Tesisat Dergisi 220. Sayı (Nisan 2014)

164 Tesisat Dergisi Say× 220 - Nisan 2014 TEKNúK TANITIM Nordsteam Aktüatörler PNÖSAN LTD.ûTú. Aktüatörler, kulland×klar× enerji tipine göre pnömatik, hidrolik ya da elektrikli aktüatörler olarak s×n×fland×r×l×rlar. Bu ak- tüatörlerden pnömatik aktüatörler, bas×nçl× hava biçimindeki enerjiyi mekanik harekete çevirirler. Bu hareket, aktüatörün tipine baùl× olarak, döner ya da doùrusald×r. Diùer taraftan pnömatik aktüatörler, tek etkili ( yay dönüülü) ve çift etkili aktüatörler diye ikiye ayr×l×rlar. Tek etkili aktüatörlerde ilk dönme hareketi hava ile yap×l×rken, geriye dönüü yay kuvveti ile olur, çift etkili aktüatörler de ise hem ilk hareket hem de geriye dönüü hareketi hava ile yap×l×r. Tek etkili aktüatörler, yan kapaklar× içindeki yaylar×n ç×kar×lmas×yla çift etkili tipe veya çift etkili aktüatör de, yay eklenerek tek etkili tipe dönüütürülmeleri mümkündür. Döner pnömatik aktüatörler, kelebek va- nalar×n, küresel vanalar×n ve plug vanalar×n, 90°’lik aç× ile o n / off yada oransal olarak aç×l- malar×n× kapanmalar×n× saùlarlar . 90°’lik dönüü aç×s×na sahip olan pnömatik aktüatörler, hem açma hem de ka- patma yönünde +/- 5°’lik bir tolerans imkan× veren, iki adet pozisyon ayar civatas×na sahiptir. Çift etkili aktüatörlerde vanan×n aç×k – ka- pal× yada oransal kontrolü, hava bas×nc×- n×n yönlendirilmesi ile olur. Bu yönlendirme için çift etkili aktüatörlerde 5/2 ya da 5/3 selenoid valfler kullan×l×rlar. Tek etkili aktüatörlerde ise vanan×n kontrolü 3/2 selenoid valfle yap×l×r. Tek etkili aktüatörler yan×c×, parlay×c× ve patlay×c× ortamlarda tercih edilirler. Bunun nedeni ise, herhangi bir nedenden dolay× aktüatörün besleme havas×n×n kesilmesi durumunda, aktüatör valfinin otomatik olarak kapatarak ak×ükan×n dolaü×- m×n× engellemesidir. Pnömatik aktüatör, ge- nelde epoksi kapl× alüminyum enjeksi- yon gövde, alümin- yum döküm piston, kadmidyum kapl× çe- lik milden oluümuütur. Krameyer diüli sistemine sahip olmas×, piston çap×n× artt×rmadan pnömatik aktüatörün yüksek döndürme kuvvetine sahip olunmas×na imkan verir. Aktüatör- lerin baùlant×s× ISO 5211 standart×ndad×r. S×zd×rmazl×k için kullan×lan NBR O-ringler standart çal×üma s×cakl×klar×nda yüksek performansla çal×ümaktad×r ancak aktüa- törün daha yüksek s×cakl×kta çal×ümas× söz konusu olduùunda viton O-ringler s×z- d×rmazl×k eleman× olarak kullan×lmaktad×r. H×zl× fakat, hidrolik aktüatörlere nispeten daha küçük kuvvete, temiz ve emniyetli bir çal×üma ortam×na ihtiyaç duyulan yerlerde, pnömatik aktüatörler tercih edilirler. Pnömatik aktüatörler genel olarak sanayi vanalar×n×n otomasyonunda, robot sis- temlerinde, at×k su ar×tma tesislerinde, güç santrallerinde, ilaç –g×da ve kimya sanayilerinde, tekstil sanayinde ve hemem hemen bütün teknik proses tesislerinde, hatta rafinelerde bile kullan×l×rlar.