Tesisat Dergisi 279. Sayı (Mart 2019)

40 Tesisat / Mart 2019 tesisat.com.tr DÜŞÜK LIFT KOŞULLARI VE OPTİMUM SANTRİFÜJ KOMPRESÖRLÜ SU SOĞUTMA GRUBU TASARIMI TEKNİK K onfor soğutma uygulamaları için kullanılan su soğut- malı santrifüj kompresörlü su soğutma grupları; genellikle İklimlendirme, Isıtma ve Soğutma Enstitüsü (AHRI) tarafından belirlenen standart koşullar [6,7°C evapo- ratör su çıkış sıcaklığı (LCHWT) ve 29,4°C kondenser su giriş sıcaklığı (ECWT)] için tasarlanmıştır. Ancak birçok soğutma uygulamasında AHRI standart koşulları geçerli olmamaktadır. Bir santrifüj kompresörlü su soğutma grubunun daha yüksek LCHWT veya daha düşük ECWT ile verimli bir şekilde çalışabil- mesi için bazı özelliklere sahip olması gerekir. Bu özelliklerin önemini anlamak için öncelikle kompresör lift’in termodinamiğini ve soğutma grubunun performansıyla olan ilişkisini anlamak gerekir. Bu bilgi, düşük lift koşullarına sahip soğutma uygula- maları için uygun su soğutma grubu seçimini kolaylaştıracaktır. KOMPRESÖR LIFT: TASARIM DIŞI PERFORMANSI ANLAMANIN ANAHTARI Tasarım dışı performanstaki farklılıklar soğutma grubunun kompresörüyle başlar. Kompresör, soğutucu akışkanı evaporatör basıncı/sıcaklığından kondenser basıncı/sıcaklığına yükseltmek için kullanılır ve bunu yaparken belli bir miktar enerji tüketir. Bu iki basınç arasındaki fark “head", sıcaklık arasındaki fark "lift" olarak ifade edilir ve kompresörün “basma yüksekliği" olarak da adlandırılabilir. Kompresörlerin çalışması, termodinamik çevrimi yapılan soğutucu akışkanın hacmi (kapasite) ve kompresör boyunca bu akışkanda oluşan sıcaklık farkı (lift) olmak üzere iki bileşenin vektör toplamıdır (Şekil 1,2). Geometri ve motor kısıtlamaları sebebiyle, bir santrifüj kompresör sadece belli bir kapasitede çok fazla sıcaklık farkı (lift) ya da tam tersini sağlayabilir. Lift, tanımlanan basınç/sıcaklık ilişkileri kullanılarak evapo- ratör ve kondenserdeki su çıkış sıcaklıkları ile de ölçülebilir. Lift‘i etkileyebilecek birçok durum olsa da en büyük etkiye sahip olan faktör ECWT ’dir. LCHWT ve kondenser su debisi sabit oldu- ğunda, ECWT lift için bir ölçü olarak kullanılabilir. Çünkü çoğu kondenser su sistemi sabit akış için tasarlandığından, ECWT lift için en yaygın ölçüdür. Kondenser basıncını düşürmek için düşük ECWT kullanılarak, lift %50’ye varan oranlarda azaltılabilir. Lift azaldığında kompresör yükü de azalır. Bu durumda soğutma grubu enerji tüketimi önemli ölçüde düşecektir. Şekil 1 MUSTAFA NAFIZ ÜSTÜNER İş Geliştirme Müdürü Johnson Controls, Türkiye & Hazar Bölgesi 2. Kompresör 1. Evaporatör 3. Kondenser 4. Orifis