Tesisat Dergisi 235. Sayı (Temmuz 2015)

GÖRÜNÜM • • Mimar-Mühendis işbirliği Gü nümüzde çağdaşlık modernleşme ve batılaşma karşılığında kullanılan bir kavram görünümünde ise de gerçekte bilgi toplumu olma amaçlı sosyolojik bir dönüşüm sürecini tanımlamaktadır. Ülkemiz Sanayi Devrimi yaşamamış, enformasyon evrimini benimsememiş toplumsal yapısı ile bilginin ekonomik gücünü ve bu alanda stratejik kaynak özelliğini kavrayamamış durumdadır. Bu nedenle XX. Asrın ikinci yarısından bu yana süregelen hızla gelişim sürecinde gelişmekte olan bir ülke olarak ileri ülkeleri yakalayamam ış, aksine aradaki mesafeyi daha da açmış bulunmaktayız. Yapı teknolojisinde biryapının elde edilmesi sürecinde mesleklerin işbirliği ve koordi– nasyonun ötesinde ekip üretimi gündeme gelmiş, meslekler birbiri ile saçaklanıp hizmetleri iç içe girmiştir. Bu anlamda mimarinin sanat ağırlıklı yaratıcı üretimi dışında yapı, mimarlık ve buna yardımcı mühendislik disiplinlerinin müşterek üreti– mine dönüşmüş, hizmet sektöründeki zinci– rin birbirinden kopmaz halkalan olmuştur. ileri ülkelerinin üniversitelerinde, meslerin temel eğitiminin yanı sıra interdisipliner bir yapı teknolojisi eğitimi ile verilen yapı teknolojisi mühendisliği hizmetleri bunu kanıtlamaktadi r. Yatırım, yönetim, tasarım, uygulama, imalat, işletme hizmetlerini kapsayan bu eğitim; sosyal ilimler, hukuk, kültür ve es– tetik konuları zenginleşmekte, insan odaklı toplu yaşama düzeninin kalite ve niteliğini amaçlamaktadır. Bu bağlamda yapısal üretim, bütün aşamalarda ve etaplarda mesleğin uzmanlık hizmetlerininin so- 20 Tesisat Dergisi Sayı 235- Temmuz 2015 ' ' 11 Uikemizde tasar1m ve uygulama a!}amalar1nda bu dü– zen kurulamaml!}tlr. i!} akl!}l. mali bağ1ms1zllk. hizmet güvencesi almad1ğ1 sürece hizmeti yüklenen sorum– lular. i!}i ticari amaçli rant alarak görmü!jler; ihtisas hizmetlerini taşaranlara devrederek. üretimde işbir­ liği yerine ucuzluğa yiinelmi!jlerdir.. rumlu şekilde ekip olarak yapılmasını gerektirmektedir. Ülkemizde tasarım ve uygulama aşama­ larında bu düzen kurulamamıştır. iş akışı, mali bağımsızlık, hizmet güvencesi olma– dığı sürece hizmeti yüklenen sorumlular, işi ticari amaçlı rant olarak görmüşler; ihtisas hizmetlerini taşerenlara devre– derek, üretimde işbirliği yerine ucuzluğa yönelmişlerdir. Aynı yöntem, işveren ve müteahhitlerin ilişkilerinde geçerli ol– muş, hizmette yapabilirlik sorumluluğu arabmamıştır. Bu uygulama, mimarlık mühendislik hizmetlerini bilgi, deneyim, sorumluluk yerine d ipioma yetkili hizmete dönüşmüş, deneyimli mühendislik-mimarlık büroları kapanmış, mimarlık ve mühendislik hiz– metleri öncelikle ticari kurumlar haline dönüşmüştür. Bu anlamda hizmet sektörü çok yönlü üretime yönelmiş; finnalar tasarım, imalat, uygulama, pazarlama işletme gibi hizmetle– ri bir arada yapmaya başlamışlardır. Dolayısıyla tasarım ve uygulamada mimar ve mühendis işbirliği, mimar koordinasyo– nunda üetim olarak tanımlamaktan uzak– laşmış sayılır. Özellikle tasarımda işbirliği; yapı fiziği, yapı elemanları, fiziki ölçütler, re– serve alanlar, şaft ve asma tavanlar, teknik alanlargibi kararların çok ötesine yayılmış; enerji, çevre konfor, güvenlik, sağlamlık ve özel tesisatla ilgili zorunlu standartları kapsamıştır. Bu yaklaşım sonucu modern yapılarda ekip üretimi önemlidir. Önemli bir diğer husus, mesleklerin kendi içinde uzmanlık daliarına ayrılmış olma– sıdır. Yaratıcı tasarım yeteneği gerektiren tasarım mimariiğı dışında, mimarların büyük çoğunluğu uygulama, imalat, yöne– tim, işletme alanlarında hizmet bermekte; enerji, çevre, yapı malzemeleri ve benzeri sorunlarla uğraşmaktadırlar. Aynca mimar– lık hizmetleri; şehircilik, iç mimarı, peyzaj, dekoratif, aydınlatma, güvenlik, işaretierne ve benzeri etkinlikler içinde iç mekan zen– ginliğine yönelik konfor etkinlikleri, akustik, iç hava kalitesi, yangın ve akıllı binalarda görülen yapı otomasyonuna kadar yaygın bir hizmete yayılmıştır. Benzer tarzda inşaat mühendislerinin yapısal tasarımda mimariye yansıyan yönleri; mekanik tesisat mühendislerinin ise ısıtma, havalandırma, kilma ve özel tesisatta tasarımı ve yapı teknolojisine uyumlu kuralları; elektrik mühendisliği hizmetlerinin aydınlatma, güvenlik, çağrı, enerji sistemleri, algılama ve control etkinlikleri görülür. Bu anlamada temel hizmetlerin mesleki ayrımları için üretim ve sorumluluk geçerli olmakla beraber, yapının elde edilmesi ekip ürünüdür. Ekipte tasarım, müellif mimarın koordinasyonunda eşgüdümlü bir üretimle yapılmalıdır. Bilgi işlem destekli, simülas– yon sistemlerine dayalı superpose tasarım bunu kanıtlamaktadır. •