Tesisat Dergisi 230. Sayı (Şubat 2015)

MAKALE 96 Tesisat Dergisi Say× 230 - ûubat 2015 Yaùmur pay× olan “Yaù×ü katsay×s×”, bir ala- na düüer ve serbest su gibi akar ve kat×da filtreleme için kaybolmaz, yüzey çöküntü- lerini göllendirir veya buharlaüt×r×r (ondal×k olarak ifade edilir). Yap× geliümeleri, ak×ü miktar×yla da çoùalan, su geçirmez yüzey say×lar×n× art×r×r. únüaat Mühendisleri Ame- rikan Topluluùu S×hhi ve Saùanak Kanallar× Tasar×m ve Yap×s× El Kitab×’nda anlat×ld×ù× gibi yaù×ü katsay×s× için baz× deùerler, Tab- lo 4.15 ’ de listelenmiütir. Ak×ü h×z×n× kesin olarak deùerlendirmek zor- dur ve düüme h×z×, yüzey bileüimi ve eùim, Tablo 4.14 - Taüma/úkincil yaù×ü Sistemi Aù×zlar×n×n Boyutlar× Yükseklik,H Su bendinin uzunluùu,L,in(cm) 4 (10.2) 6 (15.2) 8 (20.3) 10 (25.4) 12 (30.5) 18 (45.7) 24 (61.0) 30 (76.2) 36 (91.4) 48 (121.9) Kapasite,gpm(L/s) 1 10.7 (0.7) 17.4 (1.1) 23.4 (1.5) 29.3 (1.8) 35.4 (2.2) 53.4 (3.4) 71.5 (4.5) 89.5 (5.6) 107.5 (6.8) 143.7 (9.1) 2 30.5 (1.9) 47.5 (3.0) 64.4 (4.1) 81.4 (5.1) 98.5 (6.2) 149.4 (9.4) 200.3 (12.6) 251.1 (15.8) 302..0 (19.1) 404.0 (25.5) 3 52.9 (3.3) 84.1 (5.3) 115.2 (7.3) 146.3 (9.2) 177.8 (11.2) 271.4 (17.1) 364.9 (23.0) 458.5 (28.9 552.0 (34.8) 739.0 (46.6) 4 76.7 (4.8) 124.6 (7.9) 172.6 (10.9) 220.5 (13.9) 269.0 (17.0) 413.3 (26.1) 557.5 (35.2) 701.8 (44.3) 846.0 (53.4) 1135.0 (71.6) 6 123.3 (7.8) 211.4 (13.3) 299.5 (18.9) 387.5 (24.4) 476.5 (30.1) 741.1 (46.8) 1005.8 (63.5) 1270.4 (80.1) 1535.0 (96.8) 2067.5 (130.4) Tablo 4.15 - C Oransal Katsay×s× Baz× Deùerleri Yüzey Tipi C Deùeri Çift yönlü yollar 0,70 – 0,95 Beton yollar 0,80 – 0,95 Özel araba yolu, yürüyüü yolu 0,75 – 0,85 Çat×lar 0,75 – 1,00 Çimenli,kumlu yollar Düz, %2 Orta% 2-7 Dik,%7 0,05 – 0,10 0,10 – 0,15 0,15 – 0.20 Çimenli, aù×r toprak Düz, %2 Orta, % 2-7 Dik%7 0,13 – 0,17 0,18 – 0,22 0,25 – 0,35 Düzeltilmemiü alanlar 0,10 – 0,30 ûekil 4.14. Karadan Ak×ü Süresi ûekil 4.15. Tipik Yoùunluk - Zaman – S×kl×k Eùrileri düüme süresi ve kat×n×n doygunluk derecesi ile çarp×l×r. Filtreleme h×z×, çimenli topraklar için, sert killi topraklara göre daha iyidir. To- raù×n daha fazla su absorbe edemeyeceùi ilk doygunluk, daha büyük ak×üa neden olur. Çökme süresinden daha uzun ve daha dik yokuü zemini art×kça, daha düüük filtreleme h×z× ve çukurlarda tutulan su miktar× azal×r. Mühendis tasar×mc×lar×n çoùu, tecrübeleri ve pratikleri ile bölgesel durumlarda eklenen, liste üeklinde veya grafik formundaki rapor- lanm×ü bilgileri kullan×r. Alanlar×n çoùu, çeüitli yüzey kar×ü×mlar×na sahiptir. Ak×ü katsay×s× aù×rl×ù× üu üekilde hesaplanabilir: Eüitlik 4.5 C w = Yüzey ak×ü× A 1 = Yüzey çeüidine göre drenaj alan×, ft 2 (m 2 ) C 1 = yüzey çeüidine göre ak×ü katsay×s× Ak×ü katsay×s× aù×rl×ù×, her drenaj noktas× için yeniden hesaplanmal×d×r çünkü deùerler deùiüebilir. Konsantrasyon süresi, karadaki ak×ü süresi toplam× art× borunun tasarland×ù× bölüm üzerindeki boruda ak×ü süresidir. Ka- radaki ak×ü süresi genellikle, “Amerikan Milli Savunma Bakanl×ù× Mühendislik El Kitab×” gibi kaynaklardan uyarlanan deùer çizelge- sinden elde edilir. Örnek olarak ûekil 4.15 ’d e gösterilmektedir.