36 TESİSAT • Kasım / 2026 • Isıtma elemanlarından ısı pompasına doğru ilerlerken gidiş suyu sıcaklığının yükselmesini önlemek. Bunun için: • Yerden ısıtma ve tavandan ısıtma gibi yapı elemanlarına entegre edilmiş ısıtma sistemleri veya özel olarak boyutlandırılmış radyatörler kullanılmalıdır. Fan-coil cihazları en uygun çözüm değildir; ancak tarihî binalar gibi özel durumlarda ya da soğutma ve nem alma ihtiyacının bulunduğu uygulamalarda yardımcı olabilirler. • Gidiş suyunun dönüş suyuyla karıştırılmasından kaçınılmalıdır. - Üç yollu karışım vanaları kullanılmamalıdır. - Hidrolik ayırıcı kullanılıyorsa, ısı üreticisinin birincil devresindeki debinin tesisatın ikincil devresindeki debiden her zaman yüksek olması sağlanmalıdır. Bunun için hidrolik dengeleme yapılmalı ve yalnızca iki yollu kontrol vanaları kullanılmalıdır. Isıtma elemanlarında üç yollu baypas vanalarından kaçınılmalıdır. EN 15450 standardı (Binalarda ısıtma sistemleri - Isı pompalı ısıtma sistemlerinin tasarımı) hâlihazırda revize edilmektedir. Kamuoyu görüşüne açık olan revizyon sürecinde, ısı pompalarına ve ısı pompalı sistemlere özgü bu gerekliliklerin ayrıntılı olarak ele alınması öngörülmektedir. Bazı test sonuçlarının yanıltıcı olabileceği unutulmamalıdır. “55 °C” olarak etiketlenen orta sıcaklıklı uygulamalara ait SCOP değeri, EN 14825 standardına göre sırasıyla 52, 42, 36 ve 30 °C gidiş suyu sıcaklıklarında test edilen COP değerlerinin ortalamasından elde edilmektedir. Bir ısı pompası orta ve yüksek sıcaklıklara ulaşabilir. Ancak bu durum, COP değerinin çok düşük olması ve sistemin çok yüksek soğutucu akışkan basınçlarında çalışması anlamına gelir. Bu koşullar kompresör ve soğutucu akışkan boruları üzerinde ilave yük oluşturur. Yukarıdaki değerlendirmeler, ısı pompalarının verimsiz olduğu anlamına gelmez. Aksine, ısı pompaları verimlidir; ancak yapılan hatalar verimliliklerini ciddi ölçüde düşürebilir. Isı pompalarının performansına ilişkin olumsuz sonuçlar genellikle hatalı tasarım ve/veya devreye alma işlemlerinden kaynaklanmaktadır. ELEKTRIK ŞEBEKESI ÜZERINDEKI ETKILER Bir diğer önemli konu elektrik şebekesidir. Yanmalı kazanlardan ısı pompalarına geçiş, yakıt dağıtım altyapısındaki büyük bir enerji yükünün elektrik şebekesine aktarılması anlamına gelir. Şebekedeki elektrik yükündeki artış, soğuk günlerde aynı anda ortaya çıkacaktır. Bu nedenle elektrik üretim kapasitesinin artırılması, iletim hatlarının güçlendirilmesi ve dağıtım altyapısının geliştirilmesi gerekecektir. Ulaşım sektörünün de aynı dönemde içten yanmalı motorlardan elektrikli tahrik sistemlerine geçmesi, şebeke üzerindeki yükü daha da artıracaktır. Yapay zekâ kullanımını desteklemek amacıyla veri merkezlerinin hızla çoğalması da bu soruna ek bir boyut kazandırmaktadır. BINALARIN YALITILMASI Isı pompası pazarında son dönemde yaşanan yavaşlama bazı endişelere yol açmaktadır. Peki, bu durum beklenmedik midir? Yeni binalara ısı pompası kurulması genellikle sorun oluşturmaz. Yeni binalar iyi yalıtılmıştır ve ısı pompası teknolojisinin gereksinimlerine uygun olarak tasarlanabilir. Ancak yeni binalar, mevcut bina stokunun yalnızca küçük bir bölümünü oluşturur. Yıllık yeni bina oranının yaklaşık %1 olduğu varsayılırsa, tüm bina stokunun karbonsuzlaştırılması bir yüzyıldan biraz daha kısa sürebilir. Oysa Avrupa Birliği’nin 2050 hedef yılına yalnızca 20 yıl kalmıştır. Asıl zorluk, mevcut binalara ısı pompası kurulmasıdır. Mevcut binaların en yeni olanları çoğunlukla yerden ısıtma gibi düşük sıcaklıkta çalışan ısıtma elemanlarıyla donatılmıştır. Bu binalara ısı pompası kurulması da genellikle fazla zor değildir. Bununla birlikte, ısı pompası için uygun bir yer bulunması —özellikle R290 soğutucu akışkanının kullanıldığı sistemlerde— ve kullanım sıcak suyu deposunun konumlandırılması sorun oluşturabilir. Ayrıca elektrik bağlantısının güçlendirilmesi gerekebilir. Asıl sorun, mevcut binaların çoğunluğunu oluşturan, yalıtımı yetersiz veya hiç olmayan ve genellikle radyatörlerle donatılmış yüksek sıcaklıklı ısıtma sistemleri kullanan yapılardır. Isıtma sisteminin gidiş suyu sıcaklığını iki şekilde düşürebilirsiniz: • Isıtma elemanlarını değiştirerek. • Binayı yalıtarak. Isıtma elemanlarının değiştirilmesi; duvarlara veya zemine entegre panellerin, yerden ısıtmanın ya da tavan panellerinin kurulmasını gerektirir. Bu işlem oldukça kapsamlı ve maliyetlidir. Ayrıca düşük sıcaklıklı ısıtma elemanlarının metrekare başına ısıtma kapasiteleri (W/m²) sınırlı olduğundan, yalıtımsız binalar için uygun olmayabilir. Dahası, ısıtma elemanlarını değiştirmek gidiş suyu sıcaklığını düşürse de binanın yüksek ısıtma yükünü ve enerji ihtiyacını ortadan kaldırmaz. Bu durumda büyük kapasiÇEVİRİ
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=