41 TESİSAT • 08 / 2026 TEKNİK Boru sürtünmeleri, vana ve fittings kayıpları, filtreler, eşanjörler, kolektörler, Terminal cihazlar tarafından oluşturulur. Pompa kataloglarında basma yüksekliği genellikle metre su sütunu, yani mSS veya mH₂O cinsinden ifade edilir. 1 mSS ≈ 9,81 kPa 1 mSS ≈ 0,098 bar 10 mSS ≈ 1 bar Bu nedenle 6 metre basma yüksekliği yaklaşık 59 kPa diferansiyel basınca karşılık gelir. KRITIK DEVRE VE SISTEM DIRENCI Pompa seçimi, tesisattaki toplam boru uzunluğuna göre değil, en yüksek hidrolik dirence sahip kritik devreye göre yapılmalıdır. Kritik devre genellikle en uzak terminal ünitenin bulunduğu ve toplam basınç kaybının en yüksek olduğu hattır. Sistem direnci iki temel kayıptan oluşur: DÜZ BORU SÜRTÜNME KAYIPLARI Boru çapı küçüldükçe aynı debide akış hızı ve basınç kaybı artar. Bu nedenle boru çapı ile pompa seçimi birlikte değerlendirilmelidir. Çoğu uygulamada boru içi akış hızının yaklaşık 0,5–1,5 m/s, sürtünme kaybının ise 100–150 Pa/m aralığında tutulması ekonomik ve konforlu bir tasarım yaklaşımıdır. Daha yüksek hızlar akış ve vana seslerine, yüksek pompalama enerjisine ve uzun vadede erozyon-korozyon riskine neden olabilir. LOKAL KAYIPLAR Dirsekler, te parçaları, balans ve kontrol vanaları, çekvalfler, pislik tutucular ve sayaçlar ilave basınç kayıpları oluşturur. Detaylı projelerde üretici verileri kullanılmalıdır. Ön tasarım aşamasında ise düz boru kayıplarına yaklaşık yüzde 30–50 oranında emniyet payı eklenebilir. Yanlış Pompa Seçiminin Sonuçları Gereğinden büyük pompa seçimi; Gereksiz elektrik tüketimine Yüksek diferansiyel basınca Radyatör ve borularda akış seslerine Hidrolik dengesizliklere Erozyon ve korozyon riskine neden olabilir. Yetersiz pompa seçimi ise uzak hatlara yeterli debinin ulaşmamasına, ısıtma veya soğutma performansının düşmesine, ΔT değerinin yükselmesine ve kullanıcı konforunun azalmasına yol açabilir. AKILLI POMPA SISTEMLERI Modern mekanik tesisatlarda frekans kontrollü akıllı pompalar, değişken yük koşullarına uyum sağlayarak enerji tüketimini optimize eder. Wilo-Stratos MAXO ve Wilo-Yonos MAXO serileri, sistem ihtiyacına göre pompa devrini otomatik olarak ayarlayabilir. Termostatik vanalı radyatör sistemlerinde Değişken Fark Basıncı (Δp-v) modu önerilir. Debi azaldığında pompa basıncı da düşürerek enerji tüketimini ve akış seslerini sınırlar. Yerden ısıtma sistemlerinde ise hidrolik direnç büyük ölçüde sabit olduğundan Sabit Fark Basıncı (Δp-c) modu daha dengeli bir çalışma sağlar. Hastane, otel, AVM ve büyük ticari yapılarda işletme sürekliliği amacıyla duty/standby veya paralel çalışan çift pompa çözümleri tercih edilebilir. NIHAI SEÇIM POMPA EĞRISI ÜZERINDEN YAPILMALI Debi ve basma yüksekliği hesaplandıktan sonra pompa seçimi yalnızca nominal katalog değerlerine göre yapılmamalıdır. Doğru çalışma noktası, sistem eğrisi ile pompa karakteristik eğrisinin kesiştiği noktadır. Çalışma noktasının pompanın en yüksek verim bölgesine, yani BEP – Best Efficiency Point noktasına yakın olması; enerji tüketimi, işletme güvenliği ve ekipman ömrü açısından önemlidir. Wilo-Select ve Wilo-Assistant gibi dijital seçim araçları, hesaplanan debi ve basma yüksekliği değerlerine göre uygun ürünün belirlenmesini kolaylaştırır. KULLANMA SICAK SUYU SISTEMLERI Bu hesaplama yöntemi kapalı devre ısıtma ve soğutma sistemleri için geçerlidir. Kullanma sıcak su re-sirkülasyon sistemlerinde pompa debisi; boru hattındaki ısı kayıpları, hijyen gereksinimleri ve bekleme süreleri dikkate alınarak farklı kriterlerle hesaplanmalıdır. VERIMLI VE GÜVENILIR TESISATLAR İÇIN DOĞRU POMPA SEÇIMI Doğru sirkülasyon pompası seçimi; gerçek sistem yüküne göre debinin hesaplanması, kritik devredeki basınç kayıplarının belirlenmesi ve nihai seçimin pompa eğrisi üzerinden yapılmasıyla mümkündür. Sistemin ihtiyacına uygun kapasitede, doğru çalışma moduna sahip ve yüksek verimli bir pompa tercih edilmesi; enerji tüketimini azaltırken dengeli, güvenilir ve uzun ömürlü bir tesisat işletimi sağlar. n
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=