Tesisat Dergisi 230. Sayı (Şubat 2015)

TEKNúK BúLGú 110 Tesisat Dergisi Say× 230 - ûubat 2015 HDPE Borularda Yeni Trend Çaùr× KORKUT* PE borularda kullan×m alanlar×n×n artmas×, teknolojiye baùl× yeni kullan×m alanlar×n×n oluümas× hem hammadde üreticilerini hem de boru üreticilerini yeni ürün geliütirme nok- tas×nda aray×ülara itti. Yeni geliütirilen ürünler uzun ve çetin üartlarda gerçekleütirilen labo- ratuvar denemelerinden sonra belirlenen pilot uygulamalarda test edilmiü, herhangi bir olumsuz durumla karü×laü×lmam×üsa son kullan×c×n×n hizmetine sunulmuütur. Bu yaz×da, PE100 borularda yeni trendler hakk×nda bilgi verilecektir. Yaz× k×saca üç konuyu içerecek , PE-RC (Resist to Crack); PE-RD (Resistance to Disinfectants) ve PE-RT (Resistance to Temperature). PE-RC (Resist to Crack) Niçin daha dirençli malzemelere ihtiyaç duyuyoruz? Daha fazla gereksinimli tek- niklerin geliümesi... Düüük maliyetli kum yataù× gerektirmeyen aç×k kanallar. Yönlendirilmiü delgi. Astarlama, eski bo- ruyu yarma-patlatma ve içine yenisini sürme. Yeni teknolojilerin borular için yeni zorlamalar ortaya ç×karmas×. ûebekelerin saùlaml×ù×n× daha ileri b oyutlara taü×mak için yenilikçi çözümler geliütirilmiü, bu ne- denle PE-RC dediùimiz “Stress Crack Re- sistance” hammaddelerle HDPE borular üretilmeye baülanm×ü bulunuyor. Yavaü çatlak büyümesi (SCG), boru sis- temlerinin servis ömrünü s×n×rlayan faktörlerden biri. Kullan×lan PE-RC ham- madde, yavaü çatlak büyüme- sine yüksek direnç * Yazar: Çaùr× KORKUT Pakplast Altyap× Boru Üretim Müdürü saùl×yor. Bu uygulamalar×n getirilerini aç×k kanal döüemeleri, kaz×s×z döüeme ve daha emniyetli baùlant× kaynaù× üeklinde özetleyebiliriz. Standart metot HDPE boru döüemelerde, boru maliyeti toplam döüeme maliyetinin yaklaü×k yüzde 15’i. PE-RC ile üretilen borular×n kum yataks×z uygulama- lar× daha ucuz döüeme maliyeti getiriyor. Hedeflenmesi gereken husus; boru fiyat×n×n doùru belirlenmesi suretiyle toplam deùe- rin kullan×c×, boru üreticisi ve hammadde üreticisinin aras×nda paylaü×m×. Kaz×s×z teknolojiler, standart döüeme yöntemlerine k×yasla maliyette tasarruf saùl×yor. PE-RD (Resistance to Disinfectants) HDPE borulardaki diùer bir teknoloji de PE100-RD dediùimiz “Resistance to Di- sinfectants” teknolojisi. úçme suyu ar×tma klor dioksit ile yap×labiliyor. Yeterli biyosidal yetenekleri sayesinde, klor dioksit de bugün diùer sanayi dallar×nda kullan×l×yor. Klor di- oksit dezenfeksiyon uygulamalar×ndan baz× örnekleri aüaù×daki gibi s×ralayabiliriz: • Kanalizasyon suyu dezenfeksiyonu • Endüstriyel proses suyu ar×tma • Soùutma kulesi su dezenfeksiyonu • Endüstriyel hava ar×tma • Midye kontrolü • G×da üretim ve ar×tma • Endüstriyel at×k oksidasyonu • T×bbi ekipman sterilizasyonu PE-RD hammadde ile boru üretim çal×ü- malar× 2003-2004 y×llar×nda Fransa’da baülad×. Denemeler gösteriyor ki PE-RD ile üretilen borular×n ömrü ayn× üartlardaki PE100 borular×n ömrünün üç kat×. PE-RT (Resistance to Temperature) HDPE borularda son olarak bahsedebilece- ùimiz uygulama PE-RT borular. “Resistance to Temperature” olarak ifade edebilece- ùimiz uygulama, s×cakl×ùa karü× dirençtir. Bu hammadde sadece naturel renk olarak bulunabilmekle beraber siyah boya ka- r×üt×r×larak üretildiùinde UV korumas× da saùl×yor. Standart PE100 borular×n 50 y×ll×k servis ömrünü s×n×rlayan en önemli faktör- lerden biri s×cakl×k. 50 y×ll×k servis ömrü, 20 °C’de uygulanan bas×nca göre belirlenmiü bulunuyor. PE-RT hammadde ile üretilen borularda ayn× servis ömrü 40 °C ve üstü uygulamalarda yakalanabiliyor. Yararlan×lan kaynaklar: 1. Iyondellbasell 2. Borealis AG