46 TESİSAT • 01 / 2026 MAKALE ÖZET Alev–duman borulu buhar kazanlarında su– buhar ara yüzeyinde gerçekleşen yüzeysel buharlaşma hızı, buhar kalitesi ve su sürüklenmesi riskinin belirlenmesinde kritik bir parametredir. Bu çalışmada, yüzeysel buharlaşma hızının basınçla ilişkisini veren sınır bağıntısı kullanılarak farklı kapasite ve işletme basınçları için gerekli minimum buharlaşma yüzey alanları hesaplanmıştır. Örnek olarak 25 ton/ saat kapasiteli bir kazan için asgari su seviyesindeki yüzey alanı 22.6 m² alınmış ve gerçek yüzeysel buharlaşma hızı belirlenmiştir. Kapasite–basınç–alan ilişkisi Tablo 1’de sunulmuş, güvenli işletme bölgeleri ise grafiksel olarak değerlendirilmiştir. 1. GİRİŞ Alev–duman borulu buhar kazanlarında buhar üretimi, asgari su seviyesi olarak tanımlanan güvenli işletme seviyesinin hemen üzerindeki su–buhar ara yüzeyinde gerçekleşir. Bu seviye, buharlaşma yüzeyi hesabında esas alınması gereken gerçek fiziksel ayrışma yüzeyini oluşturur. Yüzeysel buhar salınım hızı, bu yüzeyden birim alanda ve birim zamanda ayrılan buhar kütlesini ifade eder. Yüzeysel buhar salınım hızının aşırı yükselmesi durumunda faz ayrışması zorlaşır; su damlacıkları buhar fazına karışabilir. Bu olgu su sürüklenmesi (carry-over / priming) olarak adlandırılır. Islak buharın ısı transfer katsayısını düşürdüğü, proses sürelerini uzattığı ve enerji verimliliğini azalttığı literatürde ayrıntılı olarak ortaya konmuştur [1,2]. Ayrıca su sürüklenmesi, kazan suyunda askıda bulunan safsızlıkların tesisata taşınmasına neden olarak boru hatları, kontrol vanaları ve proses ekipmanları üzerinde olumsuz etkilere yol açar [1]. Bu çalışma, yüzeysel buhar salınım hızının kapasite ve basınca bağlı değişimini incelemekte; güvenli işletme sınırlarının belirlenmesine yönelik mühendislik temelli bir değerlendirme sunmaktadır. 2. TEORİK TEMELLER 2.1. Semboller ve Birimler Bu çalışmada kullanılan semboller ve karşılık gelen fiziksel büyüklükler ile birimleri aşağıda sıralanmıştır. 2.2. Gerçek Yüzeysel Buharlaşma Hızı Gerçek yüzeysel buharlaşma hızı, kazan içerisinde asgari su seviyesi olarak tanımlanan su–buhar ara yüzeyinden birim zamanda ayrılan buhar kütlesinin, bu yüzeyin ALEV-DUMAN BORULU BUHAR KAZANLARINDA YÜZEYSEL BUHARLAŞMA HIZI LİMİTLERİNİN MÜHENDİSLİK AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ DR. SÜLEYMAN TUCER Yönetim Kurulu Murahhas Üyesi / Selnikel A.Ş.
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=