Tesisat Dergisi 235. Sayı (Temmuz 2015)

daha yüksektir. Şekil 2'de aynı soğutma kapasitesi ve buharla§ma sıcaklığı için yoğu§ma sıcaklığının artması durumunda ısı pompası çevriminin (soğutma) verim– deki dü§Ü§ görülebilmektedir. Atık su kaynaklı ısı pompasındaki COP– soğutma değeri 3,4 iken, hava kaynaklı ısı pompasında 3 olması durumunda kom– presördeki elektrik enerjisi kullanımı atık su kaynaklı ısı pompasında yakla§ık %13 daha azdır. Hava kaynaklı ısı pompası yıl­ lık (yıllık ısıtma ve soğutma için toplam 10 ay günlük 10 saat kullanıldığı kabulü ile) elektrik enerjisi kullanım miktarı 1,5 kWh x 3000=4500 kWh. Atık su kaynaklı olma– sı durumunda elde edilen tasarruf (%13) sonucu yıllık elektrik enerjisi kullanımın­ daki tasarrufu 600 kWh olup 40 krs/kwh x 600 kWh= 77250 kr§. yakla§ık yıllık 240 TL tasarruf sağlanmaktadır [10]. 3. Atik Su ls1 Pompalarmdan Yararlanma Olanaklan Atık suyun enerjisinden üç farklı §ekilde yararlanmak mümkün olup söz konusu yöntemler Şekil 3'te özetlenmi§tir. Bun– lardan ilki bina içinde atık sudan ısı geri kazanımıdır. Bu yöntemde mutfak, banyo gibi kaynaklarda olu§an atık su kanalizas– yona aktarılmadan önce §ebekeye bir ısı deği§tirici entegre edilerek atık sudan ısı geri kazanılmaktadır. Isı deği§tiricinin ko– numu kaynağa çok yakın olduğu için atık su sıcaklıkları yüksek, ancak debisi dü– §üktür. ikinci seçenekte atık sudan fayda– lanma bina dı§ında gerçekle§mektedir. Bu durumda atık su kanallarına (kanalizasyo– na) özel tasarlanmı§ ısı deği§tiriciler en– tegre edilmekte ve ısı geri kazanımı bu ısı deği§tiricileri vasıtasıyla sağlanmaktadır. Atık su ısı deği§tiricisinde geri kazanılan ısı, ısı pompası sisteminin çalı§ma mo– duna (ısıtma/soğutma) bağlı olarak bu– harla§tırıcısı veya yoğu§turucusunda de– ğerlendirilmektedir. Isı geri kazanımı bina dı§ında gerçekle§tiğinden, atık su hattının 102 lesisat Dergisi Sayı 235- Temmuz 2015 Şekil3. Atık sudan yararlanma olanakları a. Bina içinde b. Binanın dışında (atık su kanallarında) c. Şehrin dışında (atık su arıtma tesislerinde) [ll] 1. Güneş kolektörü ll. Sirkülasyon pompası lll. lsıl depo IV. Elektrikli ısıtıcı V. Isı pompası VI. Sulu ısı değiştirici VII. Atık su ısı pompası VIII. Filtre V IX. Atık su pompası X. T bağlantı vanası Xl. Duş tesisi XII. Atık su havuzu XIII. Yağuşturucu XIV. Genleşme vanası XV. Kompresör XVI. Buharlaştıncı Şekil4. Su ısılmasında kullanılan atık su ısı pompası sistemi ([12]'den uyariand ı) uzunluğuna bağlı olarak, daha dü§ük atık su sıcaklıkları ancak daha çok binadan atık su elde edildiği için atık su debisi gö– receli olarak daha yüksek olmaktadır. Son yöntemde ise atık su ısı pompası sistemi atık su arıtma tesisi civarına konumlan– dırılarak, arıtılmı§ atık sudan ısı geri ka– zammı yapılmaktadır. Bu durumda atık su debisi oldukça yüksek olup, sıcaklığı ise atık su hattının uzun olması nedeniyle daha dü§üktür [ll]. Atık sudan faydalanı­ larak mekan ısıtması ve soğutması yapıla­ bileceği gibi aynı zamanda evsel sıcak su elde edilmesi de mümkündür. Bir sonraki bölümde literatürde yer alan farklı atık su ısı pompası sistemleri incelenmi§tir. 4. Baz1 At1k Su ls1 Pompas1 Uygulamalan Bu bölümde, atık su ısı pompalarının bazı uygulamaları kısaca açıklanacaktır. Lite– ratürde yer alan farklı ısı pompası uygu– lamaları yazarların ba§ka çalı§masında detaylı olarak verilmi§tir [ll]. 4. ı Uygulama ı Liu vd. [12] tarafından yapılan çalı§ma­ da halka açık bir du§ alma tesisinde bir atık su ısı pompası sistemi kullanılmı§tır. Söz konusu sistem Şekil 4'te gösterilmi§ olup üç alt sistemden olu§maktadır: gü– ne§ kolektörü sistemi, drenaj toplama sistemi ve ısı geri kazanım sistemi. Güne§