Tesisat Dergisi 235. Sayı (Temmuz 2015)

Mikro-klima imkanları her ülkenin yaşam koşulları, geçerli standartları klimatolojik verileri ve yerel koşullarına uygun tarzda denenmiş, uygulanmış olmakla beraber, ileri teknoloji akışında ilk kez Avrupa'da özellikle kuzey ülkelerinde başlamıştır. XX. yüzyıla damgasını vurmuş olan Amerikan teknolojisi üretim enflasyonu içinde enerji ve verimlilik konusunda Avrupa kadar titiz davranmamış, tüketiciyi korumaya yönelik kalite konusunda imalatları sı­ nırlamamıştır. Diğer bir deyişle enerjinin maliyeti ve yetersizliği Avrupa ülkelerinde daha önce hissedilmiş, araştırmalar bu hedefe yönelmiştir. Özellikle bazı yörelerde klima cihaziarının kullanımını kısıtlama çabalarına giren isviçre, isveç, Danimarka, Hollanda gibi ülkeler yapılarında sıra ile doğal havalandırma, iç hava kalitesi, enerji geri kazanım sistemlerinin verimliliğine dönük araştırmalarda önemli aşamalar elde etmişler, Avrupa Birliği standartlarıyla bu gelişim desteklenmiş, üretimde ekonomi ve verimliliğe yönelik değerler ön plana GÖRÜNÜM ' ' 11 Mikra-klima" sisteminin teknik tan1m1 ayn1 mahalde belirli bölümlerin lözel koşullardal ekonomik klimalan– dirmasi alarak kabul edilmelidir. Bu yaklaşim. gelişen teknoloji ile mahallerin hava şartiarim kontrol etmeyi kalaylaşt1rm1ş. buna yönelik buluş ve uygulamalar po– püler olmuştur•• Ortadoğu ülkelerinde yer yer uygula nmıştır. Doğal havalandırma eski Türk evlerinde de görülmektedir. Tarihsel yapılarda boğaz ve yalı larda, Safranbolu evlerinde, Diyarbakır yöresinde görülen örnekler yakın tarihlere kadar il ve ilçelerde geçerli imar yasalarımııda yer almış, yapıların her odasında tesisat bacaları zorunlu kılınmıştır. Çoklarının soba bacası amaçlı zannettiği bu yöntem gerçekte baca etkisi ile havalandırma amaçlı bir uygulamadır. Nitekim Rusya'da geçerli SNIP kuralları konutlarda bu tür bacaları zorunlu kılmak­ ta, mahallerinortam havasını 1 ila 2kez değiştirmek suretiyle kapalı ortamlarda iç hava kalitesini (IAQ) sağlamaktadır. Son yıllarda yapılarda ekolojik tasarımla bu imkanlar çok gelişmiştir. Malezyalı nik havalandırma sistemlerine karşıt bir çözüm olarak görülmesine rağmen rüzgar yönlendiricileri ve konfor kuleleri mekanik tesisaHaki ısıl yükleri azaltıcı rol oyna– maktadır. Verimliliği artıran baca etkisi ve doğal havalandırma yöntemleri ile yeni buluşlar mekanik tesisat sistemlerinin bir parçası haline gelmeye başlamıştır. Ancak, yılın bazı dönemlerinde ve yapının bazı bölümlerinde ısı kazaneını sınırlama amacıyla gölgelendirmeyi hesaba katan doğal havalandırma uygulamaları ani yük değişimlerinde mekanik havalandırma veya soğutma sistemlerinin desteğine ihtiyaç gösterir. Bu yönleri ile konfor kulelerinin performansları, tam kesin– leşmamiş teknolojik uygulama olanakları yaygınlaşmam ı ştır. çıkmıştır. "Mikro-klima" sisteminin teknik Mimar Dr. Ken Yeang'ın uygulamaları ve tanımı aynı mahalde belirli bölümlerin (özel koşullarda) ekonomik klimalandırması ola– rak kabul edilmelidir. Bu yaklaşım, gelişen teknoloji ile mahallerin hava şartlarını kontrol etmeyi kolaylaştırmış, buna yönelik buluş ve uygulamalar popüler olmuştur. Doğal havalandırma yöntemleri ise XX. asrın ikinci yarısında yerlerini mekanik tesisat sistemlerinin havalandırma ve klima yöntemlerine bırakmış görülmesine karşın dünyanın bir çok yöresinde önemini korumuş durumdadır. Özellikle ingiltere, benzeri örnekler bunların güzel ve ba– şarılı uygulamalarını sergilemektedir. Bu bağlamda ingiltere'de Battle Mc Corthy araştırma projesi lmperial College Aero– nautieal Department (DETR} tarafından finanse edilmiş ''Academy Editions Detail" dergisinin yapı serisinde "Guide" olarak Genel olarak doğal havalandırmaya yö– nelik konfor kuleleri yağmur etkilerinden korunmalı, tepesi atmosfere açık, havayı dışarıya yönlendiren cihaziard ır. Bütün rüz– garyönlerinde çalışır. Yapıya hava girişleri, oda pencereleri, kapılar, açıklıklar ve rüzgar kepçelerinden sağlanır. Rüzgar kepçeleri yayımlanmıştır. Yapıların mimari tasarımı baca bağlantı boşlukları olan rüzgarı ya- için yarar1ı bir rehber olan yayın pratik kul- kalarnayı sağlayan aygıtiard ır. Geleneksel lanım alanlarını sergilemekte tasarımda kepçeler bir yöne sabitlenmiştir. Fakat yol göstermektedir. Ancak, bu yaklaşımlar dönen kepçeler rüzgar vanalı olup, rüzgar fonksiyonel tasarımdan öte teknolojik bir geliş istikametine göre hareket edebilme- çözüm görünümündedir. Ekolojik tasarım leri nedeniyle daha kullanışlı olup, rüzgarı Kuzey Avrupa ülkeleri, isviçre, Almanya ve amaçlı doğal havalandırma sistemlerinde hunilerinden geçirerek akışın yüksek hız­ Iara erişmesini sağlayabilir1er. ingiltere'de Stephen Gage ve ekibi tarafından yoğun şehir merkezlerindeki binalarda konfor kuleleri rüzgar yönlendiricilere ve rüzgar Rusya'da uygulanan bu sistemler, yılın her konfor kuleleri olarak adlandırılan rüzgar döneminde dört mevsim yaşayan ülkemizde yönlendiricileri; tasarımcılara yoğuşma- olduğu gibi ekvator kuşağındaki ülkelerde, daki ısı kazançlarını sınırlandırmak amaçlı uzak doğuda, yazın kavrulan Afrika ve kullanılmaktadır. ilk bakışta yapıda meka- Tesisat Dergisi Sayı 235- Temmuz 2015 17