48 TESİSAT • 01 / 2026 MAKALE Aşağıdakiler hesaplanacaktır: 1. Gerçek yüzeysel buharlaşma hızı 2. Minimum gerekli yüzey alanı 3. Emniyet oranı 4. Sonuçların mühendislik yorumu Çözüm Yorum Bu örnekte elde edilen sonuçlar, kazan yüzeyinin 10 barg işletme basıncında yüzeysel buhar salınım hızı açısından rahat bir emniyet payı ile çalıştığını göstermektedir. Gerçek yüzeysel buharlaşma hızı 1.106 kg/h-m² olup, bu değer basınca bağlı izin verilen maksimum yüzeysel hızı 2.420 kg/h-m² nin oldukça altındadır. Hesaplanan emniyet oranı E=2,19, mevcut sıvı–buhar yüzey alanının gerekli minimum alanın yaklaşık iki katı olduğunu göstermektedir. İşletme basıncının düşürülmesi durumunda, maksimum izin verilen yüzeysel buhar salınım hızının basınca lineer olarak azalacağı ve buna bağlı olarak minimum gerekli yüzey alanının artacağı açıktır. Ancak bu kazan geometrisi için işletme basıncının 6–7 barg seviyelerine düşmesi hâlinde dahi, emniyet oranı yaklaşık 1,4–1,6 aralığında kalmakta ve yüzey alanı hâlen teorik olarak yeterli olmaktadır. Bu basınç aralığında su sürüklenmesi beklenmez; ancak yüzeyin güvenlik payı belirgin biçimde azalmış olur. Dolayısıyla bu örnek, düşük basınçlarda su sürüklenmesinin hemen oluşacağını değil; aynı kazan geometrisinde basınç düştükçe emniyet oranının kademeli olarak azaldığını ve yüzeysel buhar salınım hızının sınır değerlere yaklaştığını göstermektedir. Bu durum, özellikle ani buhar çekişlerinin veya ilave işletme dengesizliklerinin mevcut olduğu koşullarda daha dikkatli bir değerlendirme yapılması gerektiğine işaret etmektedir. Uygulamada, yüksek basınca göre tasarlanmış bir kazanının daha düşük basınçlarda çalıştırılması, yalnızca buharlaşma yüzeyini değil, buhar çıkış nozullarını da kritik hâle getirmektedir. Yüksek basınca göre seçilen çıkış kesitleri, düşük basınçta daha yüksek akış hızlarına maruz kalmakta; bu durum, emniyet oranının 1’e yaklaştığı veya 1’in altına düştüğü işletme koşullarında su sürüklenmesi riskini artırabilmektedir. Bu nedenle, kazanların farklı işletmelere taşınması veya farklı basınç seviyelerinde yeniden devreye alınması durumunda, yüzeysel buhar salınım hızı, emniyet oranı ve buhar çıkış geometrisi birlikte değerlendirilmelidir.Bu eğilim, farklı kazan kapasiteleri ve işletme basınçları için hesaplanan asgari sıvı–buhar yüzey alanlarının sunulduğu Tablo 1 incelendiğinde daha net biçimde görülmektedir. Tablo 1, işletme basıncı azaldıkça aynı buhar kapasitesi için gerekli minimum yüzey alanının arttığını ve buna bağlı olarak emniyet oranının kademeli olarak azaldığını açıkça ortaya koymaktadır. Bu nedenle, örnek hesapta elde edilen sonuçlar, Tablo 1’de verilen genel eğilimlerle uyumlu olup, kazan geometrisinin farklı basınç seviyelerinde nasıl davranacağına ilişkin bütüncül bir değerlendirme yapılmasına olanak sağlamaktadır. Tablo 1’de sunulan değerlerin pratik uygulamalarda hızlı ve görsel olarak değerlendirilebilmesi amacıyla, yüzey alanı–basınç–ani buhar çekişi ilişkisi Şekil 1’de grafiksel olarak gösterilmiştir. Grafik, yüzey alanı arttıkça ani çekiş kapasitesinin arttığını; yüksek basınçlarda limit eğrilerinin daha yukarı kaydığını göstermektedir. Şekil 1. Farklı buharlaşma alanları için basınca bağlı ani çekiş limiti eğrileri (ton/h)
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=