Tesisat Dergisi 228. Sayı (Aralık 2014)

:• proje ve Tasanm Ikilemi Bilim ve teknoloji açısından kısır mevzuatımız, ülkemizde son elli yıldır terminoloji kargaşası ya– ratmıştır. Bu sorun en çok proje-tasarım ikileminde görülür. Tasanm bir projenin dizayn aşamasıdır. Çoğu kez kağıt üzerinde proje başlığı olarak ta– nımlanır. Buna karşın tasanm,yatınm etabından işletmeye kadar olan süreç; biryatınmın elde edil– mesinde temel ilkeleri, sistemleri, analiz, kriter ve konseptine dayalı mimarlık ve mühendislik seçim ve hesaplan ile uygulama yöntemlerini kapsar. Proje adı altında; tasarımın, imar projesi ve uygulama projesi olarak iki etaba ayrımı fevkalade yanlış bir uygulamadır. Bu yöntem bürokratik engelleri aşma, yasa açıklıkların­ dan yararlanma, işi çabuklaştırma, değişiklik olanağı sağlama, imar yasa ve yönetmeliklerini çarpıtma amaçlıdır. Ayrıca sorun; ülkemizin uluslararası düzeyde zorunlu standartlan, yapı kodlannın olmamasından kaynaklanmaktadır. Dolayısıyla kamu ve yerel yönetim uygula– malarında bürokratik engeller, çarpık denetim usulleri, rüşvet ve yandaşlık ilişkileri doğmuş, kılıfına uydurma usulleri gelişmiştir. Tasarım sadece çizim değildir. Tasarım; mimari, statik, mekanik ve elektrik tesisatlan, alt yapı, dekorasyon, peyzaj, işletme, uygulama yöntem– lerini belirleyen ihtisası gerektiren, ene~i, çevre ve zorunlu standartları kapsayan, yaşanabilirlik ve kullanılabilirlik kurallanna uygun üretilen mimarlık, mühendislik konsept ve prensiplerini içeren, rapor hesaplarını çizimiere yansıtan üretim belgeleri olarak tanımlanır. Çizim öncesi tasarım kurgusu, konsepti, bu aşamanın temel ilkeleri olup, tasarım­ da mühendislik mimarlıkyükümlülüklerini belirler. 16 lesisat Dergisi Sayı 228- Aralık 2014 Celal OKUTAN ' ' 11 Bilim ve teknoloji aç1smdan k1s1r mevzuat1m1z. ül– kemizde son elli y1ld1r terminoloji kargaşasi yarat- mlŞtir. Bu sorun en çok proje-tasarim ikileminde gö– rülür. Tasarim bir projenin dizayn aşamas1d1r. Çoğu kez kağ1t üzerinde proje başliği olarak tammlamr. Buna karş1n tasar1m. yat1r1m etabmdan işletmeye kadar olan süreç: bir yat1r1mm elde edilmesinde te– mel ilkeleri. sistemleri. tasar1m. analiz. kriter ve konseptine dayall mimarlik ve mühendislik seçim ve hesaplari ile uygulama yöntemlerini kapsar." Birtasarım projesinin, hızla gelişen bilim ve tek– noloji değişimlerine açık, yaratıcı, ekonomik ve uygulanabilir olması gerekir. Dolayısıyla proje, hazır pratik yöntemler standart ve şartnarnelere göre yapılamaz, yönetmeliklerle şekil ve biçimi sınırlanamaz. Proje şartnameleri; projeyi yatı­ rım, verimlilik ve kullanım yönünden kuralları belirleyen, projede zorunlu asgari standartlar ile işveren talep ve girdilerini içeren dokümanlardır. Tasarım hiçbir şekil ve tarzda direkt uygulama niteliğinde yapılamaz. Her projenin kendine özgü analiz ve kriterleri, kullanıcı istek ve verilerini dikkate alarak buna uygun sistem seçimlerini içermesi gerekir. Bu nedenle bu tip projelerin uygulamaya esas birtasarım niteliği taşımadığı bilinmeli, tasarım verileri anlamında ele alınma­ lıdır. Yüklenicilerin şantiye projeleri ise tasarım sorumluluğu zedelenmeden üretilmelidir. Ayrıca ihalede, esas uygulama projeleri, detay ve spektleri hiçbir zaman tatbikat projesi an– lamında ele alınmamalıdır. Bir projenin inşaat süreci içinde gelişiminin (shop-drawing) şan­ tiye projeleri ile sağlanması, detayların tasarım prensipleri esas alınarak imalatçı veya ihtisas firmalarının teknolojik projeleri ile uygulamaya dönüştürülmesi gerekir. Yatırımcıların, müşavirlerin, denetim ve kontrol teşkilatlarının, şantiye şefliğinin bu anlamda projeyi değerlendirmesi, proje prensip ve sistemlerini dikkate alması, sorumlulukları altında tasarım konseptini bozmadan projeyi uygulaması zorunludur. Bu nedenle müelliflerden proje ihtisas kontrollük hizmeti talep edilir. Bu anlamda "proje tasarım" hizmetlerinin imza yetkisine haiz, yapabilirlik sorumluluğu taşıyan, profesyonel mimar ve mü– hendisler tarafından yapılması gerekir. Kontrol; denetim ve müşavirlik hizmetleri için yetkin, profesyonel elemanlar tarafından yapılmalıdır. Aksi takdirde; global ekonomi ve AB'ye uyum koşullarında güçsüz yatırımcılar ve yetersiz tek– nik elemaniarımızla, işsizler ordusuna katılmak kaçınılmaz olacaktır. •• Teknik Müşavirlik H izmetlerinde Profesyonel Sorumluluk Sigortasi Türkiye Ticaret, Sanayi, Deniz Ticaret ve Borsa– ları Birliği TOBB, Teknik Müşavirlik Sektör Kurulu 30.11.2001 tarihinde Birlik Merkezi Salonlannda