SÖYLEŞİ laşması nedeniyle model ile gerçek fizik arasındaki ilişkinin gözden kaçmasıdır. Bana göre geleceğin iyi makine mühendisliği eğitimi, ileri hesaplama araçlarını kullanabilen ama aynı zamanda fiziği, matematiği, belirsizliği ve modelin sınırlarını sorgulayabilen mühendisler yetiştirmeye dayanmalıdır. Makine Mühendisliği disiplininin alt kırılımı olarak Tesisat Mühendisliği bugün güncel olarak eski önemini-güncelliğini yitirmiş görünüyor. TTMD’nin kuruluş yıllarında üzerinde önemle durduğu, Türkiye’de de yerleşmesine çalıştığı Tesisat Mühendisliği-Profesyonel Mühendislik kavramları bugün değerini neden kaybetti? Prof. Dr. Seyhan Uygur Onbaşıoğlu: Tesisat mühendisliğinin önemini kaybettiğini değil, konu alanının değiştiğini ve daha ileri bir mühendislik çerçevesine taşındığını düşünüyorum. TTMD’nin kuruluş yıllarında Türkiye açısından çok önemli olan hedeflerden biri, tesisat mühendisliğini yalnızca uygulama ve montaj faaliyeti olmaktan çıkarıp hesap, tasarım, standart, enerji verimliliği ve mesleki sorumluluk temeline oturtmaktı. “Profesyonel mühendislik” kavramının da bu bakımdan önemli bir işlevi vardı. Bugün ise sektörün önündeki problemler farklılaştı. Artık yalnızca bir binanın ısıtma, soğutma ve havalandırma tesisatını doğru boyutlandırmak yeterli değil. İklim değişikliği, enerji dönüşümü, karbon azaltımı, elektrifikasyon, bina enerji performansı, iç hava kalitesi, yenilenebilir enerji entegrasyonu ve enerji sistemlerinin dinamik işletimi gibi çok daha geniş bir problem alanıyla karşı karşıyayız. Bu nedenle bana göre tesisat mühendisliği ortadan kalkmıyor; tersine HVAC ve bina enerji sistemleri mühendisliğine doğru evriliyor. Özellikle elektrifikasyon burada çok önemli. Elektrifikasyon denildiğinde kamuoyunda ilk akla gelen alan elektrikli otomobiller oluyor. Oysa iklim hedefleri açısından binaların ısıtılması ve soğutulması da en az ulaşım kadar önemli. Fosil yakıta dayalı kazanlardan yüksek verimli ısı pompalarına geçiş, önümüzdeki dönemin temel mühendislik dönüşümlerinden biri olacak. Fakat bunu yalnızca “kazan yerine ısı pompası koymak” şeklinde düşünmemek gerekir. Isı pompalarının gerçek performansı dış ortam sıcaklığına, bina kabuğuna, dağıtım sıcaklıklarına, terminal sistemlerine, nem koşullarına, kısmi yük davranışına ve kontrol stratejilerine bağlıdır. Elektrik şebekesiyle etkileşim, termal enerji depolama, fotovoltaik sistemlerle entegrasyon ve talep tarafı yönetimi de bu problemin parçasıdır. Dolayısıyla geleceğin HVAC mühendisi artık yalnızca ekipman seçen değil, bütünleşik bir enerji sistemini modelleyen ve optimize eden mühendis olmak zorunda. Türkiye bakımından bu dönüşüm ayrıca önemli. Çünkü ülkemizin iklim bölgeleri çok farklı; İstanbul’un nemli iklimi, Ankara’nın karasal koşulları, Antalya’nın yüksek soğutma ve nem alma yükleri aynı çözümlerle ele alınamaz. Türkiye’nin kendi iklim koşullarına, bina stokuna, elektrik üretim yapısına ve ekonomik gerçeklerine uygun sistem çözümleri geliştirmesi gerekiyor. Bu da ithal edilmiş tasarım reçetelerinden çok araştırma, ölçüm, modelleme ve yerel mühendislik bilgisi gerektiriyor. “Tesisat mühendisliği” ve “profesyonel mühendislik” kavramlarının eskisi kadar görünür olmamasının bir başka nedeni ise mesleğin kendi içindeki parçalanma olabilir. Tasarım, taahhüt, cihaz seçimi, otomasyon, enerji yönetimi ve danışmanlık giderek ayrı uzmanlık alanlarına dönüştü. Bu uzmanlaşma kaçınılmazdır; fakat bütünsel mühendislik bakışının kaybolması önemli bir risk oluşturuyor. Burada eğitim kalitesi de doğrudan belirleyici. Bir mühendisin katalogdan cihaz seçebilmesi veya bir yazılımı çalıştırabilmesi yeterli değildir. Termodinamik, ısı transferi, akışkanlar mekaniği, psikrometri ve kontrol bilgisi olmadan gelişmiş HVAC sistemlerinin sağlıklı biçimde tasarlanması mümkün değildir. Günümüzde hesaplama ve tasarım yazılımlarının çok gelişmiş olması, bu temel bilgilerin önemini azaltmıyor; tam tersine artırıyor. Çünkü yazılımın verdiği sonucun fiziksel olarak anlamlı olup olmadığını değerlendirecek olan 36 TESİSAT • 09 / 2026
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=