Tesisat Dergisi 220. Sayı (Nisan 2014)

204 Tesisat Dergisi Say× 220 - Nisan 2014 TEKNúK BúLGú Parafudurlarda Uzun Ömür Alper ÇELEBú* Parafudurlar için nominal deüarj ak×m× deùeri In, elektriksel dayan×kl×l×ù×n×n da bir ölçütü- dür. Yaz×m×zda “parafudurlarda uzun ömür” konusunu nedenleri ile birlikte inceleyeceùiz. Hepimiz biliyoruz ki;parafudurlar, kartuü sigortalar gibi bir defa kesme yapt×ù× zaman deùiütirilmesi gereken ya da hata düzeltildi- ùinde çok defa yeniden kapat×labilen otomatik sigortalar gibi koruma elemanlar× deùildir. Bu teknik deùerlendirmenin amac× parafu- durun performans×na baùl× olarak ömrünün öngörüsünü yapabilecek pratik ipuçlar× sunmakt×r. IEC 61643-1 standard× parafudurlar×n test metodlar×n× tariflemektedir. Tip 1 ve tip 2 parafudurlar s×n×f-I testinde 8/20 dalgas×ndaki maksimum deùere sahip (Iimp deùerine karü×l×k gelen) 15 darbeye ve s×n×f-II testi için de In nominal ak×m deùerine dayanmal×d×r. Daha sonra, Tip 1 için Iimp deùerine kadar ulaüan ak×m darbelerinde ilave testler yap×lmaktad×r. Parafudurun ömrü için bu bilgi ne ifade etmektedir. Bir örnekle aç×klayacak olursak: bir bina- n×n y×ld×r×m yakalama alan×n (A m ) 1km² olduùunu varsayal×m ve binan×n bulun- duùu bölgenin km²’ye düüen y×ll×k y×ld×r×m yoùunluùu (Ng) 4 olsun. Bu bölgedeki beklenen maksimum y×ld×r×m darbesinin 20kA olduùunu kabul edelim. Bu özel durumda teorik olarak Imax deùeri 20kA ve In deùeri 5kA olan tip 2 parafudu- run ömür öngörüsü I n = 5kA deùerine sahip tip 2 parafudurun, regülasyonlara tamamen uygun olmas×na raùmen, baùl× olduùu binan×n ömrüne k×yasla oldukça k×sa bir kullan×m ömrü olduùu aç×kt×r. Koruduùu ekipman×n deùerine k×yasla en uygun In deùerine sahip parafudurun 15- 20kA olduùunu hesaplayabiliriz. ûimdi baüta sorduùumuz soruyu cevapla- yabilecek bilgiye sahibiz. Tablo 1 Nominal ak×m (In ) - kA Maksimum deüarj ak×m× (Imax) - kA ABB Tip 2 Parafudur 30 70 20 40 5 20