43 TESİSAT • Kasım / 2026 MAKALE altında, yani 1.000 MW mertebesinde. Düşünsenize, böyle bir “Data Center” bölgeye kurulsa, tek başına Keban elektrik üretimini kullanacak. Amerika’da 2025 yılı “Data Center” elektrik güç ihtiyacı 31.000 MW iken bu ihtiyacın 2027’de 66.000 MW olması bekleniyor. Bir başka kaynakta ise ortalama hesaplanan ihtiyacın 100.000 MW mertebesinde olduğu ve bu rakamın tüm ülkede üretilen nükleer gücün üzerinde olduğu ifade edilmiş. Hâlbuki şimdi Türkiye’nin elektrik güç ihtiyacı 50.000 ile 60.000 MW arasında. Dünya genelinde yapay zekâ veri merkezlerinin güç talebinin 2023 ile 2030 yılları arasında yıllık %20 artarak 171.000-219.000 MW değerine çıkacağı öngörülüyor. Bu rakamların ne kadar müthiş olduğunu görebiliyor musunuz? Bu artışın aynı zamanda küresel ısınmaya da çok olumsuz bir etkisi olacak. Allianz tarafından yapılan yeni bir araştırmaya göre, bu merkezler 2025 yılında 286 milyon ton karbondioksit salımı gerçekleştirdi. Tipik bir veri merkezi yılda 350.000 tondan fazla CO2 emisyonu üretiyor. Konunun en az enerji kadar önemli bir başka yönü ise su tüketimiyle ilgili. Bu müthiş enerji ihtiyacının önemli bir bölümü kabinlerde ortaya çıkan ısının dışarı atılması (yani soğutma) için kullanılıyor. Bu soğutma, eski merkezlerde hava ile yapılıyordu. Şimdi bu yoğunluktaki enerjiyi konvansiyonel dış havalı sistemlerle atamıyoruz. Artık bu merkezlerin soğutulması suyla yapılıyor ve büyük ölçekli tek bir veri merkezi için soğutma suyu ihtiyacı günde ortalama 1.000 -5.000 m³ arasında olabiliyor (suyu buharlaştırıp havaya atıyorsunuz). Bu miktar, yaklaşık 30.000 nüfuslu bir ilçenin günlük su tüketimine denk geliyor. ABD’de su kullanımı giderek artan bir endişe kaynağı: KHI (Kansas Health Institute) belirttiğine göre, ABD veri merkezleri 2023 yılında tahmini 17 milyar galon (64 milyon m³) suyu doğrudan tüketti ve Lawrence Berkeley Ulusal Laboratuvarı tarafından modellenen çeşitli senaryolara göre bu kullanım 2028 yılına kadar ikiye veya dörde katlanabilir. Guardian ve Bloomberg tarafından yapılan son analizler, ABD’deki yeni veri merkezi inşaatlarının yaklaşık üçte ikisinin Phoenix gibi su kıtlığı çeken bölgelerde olduğunu ortaya koydu. Ceres’in 2025 yılı için yaptığı bir analiz, bugün Phoenix’teki veri merkezlerinin toplam doğrudan ve dolaylı su talebinin şehrin yıllık su kullanımının yaklaşık %3’ünü oluşturduğunu gösterdi. 2031 yılına gelindiğinde bu oran %20’yi aşabilir. Bir rapora göre, veri merkezleri, 2030 yılına kadar 1,3 ila 1,8 trilyon litre suya ihtiyaç duyabilirler ki bu da İsviçre’nin yıllık su tüketimine eşdeğer. Burada önemli bir konu da kesintisiz çalışma ihtiyacıdır. Bunun altı önemle çizilmelidir. Beslenen elektrik ve su kesintiye uğramamalıdır. Kesinti nedeniyle merkezde oluşacak data kaybı, kabul edilemeyecek çok büyük bir risktir. Sistem mutlaka 7/24 kesintisiz olarak çalışmalıdır. Risk oluşturmaması için kaynakların yeterince güçlü ve sürekli olması gerekiyor, ayrıca bu sistemlerde yedekleme ve depolama sistemin temel tasarım kriteridir. İnanılmaz bir ivmelenme var, herkes endişeli. Bu gözle bakınca son dönemde bu konuda yoğun bir yayın olduğunu da görüyorsunuz. Bundan bize ne diyemeyiz. Bu bir pazar oluşturuyor. Yatırımcı “Data Center” kuruyor ve bunu şirketlere kiralıyor veya satıyor. Aynı AVM’ler gibi… Yabancı büyük şirketler de artık bu tesislerini daha kârlı, daha ucuz ve kuruluşlarına direnç olmayan bölgelere kaydırıyor. “Ucuz arazi ve ucuz enerji ihtiyacı, veri merkezlerini su kıtlığı yaşanan bölgelere yerleştiriyor” diyor bir yetkili. Amazon, Teksas’ta veri merkezlerinden biri için inşa edilen ve ABD’deki en büyük sera gazı emisyon kaynaklarından biri olabilecek devasa bir şebeke dışı enerji santralini satın almış. Santral, normal enerji santrallerinin kullandığına göre çok daha az verimli bir dizi gaz türbinine dayanıyor; bu tür düşük verimli ucuz türbinler, ABD genelindeki diğer veri merkezi projelerinde giderek daha fazla kullanılıyor. Yarın, tarım topraklarımızı maden şirketlerine açtığımız gibi, kıt su kaynaklarımızı ve enerji kaynaklarımızı da bu bilişim şirketlerine açacağız. Türkiye’nin bölgesel bir bağlantı noktası (Hub) olma potansiyelinden söz edilmektedir. İnternete bakınca, Türkiye’de kurulu olan böyle merkezlerin reklamları var. Ankara bölgesinde ciddi veri merkezi yatırımları var ve planlanan yatırımlar var. Şu aşamada Türkiye’de düşünülen veri merkezi büyüklüklerinin 50-80 MW mertebesinde olması daha uygun görülüyor. Nature Cities dergisinde yayınlanan çalışma, Amerika Birleşik Devletleri genelindeki 4.283 veri merkezinin konumlarını inceledi ve bunların %97,5’inin şehir merkezleri ve bunların yakın çevresinde yer aldığını tespit etti. Yapım aşamasındaki veri merkezlerinin büyük çoğunluğu metropol alanlarda bulunsa da, yapılan analizler, büyük veri merkezlerinin kırsal alanlarda orantısız yatırımlar yaptıklarını göstermektedir. Daha küçük nüfuslar, genellikle daha küçük vergi ve daha az devlet görevlisi ve denetimi anlamına geliyor. Öte yandan, buna karşı bir direnç de oluşuyor. Geçtiğimiz hafta New York, veri merkezi geliştirme projelerine moratoryum uygulayan ilk eyalet oldu ve çevresel etkilerini değerlendirmek amacıyla büyük projelerin inşaatını bir yıl süreyle durdurdu,.Örneğin yine Amerika’da Indiana eyaletinde kırsal bölge yönetimlerinin üçte biri bu merkezlerin topraklarında kurulmasına karşı çıkıyor. Daha yeni bir başka haberde, Pensilvanya’da yapılan bir anket sonuçları veriliyor. Buna göre, veri merkezi inşaatına karşı muhalefet hızla artıyor. 16 Haziran ile 19 Temmuz tarihleri arasında 1.320 ABD’li yetişkin vatandaşla yapılan en son ankette, araştırmacılar katılımcıların %61’inin yeni veri merkezlerinin kurulmasına karşı olduğu belirledi. Bu oran 4 ay önce
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=