Tesisat Dergisi 235. Sayı (Temmuz 2015)

GÖRÜNÜM kepçeleri üzerinde araştırmalar yapılmış, çatılardan dış hava alan sistemlerin ısıtma, soğutma ve iç hava kalitesi yönleri ile test edilmiştir. Bu havalandırma sistemlerinde öncelikle rüzgarın yakalanması gereklidir. Ancak geleneksel rüzgar yakalayıcıların kompakt şehir merkezlerinde olduğu gibi rüzgaryönünün sürekli değişmesi nedeniyle verimsiz oldukları görülür. Bu nedenle dört veya fazla parçalı split rüzgar yakalayıcı kullanarak rüzgarterminalinin alış ve veriş noktalannda pozitif ve negatif basınç yara– tılmıştır. Bu yöntem rüzgar çıkış yönündeki değişimlerden bağımsız rüzgaryakalama ve yönlendirme olanağını sağlamıştır. Kapalı ortamlarda temiz hava, içinde yaşa­ yanlar için vazgeçilmez bir koşuldur. ASH– RAE Standart 62-1989, yapılarda gerekli hava kalitesini ve buna bağlı havalandırma oranlarını belirlem iştir. Günün yaklaşık 20 saatini kapalı ortamlarda geçirdiğimiz dik– kate alındığında mahallerde insanlardan, eşyalardan ve cihazlardan kaynaklanan toz, koku, gaz, toksin gibi kirlenme sonucu ortaya çıkan unsurların bertaraf edilmesi yaşanabilir, ortam şartlarını sağladığı gibi hizmette verimliliği de artırır. Bu amaçla öncelikle yapı standartlarına uygun doğal veya yapay havalandırma sistemlerinin uygulanması gerekir. Gelişen teknoloji, şehirlerdeki nüfus artışı, yoğun yerleşim bölgeleri, ülkemizde yapılarda iç hava kalitesinin yanı sıra çevre hava kalitesini de düşürmüş, 20. asrın ikinci yarısında şehirlerde hava kirliliği sorunu gündeme gelmiştir. ASHRAE ve benzeri standartlar esas alınarak, yapının pik yüklerine bağlı iç hava kalitesi sağlamak amacıyla, kişi başına belirlenecek taze hava sürekli iç mahallere verildiği takdirde, düşük yük– lerde gereksiz kapasitede havalandırma yapıldığı gibi, enerji savurganlığına da yol 18 Tesisat Dergisi Sayı 235- Temmuz 2015 açılmaktadır. Sinema, tiyatro, konser ve spor salonları gibi değişken insan içerikli, çok maksatlı salonlar, fuaye, giriş halleri, lokanta, hipermarketve benzeri mahallerde {IAQ) iç hava kalitesi standartlarına uygun havalandırma sürekli uygulandığında, bu tür yapıların enerji giderlerinin büyük bo– yutlara eriştiği, enerjinin etkin kullanımı ve enerji tasamıfu sağlanamadığı incelemeler sonucu anlaşılmaktadır. Bu amaçla, Talep Esaslı Havalandırma sistemi gündeme gelmiştir. Talep Esaslı Havalandırma {Demand Controlled Ventilation), bir mahaldeki örnekleridir. iç hava kalitesine dönük standartlar, yapının konumlandığı çevre koşullarına, yerleşim bölgelerine, iklim verilerine, yapının fonksiyonuna kullanı­ cıların sosyal düzeyine göre değişkendir. Özellikle ülkelerin eriştiği ekonomik düzey ve toplu yaşam koşulları, teknolojinin imkanları ile konfor sistemlerinde büyük olanaklar sağlanmıştır. Günümüzde ekolojik tasarım; yüksek tek– noloji ile birarada; enerji, çevre etkinlikleri, sağlıklı iç ortam koşulları, sürdürülebilir malzeme kullanımı, verimli işletme ve ya– şanabili~ik şartlan dikkate alınarak yapının insan sayısına göre mahaldeki dış hava elde edilmesi amaçlıdır. Bu tür tasarımda miktarını düzenleyen bir sistemdir. Kişi sayısını ölçen sensörlerin mahalde insan bulunmadığı zaman ışıkları söndürerek enerji tasarrufu sağlaması gibi, Talep Esaslı Havalandırma mahalde az insan bulunması halinde sistemi ekonomik sınırlara çekerek, enerji tasarrufu sağla­ yan bir yöntemdir. Ancak bu uygulamanın ekonomik açıdan verimli olabilmesi için, mahaldeki insan sayısının değişken olma– sı, fonksiyon yönünden ısıl yüklerin aralıklı pikyüklere ulaşması gerekir. Örneğin: Spor müsakabala rı, konser ve gösteriler dışında özellikle parti kongrelerine hizmet ver– mekte olan Ankara, Atatürk Kapalı Spor Salonu'nda, televizyonlarda izlediğimiz üzere binlerce kişi ter, sigara dumanı ve sıcak ortam içinde bulanı mgeçirmektedir. Parti liderlerinin gömleklerinden fışkıran ter içindeki görünümleri, ülkemize has yapıların iç hava kalitesi düzeyini sergi– ler. Buna karşın, Tokyo Olimpiyatlarında kapalı spor salonlarında mimar Tange'in uyguladığı enjekte taze hava sistemi, Fin– landiya'daAlvar Aalto'nun Sainatsalo'daki belediye binalarında 50 yıl önce uygulanan iç hava kalitesi yöntemleri ilginç tasarım overdesign denilen ilave teçhizattan kaçı­ nılmakta, akıllı binalara yönelik otomatik kontrol sistemlerinin minimize edilmesi amaçlanma ktadır. Bu anlamda birikimleri değerlendirme amaçlı pek çok araştırma yapılmakta, özel ihtisas firmalarının uzmanlıklarından yararlanılmaktadı r. Ancak bu tür tasarı mda başarılı yapı sayısı parmakla sayılacak düzeyde olup, hemen hemen hepsi ulusla– rarası bağımsız kuruluşlar tarafından de– ğerlendirilip, ödüllandirilmiş bulunmaktadır. •• Sistem ve Sorumluluk Hizmet sektöründe temel kural, üretilen hizmetin sorumluluğunu taşımaktır. Özel– likle ihtisasa yönelik mühendislik mimarlık hizmetlerinde bu kural ön plana çıkar. Bu amaçla yapı teknolojisinde; proje yönetim, tasarım, proje kontrol, yapı denetim, müşavirlik ve danışmanlık hizmetlerinde uzmanlık aranır. Uluslararası standartıara ve FIDIC {Interna– tional Federation of Consulting Engineers); yönetmeliklerine uygun ihalelerde sık sık