Tesisat Dergisi 230. Sayı (Şubat 2015)

MAKALE 104 Tesisat Dergisi Say× 230 - ûubat 2015 3.2. Yaùmur Suyu Toplama Uygulamalar× Yap×lar×n su ile ilgili oluüan çevresel etkisinin azalt×lmas×nda yaùmur suyunun toplana- rak çeüitli amaçlar için kullan×lmas× önemli oranda su korunumu saùlad×ù× için etkili bir yöntem olmaktad×r. Bunun için çat×lardan akan yaùmur sular× bir su deposuna yönlen- dirilmekte veya peyzaj×n bir parças× üeklinde toplama havuzlar×nda toplanmaktad×r. Su depolar×nda toplanan su, tuvalet temiz- liùi, genel ev temizliùi, bahçe sulamas× ve oto y×kama için, basit bir filtre iüleminden sonra da bulaü×k ve çamaü×r y×kama için kullan×labilir. Bu üekilde depolarda topla- nan yaùmur sular×n×n kullan×lmas×yla yak- laü×k % 32 su tasarrufu saùlanabilmektedir [14]. Bu uygulama ayn× zamanda at×k su kanallar×n×n yükünü azaltmas× nedeniyle de yararl× bir çevresel yaklaü×m olmaktad×r. Yaùmur suyu toplaman×n diùer yararlar× üunlard×r; • Yaùmur suyu paras×zd×r, sadece topla- ma ve kullanma maliyeti vard×r. • Yeralt× su seviyelerini art×r×r. • Yaùmur suyunun sertliùinin s×f×r olmas×, suyu yumuüatma sürecini ve bunun için kullan×lacak araç gereçleri ortadan kald×r×r. • Yaùmur suyu sodyumsuzdur, bu da dü- üük sodyum diyeti yapan kiüiler için önemlidir. • Yaùmur suyu peyzaj sulamas× için üstün özelliktedir. • Yaùmur suyu toplama yaz aylar×nda su- laman×n pik deùerini azalt×r. • Su kullan×m× ile ortaya ç×kan hizmet be- dellerini azalt×r [15]. 3.2.1. Yaùmur suyu kullan×m× tarihçesi Arkeolojik kan×tlar yaùmur suyu toplanma- s×n×n 4000 y×l öncesine dayand×ù×n× gös- termektedir. Çin’de yaùmur suyu toplan- mas× düüüncesinin 6000 y×l öncesine ta- rihlendiùi belirtilmektedir [15]. Bu uygu- lamalar Anadolu’nun farkl× bölgelerindeki geleneksel konutlarda da görülmektedir. Örneùin; Antalya’daki Misistireli evinde çat× sular× çinko ve bez oluklarla topla- narak önce bina içindeki depolara daha sonra bahçedeki kuyu ve sarn×ca doldu- rulmaktad×r. Benzer çözüm geleneksel ústanbul evlerinde de görülmektedir. Son parças× hareketli olan yaùmur iniü borusu, yaùmur yaùd×ù× zaman önce bodrum taba- n× alt×ndaki sarn×c×n giriü borusuna, sar- n×ç dolduktan sonra d×üa çevrilmektedir. Eski Bodrum evlerinin ve Kaya evlerinin çat×lar×nda da yaùmur sular×n× toplayan sistemler bulunmaktad×r. Burada yaùmur suyu duvarda yap×lm×ü bir kanalla önce bir sarn×ca inmekte daha sonra da bahçeye yönlenmektedir [16]. Günümüzde de dünyan×n çeüitli ülkele- rinde yaùmur suyu toplama sistemlerinin baüar×l× örnekleri mevcuttur. Örneùin; Teksas eyaletinin merkezinde tüm ihtiya- c×n× yaùmur suyundan karü×layan 400’den fazla sistem vard×r. Sadece Austin üehrin- de 6000 depolama varili yerleütirilmiü- tir. Amerika Birleüik Devletleri’nde ise, 100.000’lerce evde yaùmur suyu depo- lama sisteminin olduùu bilinmektedir. Bunlar×n çoùunun bahçe sulama ve bitki yetiütirme amaçl×, %20’lik bir kesiminin ise içme suyu amaçl× olduùu bilinmektedir [17]. 3.2.2. Yap×larda yaùmur suyu toplama sistemleri Yaùmur suyu toplama sistemi genel ola- rak suyun çat×, geçirimsiz alan vb. drenaj alanlar×nda toplanmas×, uygun borularla taü×narak yer seçimi ve ölçüsü uygun olan depolarda biriktirilmesi prensibine dayan- maktad×r. Bu sistemde, çat×ya düüen yaù- mur damlalar× zamanla oluklarda birikerek dikey drenaj borular× ile depolama tankla- r×na verilir. Eùer içme suyu olarak kullan×- lacaksa, detayl× bir filtreleme, iyileütirme ve dezenfeksiyon iülemlerine tabii tutu- lur, kullanma suyu olarak kullan×lacaksa doùrudan depoya yönlendirilir. Uygulama projelerinin büyüklüùü çevre koüullar× ve ihtiyaçlara göre belirlenmektedir. Basit bir küçük ev projesinden bir fabrikaya, ya da Bu makalenin “1. Giriü”, “2. Yap×lar×n Çevresel Etkileri”, “3. Çevresel Etkiyi Azaltmaya Yönelik Ekolojik Yaklaü×mlar-Su Etkinliùi” baül×klar×n× içeren 1. Bölümü 229. saym×zda verilmiütir. Bu say×m×zda makalenin son bölümü aüaù×da verilmektedir. Yap×lar×n Çevresel Etkilerinin Azalt×lmas×nda Yaùmur Suyunun Kullan×lmas× - 2. Bölüm Yrd. Doç. Dr. úzzet YÜKSEK Prof. Dr. Tülay TIKANSAK Celal Bayar Üniversitesi, Güzel Sanatlar Tasar×m ve Mimarl×k Fakültesi, ûehzadeler, Manisa Gebze Teknik Üniversitesi, Mimarl×k Fakültesi; Gebze, Kocaeli YAPI TEKNOLOJµ DOSYASI