Tesisat Dergisi 220. Sayı (Nisan 2014)

173 Tesisat Dergisi Say× 220 - Nisan 2014 TEKNúK TANITIM tarafa geçmesine izin verirken daha büyük moleküllerin ve çözünmüü maddelerin kar- ü×s×nda bariyer görevi görerek geçiülerine izin vermez. Bu durumu örneklemek için, bir tank× yar× geçirgen bir membrane ile iki k×s×ma böldüùünüzü tasvir ediniz. Farzedelim ki membran suyun geçiüine izin veriyor fakat tuzun geçiüine izin vermiyor. Eùer biz k×s×mlardan birine tuz solüsyonu ve diùerine de saf su solusyonu koyarsak, sistem her iki taraftada konsantrasyonu dengelemek isteyecektir. Konsantrasyonu her iki tarafta eüitlemenin tek yolu suyun saf su k×sm×ndan tuzlu su k×sm×na hareket etmesidir. Su membrandan geçerek tuzlu su k×sm×na hareket ederken, tuzlu su k×sm×nda ki suyun seviyesi, iki k×s×m aras×ndaki seviye fark× sebebiyle yeterli bas×nç oluüuncaya kadar yükselmeye devam edecektir. Bu bas×nca osmotic bas×nç denilmektedir. Ters Osmoz Eùer yüksek konsantrasyonlu solüsyon taraf×na osmotic bas×nçtan daha yük- sek bir bas×nç uygulan×rsa, membran üzerinden geçen suyun ak×ü yönü tersine çevrilebilir. Bu iüleme ters osmoz ad× verilir (RO). Bu ters ak×ü sayesinde, membranlar tuzun geçiüine müsade etmediùinden dolay× tuzlu sudan saf su elde edilmiü olur. Ters Osmoz Nas×l Çal×ü×r? Difüzyon, moleküllerin yüksek konsant- rasyondaki alandan daha düüük konsant- rasyondaki alana hareket etmesi olay×d×r. Osmoz, moleküllerin su olduùu difüzyo- nun özel bir durumudur ve yar× geçirgen membran boyunca konsantrasyon eùilimi meydana gelir. Yar× geçirgen membran suyun geçmesine izin verirken, iyonlar×n (Na+, Ca2+, Cl-…vb.) veya daha büyük moleküllerin (Glukoz, Üre ve Bakteriler..vb) geçiüine izin vermez. Difüzyon ve osmoz termodinamik olarak gerçekleüir ve sistem dengeye ulaü×l×n- caya kadar devam eder. Osmoz yavaü- lat×labilir, durdurulabilir veya membran konsantrasyonu yüksek olan k×s×mdan yeterli bas×nç uygulanmas× sureti ile ters çevrilebilir. Membran boyunca suyun konsantrasyon eùiliminin aksi yönde hareket etmesiyle ters osmoz meydana gelir. Örneklemek için, bir taraf×nda taze suyun ve diùer taraf×nda konsantrasyonu yüksek sulu çözeltinin olduùu bir yar× geçirgen memb- ran düüünelim. Eùer normal osmoz söz konusu ise taze su konsantrasyonu yüksek sulu çözeltiyi seyreltmek üzere membran üzerinden ge- çiü yapar. Ters osmozda ise konsantras- yonu yüksek sulu çözelti taraf×na bas×nç uygulan×r ve su moleküllerinin taze su taraf×na doùru hareket etmesi saùlan×r. Membran Ay×rma Teknolojileri Eùer yüksek konsantrasyon taraf×na uy- gulanan bas×nç osmoz bas×nc×ndan daha