43 TESİSAT • 07 / 2026 MAKALE Buna karşılık geri kazanılarak yeniden sisteme döndürülen kondens; sahip olduğu sıcaklık, entalpi ve yüksek su kalitesi sayesinde buhar tesislerinin en değerli enerji kaynaklarından birini oluşturmaktadır. Kondens geri kazanım performansının değerlendirilmesinde kullanılan en önemli göstergelerden biri Kondens Dönüş Oranıdır (KDO). KDO, tesiste oluşan toplam kondensin ne kadarının geri kazanılarak sisteme döndürüldüğünü ifade eder. Uygulamada KDO çoğunlukla yalnızca geri dönen sıcak su miktarı olarak değerlendirilse de, gerçekte etkileri bundan çok daha geniştir. KDO'nun artmasıyla birlikte make-up suyu ihtiyacı azalmakta, kondens tankındaki karışım suyu sıcaklığı yükselmekte, degazörün ihtiyaç duyduğu buhar miktarı düşmekte ve aynı miktarda brüt buhar üretimi için gerekli enerji azalmaktadır. Bunun sonucunda tesise verilebilen net buhar miktarı artmaktadır. KDO'nun sağladığı faydalar yalnızca sıcak kondensin geri dönüşü ile sınırlı değildir. Yüksek basınçlı proseslerden dönen kondens, basınç düşümü sırasında flaş buhar oluşturmaktadır. Bu enerjinin uygun şekilde geri kazanılması durumunda degazörün ihtiyaç duyduğu buharın bir bölümü geri kazanılmış enerji ile karşılanabilmektedir. Özellikle flaş tankı kullanılan sistemlerde, oluşan flaş buhar degazöre yönlendirilerek sistem verimliliği artırılabilmektedir. Flaş buharın yetersiz kaldığı durumlarda ise gerekli ilave buhar, ana buhar kollektöründen alınarak bir basınç düşürme grubu yardımıyla degazör çalışma basıncına düşürülmekte ve degazöre verilmektedir. Buhar tesislerinin enerji performansı yalnızca KDO ile belirlenmemektedir. Blöf oranı ve make-up suyu kalitesi de enerji ekonomisini doğrudan etkileyen parametrelerdir. Düşük kaliteli make-up suyu daha yüksek blöf ihtiyacına neden olmakta, artan blöf miktarı ise hem enerji kayıplarını hem de su ve kimyasal tüketimini artırmaktadır. Ayrıca yüksek sıcaklıktaki blöf suyunun deşarj öncesinde soğutulması gerekliliği ilave işletme maliyetleri oluşturmaktadır. Bu nedenle KDO, blöf oranı ve make-up suyu kalitesi birlikte değerlendirilmelidir. Bu çalışmada Kondens Dönüş Oranının buhar tesislerinin enerji performansına etkileri incelenmiş, KDO'nun kazan enerji ihtiyacı, degazör buhar tüketimi ve net buhar kapasitesi üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir. Ayrıca flaş buhar geri kazanımı, blöf kayıpları ve make-up suyu kalitesi ile olan ilişkileri ele alınmış; örnek bir buhar sistemi üzerinden yapılan hesaplamalarla KDO artışının sağladığı faydalar sayısal olarak ortaya konulmuştur. 2. KDO'NUN BUHAR SISTEMLERININ ENERJI PERFORMANSINA ETKISI Buhar sistemlerinde üretilen enerjinin tamamı proseslerde kullanılamaz. Kazan tarafından üretilen buharın bir bölümü degazör, tank ısıtıcıları ve benzeri yardımcı sistemlerde tüketilirken, kalan kısmı proseslere ulaşır. Bu nedenle bir buhar tesisinin performansı değerlendirilirken yalnızca kazan kapasitesine değil, tesise verilebilen net buhar miktarına da bakılması gerekir. Kazan kapasitesi her zaman brüt buhar üretimi üzerinden tanımlanır. Ancak proseslerin faydalanabildiği gerçek kapasite, iç tüketimler düşüldükten sonra elde edilen net buhar miktarıdır. Bu nedenle aynı kapasitedeki iki kazanın tesise sağlayacağı net buhar miktarı farklı olabilir. Bu farkı oluşturan en önemli parametrelerden biri Kondens Dönüş Oranıdır (KDO). KDO arttıkça sisteme dönen sıcak kondens miktarı artarken make-up suyu ihtiyacı azalır. Kondens tankında geri dönen sıcak kondens ile make-up suyu karışarak degazöre gönderilecek karışım suyunu oluşturur. Yüksek KDO değerlerinde karışım içerisindeki sıcak kondens oranı arttığından, kondens tankındaki karışım suyu sıcaklığı yükselir. Buna bağlı olarak degazörün yaklaşık 102°C çalışma sıcaklığına ulaşmak için sağlaması gereken sıcaklık artışı azalır. Kondens dönüş sistemlerinde uygun izolasyon uygulamaları da karışım suyu sıcaklığını etkileyen önemli unsurlardan biridir. Geri dönen kondensin sıcaklığı yalnızca proses çıkışındaki sıcaklığa değil, kondens dönüş hattı boyunca meydana gelen ısı kayıplarına da bağlıdır. Yetersiz izolasyon nedeniyle oluşan ısı kayıpları, kondens tankına ulaşan kondensin sıcaklığını düşürerek karışım suyu sıcaklığını azaltabilmektedir. Bunun sonucunda degazörün yaklaşık 102°C çalışma sıcaklığına ulaşmak için ihtiyaç duyduğu buhar miktarı artmaktadır. Bu nedenle enerji performansının artırılmasında yalnızca yüksek KDO değerleri değil, geri dönen kondensin sıcaklığının korunması da önem taşımaktadır. Degazörün ihtiyaç duyduğu enerji de doğrudan karışım suyunun sıcaklığına bağlıdır. Karışım suyu sıcaklığı ne kadar düşükse degazörün harcayacağı buhar miktarı o kadar yüksek olacaktır. Buna karşılık KDO arttıkça karışım suyu sıcaklığı yükselmekte ve degazörün ihtiyaç duyduğu buhar miktarı azalmaktadır. Degazöre verilen buhar sistem içerisinde yoğuşarak yeniden besi suyuna dönüşmesine rağmen, bu buharın kazan tarafından üretilmesi gerektiğinden bir iç tüketim olarak değerlendirilmesi gerekir. Degazör buhar tüketimindeki azalma doğrudan net
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=