Tesisat Dergisi 279. Sayı (Mart 2019)

44 Tesisat / Mart 2019 tesisat.com.tr Daha yüksek LCHWT = Daha düşük lift = Daha az kompresör yükü = Daha az enerji tüketimi Proses soğutması uygulamalarında kullanılan soğutma grup- ları, kompresör yükünün etkili bir şekilde azaltılmasını sağlamak için daha yüksek LCHWT ’den yararlanabilecek şekilde tasar- lanmalıdır. Bu şekilde proses tesislerinde önemli ölçüde enerji tasarrufu elde edilebilir. Çünkü soğutma gruplarının verimliliği yüke oranla lift‘ten daha fazla etkilenir. Bu tür verim iyileştir- meleri hem tek hem de çoklu soğutma grubu uygulamalarında gerçekleştirilebilir. DÜŞÜK LIFT KOŞULLARI İÇIN TASARLANMIŞ BIR SANTRIFUJ KOMPRESÖRLÜ SU SOĞUTMA GRUBUNUN ÖZELLIKLERI Her santrifüj kompresörlü su soğutma grubu, düşük ECWT ya da yüksek LCHWT koşullarında çalışabilecek şekilde tasar- lanmamaktadır. Aslında bir santrifüj kompresörlü su soğutma grubunun düşük lift koşullarında çalışabilmesini etkileyen dört tasarım faktörü vardır: 1. Motor tasarımı 2. Orifis tasarımı 3. Yağ yönetim sistemi 4. Kompresör aerodinamiği 1. MOTOR TASARIMI Santrifüj kompresörlü su soğutma grupları için iki temel motor seçeneği vardır: Kapalı (hermetik) veya açık tip. Hermetik motor, soğutucu akışkan ile dolu bir motor boş- luğunun içine yerleştirilmiştir (Şekil 7). Ne yazık ki bu, düşük lift koşulları için kötü bir yerleşim şeklidir. Hermetik motorlu kompresörlerdeki basınç farkı, bütün çalışma koşullarında soğutucu akışkanın motor boşluğu boyunca yeterli akışını sağlayacak kadar yüksek olmalıdır. Yeterli akış sağ- lanamadığı takdirde çekilen akımmotor sargılarını aşırı ısıtacak ve yüksek motor sıcaklığı sebebiyle soğutma grubu duracaktır. Bu nedenle, hermetik motorlu soğutma gruplarının yeterli motor soğutması için kompresördeki yüksek basınç farkını sürekli korumaları gerekir. Hermetik motorlu soğutma gruplarında gerekli minimum basınç farkını sağlamak için kullanılan yaygın yöntem, lift düşmesini yapay olarak sınırlandırmaktır. Fakat lift‘in düşürülmesini sınırlandırmak, kompresörün enerji tüketimini artırmaktadır. Açık tip motor ise soğutucu akışkan devresinin dışında bulunur (Şekil 8). Bu nedenle hava ile soğutulabilir. Motor soğut- ması için soğutucu akışkan akışına ihtiyaç yoktur ve bu nedenle düşük lift koşulları sırasında oluşan soğutucu akışkan debisindeki değişikliklerden etkilenmez. 2. ORİFİS TASARIMI Orifis, kondenser ve evaporatör arasındaki soğutucu akış- kan basınç düşümünü sağlayan soğutma grubu bileşenidir. Kondenserden gelen soğutucu akışkan evaporatöre girmeden önce bir genleşme cihazından geçmelidir. Santrifüj kompresörlü su soğutma gruplarında en yaygın kullanılan genleşme cihazı orifistir. İki orifis tasarım seçeneği bulunmaktadır: Sabit veya değişken. Sabit orifis kullanılan bir soğutma grubunun düşük lift koşul- ları altında tam yükte verimli bir şekilde çalışması zordur ve bu durumla özellikle proses soğutması uygulamalarında sıklıkla kar- şılaşılmaktadır. Sabit orifisler, tasarım lift koşullarındaki yüksek kondenser basıncı için boyutlandırılır ve bunun sonucu olarak basınç farkının düşük olduğu koşullar için gerekli soğutucu akışkan akışına izin verecek büyüklükte değillerdir (Şekil 9). Şekil 6 Şekil 7 Şekil 8 Şekil 9 = Soğucutu Akışkan Akışı = Soğucutu Akışkan Akışı Evaporatör Kondenser Sabit Orifis Yetersiz Soğutucu Akışkan % 100 Kapasite Tasarım Koşulları % 100 Kapasite Düşük ECWT Soğutucu Akışkan Birikmesi Açık Motor Konsepti Kapalı Motor Konsepti TEKNİK