önemlidir. Kondens hattında proses kaçağı, eşanjör kaçağı, yağ, kimyasal veya yabancı madde karışımı varsa kondens iletkenliği yükselebilir. Bu durumda kondens dönüşü beklenen faydayı sağlamayabilir ve kazan suyu kalitesi açısından ayrıca kontrol gerektirir. Kazan serisindeki her kapasite için kazan geometrisi ve normal su seviyesindeki yaklaşık su hacmi farklıdır. Aynı kazan için bu hacim ortalama sabit kabul edilebilir; ancak blöf ihtiyacını asıl belirleyen unsurlar kazan içindeki su hacminden çok; besleme suyu kalitesi, kondens dönüş oranı, make-up suyu iletkenliği, kondens iletkenliği, kazan suyunda biriken AKM miktarı ve kazan suyu için izin verilen üst iletkenlik sınırıdır. Bu ilişki işletme açısından şu şekilde özetlenebilir: • Daha yüksek make-up iletkenliği → Daha yüksek yüzey blöf ihtiyacı • Daha düşük make-up iletkenliği → Daha düşük yüzey blöf ihtiyacı • Daha yüksek temiz kondens dönüşü → Daha düşük make-up ihtiyacı ve daha düşük yüzey blöf • Daha düşük kazan suyu iletkenlik set değeri → Daha fazla yüzey blöf • Daha yüksek AKM / çamur / tortu birikimi → Daha etkin dip blöf ihtiyacı 7. NÜMERIK ÖRNEK: BLÖF DEBISI, MAKE-UP SUYU İHTIYACI VE DEGAZÖR BUHARI HESABI Konunun sayısal olarak daha iyi anlaşılması için 2 adet 15 t/h kapasiteli ADB buhar kazanından oluşan bir sistem ele alınmıştır. Kazan kapasiteleri brüt buhar üretimi olarak değerlendirilmiştir. Buna göre toplam brüt buhar üretimi 30.000 kg/h’tir. Bu örnekte hedef; verilen kondens dönüşü, make-up suyu iletkenliği, kondens iletkenliği ve kazan suyu iletkenlik MAKALE
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=