Tesisat Dergisi 232. Sayı (Nisan 2015)

MAKALE 117 Tesisat Dergisi Say× 232 - Nisan 2015 bas×nc×, tüm su deposu su seviyelerinde karü×layabilmelidir. Yang×n Pompas× Sürücüleri Yang×n pompas× sürücüleri yang×n pom- palar×n×n gücünü saùlayan birincil hareket kaynaù×d×r. Yang×n pompalar× sürücüsü se- çiminde önemli olan unsurlar, maliyet, ba- k×m kolayl×ù× ve güvenilir güç beslemesinin mevcut olup olmad×ù×d×r. ûebeke ve jene- ratör gibi birincil ve ikincil elektrik kaynak- lar×na sahip tesislerde tümüyle elektrik mo- torlu pompalar ilk tercihtir. Dizel sürücüler, ikincil bir elektrik kaynaù× bulunmad×ù×nda veya uzun mesafelerden güç beslemesi ge- rektiùinde tercih edilmektedir. Dizel sürücü- ler, yang×n pompalar× için güvenilir bir güç kaynaù× olarak dikkate al×n×r. Dizel sürücüler kullan×ld×ù×nda, yak×t de- polama, egzoz tahliyesi ve havaland×rma, sürücünün soùutulmas× ve bir akü üarj sistemi gibi ilave sistemler gerekmektedir. Tasar×mc×lar×n, pompa dairesine yeterli taze havay× saùlayacak düzenlemeleri ve egzoz havas×n× tahliye edecek önlemle- ri saùlamas× son derece önemlidir. Dizel sürücünün bulunduùu tesislerde, pompa dairesi sprinklerle korunmayan alanlar için minimum 2 saat, korunan alanlar için mi- nimum 1 saat yang×na dayan×kl× bölme ile binan×n diùer bölümlerinden ayr×lm×ü olma- l×d×r. Elektrik motorlu yang×n pompalar×, güç kaynaù×na baùlant× aç×s×ndan özel düzen- lemeler gerektirmektedir. Elektrikli yang×n pompa dairesi de Dizel yang×n pompalar× ile ayn× üekilde binan×n diùer bölümlerinden ayr×lm×ü olmal×d×r. Ana güç beslemesi ile yang×n pompas× kontrol panolar× aras×nda herhangi bir kesici veya sigorta bulunmaz. Bu durum elektrikli yang×n pompalar× için saùlanmas× gereken özel bir durumdur. Elektrikli yang×n pompalar×n×n güvenilirliùi- ni art×rmak üzere kontrol panolar×nda aü×r× ak×m korumas× özelliklerini saùlayacak do- nan×m bulunmal×d×r. Kablo kesiti aüaù×daki özelliklere göre belirlenmelidir. x Motorun Gücü x Ana besleme noktas×ndan pompa oda- s×na olan mesafesi x Bu hat üzerindeki gerilim düüümü he- sab× yap×l×r. Muayene, Test ve Bak×m Yang×n pompas× kurulumundan sonra sü- rekli ve periyodik olarak muayene, test ve bak×mdan geçirilmelidir. Tablo 1 ’de mua- yene, test ve bak×m prosedürlerinin özet halinde bir listesi görülebilir. úzleme ve Bas×nc×n Sürekliliùi Modern otomatik sprinkler sistemlerinde su beslemesinin sürekliliùi, sistemin h×z- l× devreye girmesi aç×s×ndan son derece önemlidir. Yang×n pompas×n×n otomatik olarak çal×üt×r×labilmesi için sistem ba- s×nc×ndaki azalman×n hissedilmesi için bir yöntem gereklidir. Sistem bas×nc×nda- ki azalma su ak×ü×n×n bir göstergesidir ve yang×n pompas×n×n çal×ümas× gerektiùini gösteren bir iüarettir. Sistemlerin çoùun- da tesisat×n genleümesinden, küçük vana kaçaklar×ndan ve diùer küçük sistem ka- çaklar×ndan kaynakl× bas×nç düüümünü karü×layan jokey pompalar bulunmaktad×r. Jokey pompalar genelde 1 ila 20 GPM ka- pasite aral×ù×nda olup yang×n pompas× ile uyumlu anma bas×nc× deùerlerinde seçilir. Yang×n durumu haricinde sistemdeki ba- s×nc× sürekli tutmak için devreye girip ç×- kan jokey pompalar sayesinde, ana yang×n pompalar×nda gereksiz çal×üma nedeniyle aü×nma ve hasar oluümas×n× önlemektedir. Standartlarda jokey pompa ve ana yang×n pompalar×n×n bas×nç alg×lama hatt×n×n ayr× bulunmas× ve bu sayede farkl× bas×nçlar- da birbirinden baù×ms×z devreye girmeleri saùlanmaktad×r. Sonuç Otomatik sprinkler sistemlerinde doù- ru yang×n pompas× seçimi için pek çok deùiükenin dikkate al×nmas× son derece önemlidir. Bunlar temelde ihtiyaç duyu- lan su debisi ve bas×nc× ile sürücü tipi, pompa konumu, boru yerleüimi ve güç baùlant×lar× gibi pek çok unsurdan oluüur. Güvenilir bir yang×n sistemini saùlamak ad×na pompalar×n seçimi, kurulumu, iü- letmesi ve bak×m× ile ilgili ad×mlar, yerel yönetmeliklerin yan×nda, uluslararas× standartlar ×ü×ù×nda belirlenmeli ve ha- yata geçirilmelidir. Kaynaklar 1. Binalar×n Yang×ndan Korunmas× Hak- k×nda Yönetmelik, 2009 / 27344 2. Turanl×, ú. ve Karadal, Ö., “Yang×n Söndürme Sistemleri Uygulama El Kitab×”, ústanbul, 2009 3. Designer’s Guide To Automatic Sprinkler Systems, NFPA, 2005 4. NFPA 20: Standard for the installa- tion of stationary pumps for fire pro- tection, 2013 5. NFPA 25: Standard for the inspection, testing, maintenance of water-based fire protection systems, 2011 Tablo 1. Yang×n pompalar× test, muayene ve bak×m periyotlar× (Kaynak: NFPA 25) K×s×m Faaliyet Periyot Referans [NFPA 25] Pompa dairesi, ×s×tma havaland×rma panjurlar× Muayene Haftal×k 8.2.2(1) Yang×n pompa sistemi Muayene Haftal×k 8.2.2(2) Pompa úületme S×f×r Debi Tam kapasite Test Test Haftal×k Y×ll×k 8.3.1 8.3.3.1 Hidrolik Bak×m Y×ll×k 8.5 Mekanik transmisyon Bak×m Y×ll×k 8.5 Elektrik Sistemi Bak×m Deùiüken 8.5 Kontrol Panosu ve diùer aksam Bak×m Deùiüken 8.5 Motor Bak×m Y×ll×k 8.5 Dizel sürücü sistemi ve diùer aksamlar× Bak×m Deùiüken 8.5