Tesisat Dergisi 235. Sayı (Temmuz 2015)

Şekil 2. Şematik bağlantı gösterimi Görüldüğü gibi basıncın 2 katına çıkma­ sı 41,4% daha fazla suya neden oluyor. Sistemimizde 3,6 m 3 /he ihtiyaç var iken, kontrol vanası ikinci durumdaki yükselen basınç ve debi ile savaşmak durumunda– dır. Bu ise daha çok enerji sarfiyatı, daha zor kontrol ve daha kısa vana ömrü de– mektir. 2.2 Sistem Karakteristiği Sistemin karakteristiği bir başka deyiş­ le çalışma şekli aslında sistemdeki tüm ekipmanlara bağlıdır. Aşağıdaki grafiklerin sonuncusunda görülen yeşil çizgi bir ter– minal ünitenin kontrol vanası ile çalışması sonucu elde edilen emisyonu gösteriyor. Kırmızıçizgiye sahip olan grafik sudan ha– vaya bir eşanjörün su debisine göre emis– yonunu gösterir. Mavi çizgiye sahip grafik ise logaritmik bir vananın karakteristiğini göstermektedir. Bu iki eğriyi birbiri ile ça– kıştırırsak sonucunda elde etmek istediği­ miz yeşil çizgiyi elde ediyoruz. Farklı karakteristikte motorlu vanalara ihtiyaç duyuyoruz çünkü sudan suda ısı değişimi yaptığımııda farklı, havadan havaya ısı değişimi yaptığımııda farklı bir eğride ısımız oluyor dolayısıyla motorlu vana karakteristikleri çeşitlenmektedir. Lineer tip vanalarda milin hareketi ile de– bide görülen artış eşittir. Bu karakterisitk örneğin buhar serpantinleri için uygundur. Eşit yüzdesel vanalarda mil kapalı konu– dan açık konuma doğru giderken üssel bir debi artışı oluşur, yani milin pozisyo– nundaki eşit değişimlere karşı debi eşit yüzdelerle artar. Aşağıdaki şekilde görülen ikinci grafik eşit yüzdesel bir vananın eğ­ risidir. Örnek olarak vermek gerekirse mil pozisyonu (strok) %50'den %70'e çıkarsa 86 lesisat Dergisi Sayı 235- Temmuz 2015 %100 Isı çıktısı %100 Su debisi %100 Isı çıktısı --- -- 1 / V 1 V V V 1/ 1 / V 1 ../ / - - - / o Akış %100 o Mil pozisyonu %1 00 o Mil pozisyonu %100 debi %150 artarak %10'dan %25'e çıkar. Mil pozisyonu %80'den %100'e çıkarsa debi yine %150 artarak %40'dan %100'e çıkar. Bu karakteristik ise sulu serpantin– lerde kullanılmalıdır. Eşit yüzdesel vananın karakteristiği Isıtma ve soğutma cihaziarının perfor– mansı aşağıdakilerin hepsinin doğru seçimine bağlıdır: Kontrol vanası boyu– tu, kontrol vanası karakteristiği, balans vanası boyutu, kontrol vanası ve balans vanasının basınç düşümü 2.3 Yana Karakteristiği En çok karşılaştığımız iki vana karakte– ristiğini aşağıdaki eğrilerde görebiliriz. Ancak her bir grafikte birkaç farklı eğri var. Bunun nedeni mavi çizgiyle görülen eğriye sahip olduğunu düşünerek kullan– dığımız kontrol vanasının karakteristiği Su debisi ~ 'i. '1 ı.o t- V '/J/1 0,7 ....__., 0,5 0,5 t;;; ~ ~ 1/J 0,3 0,2 ~ '-1 r;~, fJ o. ı V. 'l~ / V. ~V V:: ~ t2 {/ ~ ~~ ~ - - o,s Mil pozisyonu Exponansiyonel vana karakteristiği Su debisi v~~~ //~t%: lr v< V ~ V 1/ /' ~~ o.s J V. 'l V ~~ ı.o !. 'l: ~ / " ~ 0,7 - o.s 0,3 _ I!J ~ V 0,2 o. ı /~ V M ~ " 0,5 Mil pozisyonu Lineer vana karakteristiği ancak otoritesinin "1" olması durumunda geçerlidir. Aksi takdirde eğrimiz olması gereken yerden sapacaktır. Otorite değe­ rimizin düşmesi ile eğri istenilenden daha da uzaklaşmaktadır. 2.4 Yana Otoritesi Vana otoritesi kontrol vanasının kontrol kabiliyetini etkileyen sistem çalışma eğri­ sinin kaymasına neden olan bir değerdir. "a" ile sembolize edilen otorite kontrol va– nası %100 açıkken üzerinde oluşan fark basınç DPv100 ile vananın tamamen ka– palı olması durumunda-tüketim yok- olan basınç DPvO arasındaki ilişkidir. (bir baş­ ka deyişler kontrol devresindeki toplam basınç) Q AH Şekil 3. Şematik bağlantı gösterimi Q=nominal Mvwo vana açık Q=O !1Pv 0 vana kapalı a=!1Pv1o/Mvo [%} a=!1Pvmi/!1Pvmax [%} Kontrol vanası Şekil4. Şematik otorite gösterimi a=!1Pvl00/!1Pv0 [%} a=!1Pv min /!1Pv max [%} a=!1Pvl00/!1Pv0*100 2: 50