Tesisat Dergisi 228. Sayı (Aralık 2014)

Teknik Müşavirlik Hizmetlerinde Profesyonel Sorumluluk Sigortasını tanıtmış, Türkiye ve dünyadaki uygulamalar ile Yeni ihale Taslağının öngördüğü Geleneksel Teminat sistem~le karşı­ la§tırarak değerlendinmiş, Türk Mimar Mühend is Müşavirler Birliği, sigorta sektörü, yerli ve yabancı brokerlerin konuşmaları nı sergilemiştir. Profesyonel Sorumluluk Sigortası, bir anlamda "1iability" yapabilirlik güvencesi olup, tüketicinin talebi ile zorunlu hale gelen sosyal yasalarla uy– gulanan hizmette kalite ve nitelik amaçlı sorumlu bir profesyonel hizmet göstergesidir. Babda bu uygulama FIDIC kurallan doğru~usunda, Avrupa Birliği kriterlerine uygun tarzda ülkelerin kendine has mevzuab içinde yer alan, topluma yararlı bir uygulamadır. Özellikle uluslararası ihalelerde ön şart olarak aranır. Ülkemizde ise bu uygulama yabancı kredili işlerde, NATO ihalelerinde Dünya Bankası ve Arap Kalkınma Bankası'nın yönettiği projelerde kullanılmaktadır. Kuruluşundan bu yana inşaat ve yapı teknolojisi ağırlıklı mimar ve mühendis üyelerden oluşan Türk Mimar, Mühendis Müşavirler Birliği, zaman içinde batı örneği büyük projelere yönelmiş, FIDICüyesi olmuş, gerçek müşavirlik hizmetleri kapsamında alt yapı, inşaat, yatırım ve işletme boyutları ile mimarlardan kopuk mühendislik hizmeti ağırlıklı olmuştur. Bu değişim ister iste– mez, müşavirlik hizmetinde tasanm hizmetlerini multidisipline müşavirlik hizmet kapsamı içine almış ülkemizde yıllardır tasarım ile uğraşan deneyimli mimar ve mühendislerimiz, multi– disipline müşavirlik kuruluşlarının tasarım alt danışma veya ücretliler kategorisine kaymıştır. Bu gelişimin olumlu yönlerinin yanı sıra olumsuz yönleri de ortaya çıkmaktadır. Olumsuzluklardan birincisi müşavirlerin proje yönetim, denetim, kontrol hizmetlerini yüklenmesi, uluslararası kuralların uygulanmasında ülkenin profesyonel uzman tasarım mimar ve mühendisleri dışla­ masıdır. Buna karşın müşavirlik hizmetlerinden kopuksadece tasarım ve proje hizmetleri yapan kuruluşların örgütlenip, hak ve çıkarlarını koruması, büyük müşavir kuruluşlannın ticari baskı ve yönetimlerinden kurtulması, onlarla jointventure veya bağımsız subconstructor halinde hizmet vermesi gerekmektedir. Ülkemiz müşavir kuruluşlarının inşaat yapı sek– töründe hizmetveren firmaları içinde istisnalar dışında profesyonel mühendis ve mimarların GÖRÜNÜM 11 .. Profesyonel Sorumluluk Sigortas•. bir anlamda 11 1i– ability.. yapabilirlik güvencesi olup. tüketicinin tale– bi ile zorunlu hale gelen sosyal yasalarla uygulanan hizmette kalite ve nitelik amaçh sorumlu bir profes– yonel hizmet gostergesidir... sayısı çok az sayılır. Hemen hemen bütün müşavirlik hizmet tekliflerinde kilit personel ve sorumlu kişiler centilmenlik anlaşmaları ile belirlenmekte veya gazete ilanları ile topar– lanmakl:adır. Bu nedenle kalite ve sorumluluğa yönelik hizmet, ucuzluk ve ara mühendislik hizmetlerine dönmekte ve fevkalede sakıncalı bir uygulama ortaya çıkmaktadır. Ana sorun ülkemizde "profesyonel mühendislik" kavram ve hizmet gereksinimin tesis edilmemiş olması­ dır. Deneyima ve üretime bakılmadan yıllanmış diplomalılara verilen uzmanlık belgeleri, çağımız koşullarına uygun olmayan imar yasaları, yönetmelik ve şartnameler ve bugüne kadar geçerli olmayan yapı kodlarının uygulanmaması, ülkemizde beyin gücü ile mühendislik üretimini kısırla§tırmış, bürokrasi ağırlıklı denetim, yetkin mühendislik hizmetlerini öne çıkarmıştır. Bu, kamu ve anayasal kurumları yetki kavgasına sürüklemiştir ve üniversite ve ihtisas dernekleri bu ortamda seyirci kalmaktadır. •• lesisat Mühendisliğinde Meslek Içi Eğitim Tesisatsektörü yapı teknolojisinde yapay mü– hendislik hizmetlerini, servislerini, imalat ve işletmesini içeren bir üretim sektörüdür. Küçük bir konuttasıhhi tesisat ve ısıtma ile başlayan tesisat, önemli ve kompleks yapılarda ısıtma, havalandırma, klima, sıhhi tesisat, yangın, otomatik kontrol ve özel tesisat sistemlerine kadar yayılır. Bunun dışında yapı teknolojisin– de enerji, çevre etkinlikleri, otomatik kontrol, akustik, titreşim, tozsuzlaştırma, koku kontrol, güvenlik sistemlerine kadar uzanır. Bu anlam– da sektörel hizmetler basit yapılar için kolay, önemli yapılar için zor bir hizmet olup, nitelik ve kaliteyi zorun lu kılar. Mekaniktesisat mühendisliği, bir ihtisas derneği olan TTMD'nin tüzüğünde, "mekanik tesisat hizmetlerinde uzman, yapı teknolojisi, fonksiyo– nu, işletmesi ve ene~i ekonomisinde tecrübeli, mimari tasanm ve uygulama hizmetlerindeyeterli pratik bilgi ve kendi konusunda ısıtma, hava– landınma, sıhhi tesisat, mutfak, çamaşırhane, yüzme havuzu, yangın, bahçe sulama, hastane ve sağlık tesisleri tesisatı, otomatik kontrol ve otomasyon sistemlerinde deneyim ve hizmetleri olan; mesleki çalışmasını bunlann üretim, imalat, montaj, temin ve tedarik, tasarım, uygulama, test kontrol, kabul, işletme ve servise alma, bakım ve onarım hizmeti ile iştigal eden eğitim, yönetim, uygulama, tasanm ve işletme hizmetini na eden Makina Mühendislik hizmet bölümünün bir uzmanlık dalı "olarak tanımlanmıştır. Kendi içinde uzmanlık alanlarına ayrılan mekanik tesisat mühendisliği hizmeti. proje yönetim, eğitim, tasarım, imalat, uygulama, malzeme tedarik, işletme alanianna ayrılır. Bu aynmda, her alanda uzmanlık hizmetleri olmakla beraber, bütün alanlarda hizmet veren, tasarım, taahhüt, işletme hizmetlerinde yeterlilik aranır. Dolayısıyla beyin gücü ile hizmet veren tasanm mühendis– lerinin profesyonel, yapabilir ve sorumlu olması gerekir. Aynca tasarımcılardan işverene karşı sorumlu, bağımsız ve etik kurallara uygunhizmet beklenir. Bu yönleri ile tasanm mühendislerinin taahhüt imalat, malzeme tedarik işleri ile iştigal etmemesi, bu hizmetleri yapan mühendislerin de tasanmı yüklenmemesi etik bir kuraldır. Günümüz koşullarında tesisat mühendislerinin temel eğitimi, "Makina Mühendisliği Eğitimi" olmalıdır. Ancak bu yeterli sayılamaz. Bu nedenle, "Yapı Teknolojisi" bilgisini almış olmalan mimari, yapısal tasanm, yapı fiziği, yapı tekniği, elektrik, aydınlatma, eneıji, çevre, sağlık, hijyen, otomatik kontrol, yangın gibi interdisipline bir eğitim gör– meleri gereklidir. Dolayısıyla tesisat mühendisliği hizmeti mekanik tesisat ile sınırlanmış, makina mühendisliği eğitimi kapsamında kalmış, tesi– satla ilgili geniş bir alana yayılan hizmetler, yapı teknoloji mühendisliğine dönüşüp, interdisipline bir eğitimi gerekti rmişti r. Bu an lamda üniver– sitelerde mekanik tesisat mühendisliği eğitimi münferiden verilemez. Makina mühendisleri, disiplinler arası aldığı eğitim le sektöre yönelir. Meslek içi eğitim, üretim ve deneyimle mekanik tesisatmühendisi olabilirler. Çalışma alanlan ne olursa olsun mekaniktesisat mühendisleri, meslekleri ile ilgili bilimsel ve teknik temel bilgilere sahip olmalıdır. Bu bilgiler, Tesisat Dergisi Sayı 228- Aralık 2014 17