Tesisat Dergisi 279. Sayı (Mart 2019)

66 Tesisat / Mart 2019 tesisat.com.tr Gaz izoleli panoların kesicileri sabittir ve vakum teknolojisi kullanılır. Kesicinin kutupları SF6 gaz bölüm içerisindedir. Kesi- ciyi çıkarma veya değiştirmek için uzun işlemler ve bu işlemler için uzman kişiler hatta bazı durumlarda sadece üretici fabri- kadan süpervizörün gelmesi gereklidir. Kesici mekanizmasına ön kapı üzerinden ya da kapının arkasında ulaşılabilir. Kesici çekmeceli olmadığından, kesiciyi ana baradan ayır- mak için yine SF6 gaz içerisinde bulunan ayırıcı kullanılır. AIS metal-clad panolarda ise kesici vakum ya da SF6; çek- meceli hem de yerden yürütmeli olabilir. Kesicinin arızalanması, bakımı ya da eskimesi sebebi ile değişimi kolayca ve çok kısa sürede yapılabilir. Bu değişim ve operasyon için de işletmenin eğitimli personeli yeterlidir. GIS hücrelerde akım trafoları kablo veya buşing tipi değil; genellikle istendiği üzere blok tipi ise SF6 gaz ortamı içinde bulunurlar. Bu sebeple ulaşımı ve değiştirilmesi saha ortamında mümkün değildir. Kablo veya buşing tipi akım trafolarının karakteristiklerinin istenen değerleri genellikle blok tipine göre daha zordur. GIS hücrelerde değeri düşük bile olsa iç ark oluştuğunda, hücre yeniden kullanılamaz. OG tesisin ortalarında bir yerde meydena gelecek bu tür bir arızada, ilgili panoyu değiştirmek için en yakın baştan o panoya kadar olan bütün hücrelerin de sökülmesi gerekir. Bu işlemler ve yeni panonun gelmesi için geçecek zaman kaybı çok fazladır. 1.3. Güvenilirlik OG panoların güvenilirliğinin bir göstergesi olarak IEC 62271-1’e göre “Arıza arası ortalama zaman” (Mean Time Between Failure (MTBF) tanımına bakılabilir. Bu değer GIS üreticilerine göre 90 yıl ile 850 yıl arasında çok uzun olarak verilebilir. Firmalara göre çok büyük oranlarda değişen bu değerler teoride ve hesaplarda her ne kadar doğru gözükse de pratikte bu kadar uzun sürelerin mümkün olmasının oldukça güç olduğu hemen söylenebilir. 1.4. Çift Bara Çözümü Özellikle AIS pano olarak çift baralı çözümü olmayan üre- ticiler, AIS panoların çift bara çözümü için yüz yüze ya da sırt sırta dizilmesi gerektiğini ve bu sebele oluşabilecek güvenlik risklerini, ilave kabloları ve artan arıza riskini anlatacak ve aşağıdaki gibi görsel paylaşacaklardır. Oysa bu, geçerli değildir. Çift baralı entegre çözüm sunula- bilmektedir. 2 adet çıkarılabilir kesicili ya da 2 ayırıcılı 2 kesicili ara bağlantıda kablo kullanılmayan bu çözümler, sırt sırta ya da yüz yüze konulan 2 adet AIS hücreden de daha küçük olmak- tadır. 2 adet çekmeceli kesici çözümlerinde en kritik aparat olan kesici yedeklendiğinden hücre güvenilirliliği yükselmekte, bakım ve değişim kolaylığı sağlanmaktadır. Şekil 10. GIS panolarda kesici görünümleri Şekil 11. AIS panolarda kesici görünümleri. Şekil 12. GIS ve AIS panolarda blok tipi akım trafosu yerleşimi Şekil 9. AIS panolarda kablo bağlantı bölümü ve özel kablo başlığı. TEKNİK