Tesisat Dergisi 279. Sayı (Mart 2019)

48 Tesisat / Mart 2019 tesisat.com.tr ve yağ karterine geri döndürmek için bir yağ tahliye sistemi kullanılır. Bu tip bir sistem ile karterde daha fazla yağ kalmakta ve soğutma grubunun düşük lift koşullarında efektif olarak çalışabilmesi sağlanmaktadır. 4. KOMPRESÖR AERODİNAMİĞİ Santrifüj kompresörlü su soğutma gruplarında, kompresör tasarımı düşük lift performansı için oldukça önemlidir. Bunun sebebi, kompresör çarkının (impeller) çevresel dönüş hızı (Şekil 11) uygulama için optimize edildiğinde santrifüj kompresörün en verimli şekilde çalışmasıdır. Çarkın doğrudan motora bağlı olduğu bir kompresörde çevresel dönüş hızını ayarlamanın tek yolu çark boyutunu değiş- tirmektir. Aralarından seçim yapılabilecek nispeten az sayıda çark boyutu bulunduğundan, kompresörün çevresel dönüş hızının ayarı sınırlıdır ve performansı buna bağlı olarak düşer. Bir dişli tahrikli kompresörde (Şekil 12) ise çevresel dönüş hızı, çark boyutu ve dişli oranının birleştirilmiş bir fonksiyonudur. Her kompresör boyutu için birçok çark boyutu ve her çark boyutu için de birçok dişli kombinasyonu mevcuttur. Bunun sonucu ola- rak, düşük lift uygulamasının gereksinimlerini en verimli şekilde karşılayacak kompresör seçilebilir. ÖZET Soğutma grupları, yük veya basınç oranlarındaki değişik- liklere verdiği yanıtlar açısından evrensel değildir. Birden fazla soğutma grubuna sahip tesisler de dahil olmak üzere, çoğu zaman soğutma kulesindeki kısmi yüklerde ve/veya hesaplanan değerlerin dışındaki su sıcaklık derecelerinde (ya da hesaplanan değerlerin haricinde dış ortam sıcaklıklarında) çalışmasından dolayı soğutma gruplarının tasarım dışında kalan performansı oldukça önemlidir. Geçmişte, su soğutma grupları için verimlilik karşılaştırmaları tasarım koşullarındaki enerji derecelendirmelerine dayanmakta ve tasarım koşullarındaki düşük enerji tüketiminin her koşulda otomatik olarak düşük enerji tüketimi ile sonuçlanacağı var- sayılmaktaydı. Görüldüğü gibi bu varsayım hatalı sonuçlara yol açabilmektedir. Çünkü tasarım koşullarında yüksek verimli olan su soğutma grupları, tasarım dışı koşullarda verimliliğini koruyamayabilir. Soğutma grupları çalışma saatlerinin büyük çoğunluğunu da tasarım dışı koşullarda geçirirler. Düşük lift koşullarına uyum sağlayabilen santrifüj komp- resörlü su soğutma grupları, birçok soğutma uygulamasında enerji tüketimini önemli oranda azaltabilmektedir. Bu soğutma grupları, etkileyici tam yük performanslarına ek olarak kısmi yük koşullarında da yüksek verim sağlamak için 10°C ’ye kadar düşük kondenser su giriş sıcaklığı (ECWT) ’ndan faydalanabilir. Bu tür soğutma gruplarından işletme ömürleri boyunca elde edilebilecek tasarruf miktarları dramatik olabilir. Düşük lift koşullarından faydalanabilmek için santrifuj kom- presörlü su soğutma grupları; • Uygun motor soğutmasını sağlayacak açık tip bir tasarıma, • Uygun soğutucu akışkan akışını sağlayacak tek değişken orifise, • Yağın karterde kalmasını sağlayacak bir yağ tahliye siste- mine, • Kompresör çarkının çevresel dönüş hızını uygulamaya göre kolaylıkla optimize edecek bir dişli tahrikli kompresör siste- mine sahip olmalıdır. REFERANSLAR 1. Johnson Controls HVAC&R Engineering Update, “Optimum Chiller Design for Low Lift Conditions in Process Cooling Applications”. 2. Johnson Controls HVAC&R Engineering Update, “NPLV Rating is Valid ‘Weather’ Your Plant has Single or Multiple Chillers”. 3. Johnson Controls HVAC&R Engineering Update, “How York Centrifugal Chillers Save Up to $800.000 in Energy Costs Compared to Competitive High Efficiency Designs”. n Şekil 11 Şekil 11 TEKNİK