Tesisat Dergisi 219. Sayı (Mart 2014)

GÖRÜNÜM 18 Tesisat Dergisi Say× 219 - Mart 2014 baüar×s×z kalmakt×r. Bu durumda ekono- mik kriz dalgalar× daha güçlü üekilde özel sektöre yans×yacakt×r. Bilim ve teknolojiden uzak bir toplum nazar×nda iübirlikçi, ç×karc×, rant amaçl× görünen üreticilerin temsil ettiùi özel sektörde kriz daha aù×r ve tahripkar olacakt×r. Sermayesinin %50’sini kaybederek fakir- leütiùini söyleyen üretici/yat×r×mc× sektör, ilk etapta faiz gelirlerini, borsa kazançlar×n×, üretim d×ü× kazançlar×n× kaybetmiü, üimdi öz varl×klar×n× yemeùe baülam×üt×r. Bu durum ülkenin küçülmesine neden olmakla kalmay×p, ekonomide daha büyük kaosa neden olabilir. Diùer taraftan hizmet sektörü, esasen iü ak×ü× ile beslenmeyen, yeterince deùerlendi- rilemeyip hakk×n× alamayan bir sektör iken yedi milyon iüsizle karü× karü×ya kalm×ü, hiz- met bedelleri tabana vurmuü, kalite, nitelik bir kenara itilmiü, profesyonel sorumluluk gözard× edilmiütir. Bu ortam içinde siyasi otorite taraf×ndan AB kriterlerine uyum amaçl× yasalar baül×ù×nda, temel ilkelerden uzak, yat×r×m gücü olmayan tan×mlarla ye- tersiz kurallar uygulamaya konulmaktad×r. Örneùin ‘úhale Kanunu’ tarafs×z bir yasa görünümünün yan× s×ra, ayr×nt×lar×n×n be- lirsiz olmas× nedeniyle yetersiz say×labilir. Anahtar teslimi ihalelerde ‘projesi olmayan ihale yap×lmayacak’ denirken, ‘ projenin ta- n×m×’ bile çoklar× için kesinlik kazanmam×ü say×l×r. ûartnameleri, spektleri, standart- lar×, normlar× olmayan, detaylar× al×ü×lm×ü usulleri aüamayan projeler ile anahtar teslimi ihalelerin yap×lmas× olanaks×zd×r. Ayr×ca sistemin mükemmel çal×ü×r halde tesliminin beklenmesi en hafifinden yanl×ü bir yaklaü×m olmaktad×r. Bu sorunlara karü×n, öncelikle ihale yüksek kurumunu teükil etmek, üyelerini atamak, bürokratik oligarüinin güzel bir örneùi sa- y×lmal×d×r. Bu kurumun organizasyonunda teükil edilecek alt komisyonlarla veya komisyonlara kat×lan yetkililerin, akademis- yenlerin hizmetleri ile ihale dokümanlar×n×n temel koüullar×n×, üartlar×n× ve yöntemlerini belirlemek imkans×z say×l×r. Bu nedenle temel ilke; üretimin denetiminden önce saùl×kl× tan×m×, kalite, nitelik ve teknolojiye dönük zorunlu standartlar çerçevesinde yap×lmas×n×n saùlanmas× ve üretimde sorumluluk kural×n×n geçerli k×l×nmas× olmal×d×r. úhale kanununun gerçek uygulamas× henüz tamamlanmam×üt×r. Bu geçiü döneminin haz×rl×klar×na halen baülam×ü say×lmay×z. Üretimde yer alan aktörlerin yat×r×mc×, mal sahibi, yönetici, müüavir, tasar×m, imalat, uygulama, iületmeye alma ve iü- letme dizgisindeki ekiplerin iü kapsam× ve sorumluluklar× belirsizdir. Bu üretime baz olacak zorunlu standartlar mevcut deùildir. Dolay×s×yla müfettiülik usulleri, h×rs×z- polis yöntemleri öne ç×kmakta, üreticiye güven sars×lmakta, bilen/ bilmeyen herkes iüi yüklenmekte, devlette bürokratik oligarüi süregelmektedir. yeceùi gibi, saùl×kl× ve güvenli yaüamalar× da düüünülemez. Kriz dalgalar× devleti çökertmiü, özel sektörü tahrip etmeye baülam×üt×r. Özel sektörde ayakta kalanlar benzer tarzda iü peüinde uùraü× vermekte, güçlü olanlar ise sab×rla beklemektedir. Hiç bir yat×r×mc×n×n yat×r×m yapmad×ù×, iü alan× açmad×ù× bir ortamda devlet yat×r×mlar×ndan bir kaç proje günde- me gelmekte, bu tür iüler de dost, ahbap iliükileriyle yapt×r×lmaktad×r. Bu koüullar, yükleniciler sorumluluùunda iü yapan taüeronlar× çok etkilemiü, tavana vuran fiyatlarla ac×mas×z serbest rekabet savaü× baülam×üt×r. Sonuçta, ucuzluùa yönelik hizmet üretiminde kalite ve verimlilik en düüük düzeye inmiü bulunmaktad×r. Kamu ve özel sektörde çal×üan hizmet sek- törünün temel sorunu, mesleki geliüimden uzak hizmet verilmesi, verimsiz, kalitesiz üretim yap×lmas×d×r. Bu nedenle hizmette yapabilirlik, uzmanl×k azalm×ü, sorumluluk kaybolmuütur. Üklemizde öteden beri mes- lek denince, üniversite mezunu, diplomal× elemanlar akla gelmekte, bu nedenle genç- ler üniversiteye yönelerek t×p, mühendislik, iületme, iktisat, eczac×l×k, diüçilik ve ben- zeri branülar× tercih etmektedir. Üniversite sonras× bunlar×n çoùu iüsiz kalarak mutsuz olmaktad×r. Diùer taraftan serbest sektör- de eùitimsiz, s×radan iü yapanlar servis hizmetlerinde diplomal×lardan daha fazla para kazanmakta, mali güvencelerini daha çabuk saùlamaktad×r. Bu çeliükinin nedeni üretici olmamam×z×n yan× s×ra, hizmette kalite ve sorumluluk aranmamas×d×r. Anahtar teslimi ihalelerde ‘projesi olmayan ihale yap×lmayacak’ denirken, ‘ projenin tan×m×’ bile çok- lar× için kesinlik kazanmam×ü say×l×r. ûartnameleri, spektleri, standartlar×, normlar× olmayan, detaylar× al×ü×lm×ü usulleri aüamayan projeler ile anahtar tes- limi ihalelerin yap×lmas× olanaks×zd×r. Ayr×ca siste- min mükemmel çal×ü×r halde tesliminin beklenmesi en hafifinden yanl×ü bir yaklaü×m olmaktad×r.” “ Hizmet Sektörü Serbest sektörde meslek sahibi olan deneyimli, 30-35 yaülar×nda, çoluk çocuk sahibi ‘iüsiz’lerin adedi gün geçtikçe art- maktad×r. Duran fabrikalardan, kapanan iü yerlerinden ayr×lan deneyimli elemanlar, her gün kap× kap× iü aramakta, gazeteler- deki iü ilanlar×n× takip etmekte, bir iüe en az 40 ila 50 kiüi müracaat etmektedir. Asgari ücretlerle çal×ümaya talip olan ve çal×ümak zorunda olan bu gençlerin ülke geleceùine umut ile bakmalar× bekleneme-