54 TESİSAT • 02/ 2026 MAKALE kontrollü bir şekilde boşaltılabilmektedir. Benzer şekilde kazan dairelerinde de patlama enerjisinin etkin biçimde yönetilmesi ve yönlendirilmesi amacıyla, güçlü ve zayıf yüzeylerin bilinçli olarak tanımlandığı aynı temel mühendislik yaklaşımının esas alınması uygun görülmektedir. 5. PATLAMA DUVARI (PERDE BETON) YAKLAŞIMI Patlama duvarı (perde beton), kazan dairelerinde patlama etkilerinin yönetiminde kullanılan pasif bir yapısal güvenlik önlemidir. Bu elemanın temel amacı, patlama enerjisini tamamen durdurmak değil; basınç dalgası ve parça etkisinin korunması gereken alanlara ulaşmasını sınırlandırmak ve enerjinin kontrollü doğrultularda yönlenmesine katkı sağlamaktır. Perde betonun konumu ve geometrisi, HAZID ve HAZOP çalışmalarında tanımlanan patlama senaryoları dikkate alınarak belirlenmelidir. Çok kazanlı yerleşimlerde perde beton, tek bir ekipmanı izole etmekten ziyade, olası bir olayda etkilerin komşu ekipmanlara ve hacimlere aktarılmasını sınırlayan yönlendirici bir bariyer olarak değerlendirilmelidir. Perde beton tasarımında güvenlik kadar işletme ve bakım gereklilikleri de dikkate alınmalıdır. Ekipmanlara erişimi engelleyen, bakım alanlarını kısıtlayan veya acil müdahaleyi zorlaştıran çözümlerden kaçınılması; güvenlik ile işletilebilirlik arasında sağlıklı bir denge kurulması açısından önemlidir. Bu kapsamda patlama enerjisinin yönlendirilmesi, yalnızca yapısal elemanları değil, personelin konumu ve hareket kabiliyeti gibi insan faktörlerini de doğrudan etkileyen bir güvenlik parametresi olarak ele alınmalıdır. 6. SONUÇ Kazan dairelerinde patlama riskinin etkin şekilde yönetilebilmesi; risk analizi metodolojileri, silindirik basınçlı ekipmanların mekanik davranışı, yerleşim prensipleri, enerji yönlendirme yaklaşımı ve patlama duvarı uygulamalarının birlikte değerlendirilmesini gerektirir. Bu çalışmada ele alınan bütüncül yaklaşım, patlama olasılığından bağımsız olarak, olası bir olayın etkilerinin sınırlandırılmasını ve kontrol altına alınmasını hedeflemektedir. Ayrıca kazan dairesinin tesisteki konumunun, enerji iletim mesafeleri üzerinden enerji verimliliği ve işletme güvenliği üzerinde doğrudan etkili olduğu görülmektedir. Güvenlik, enerji verimliliği ve işletilebilirlik kriterlerinin birlikte ele alınması, tesislerin uzun vadeli sürdürülebilirliği açısından önemli kazanımlar sağlamaktadır. Sonuç olarak kazan dairesi tasarımı, yalnızca ekipman yerleştirme problemi olarak değil; risk analizi çıktılarının fiziksel mekâna dönüştürüldüğü, disiplinler arası bir mühendislik faaliyeti olarak ele alınmalıdır. n KAYNAKLAR [1] NFPA 68, Standard on Explosion Protection by Deflagration Venting, National Fire Protection Association. [2] NFPA 85, Boiler and Combustion Systems Hazards Code, National Fire Protection Association. [3] EN 12952 / EN 12953, Water-tube boilers and auxiliary installations / Shell boilers, European Committee for Standardization (CEN). [4] ASME Boiler and Pressure Vessel Code (BPVC), Section I & Section VIII, American Society of Mechanical Engineers. [5] 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve ilgili yönetmelikler, T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı.
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=