Tesisat Dergisi 219. Sayı (Mart 2014)

134 Tesisat Dergisi Say× 219 - Mart 2014 MAKALE terli olduùu ülkeler, 10,000 m³’ten fazla olan ülkeler ise “su zengini” olarak kabul edilmektedir. Türkiye, 1,500-1,600 m³/ y×l kiüi baü×na düüen ortalama su miktar× bak×m×ndan dünya ortalamas×n×n oldukça gerisinde kalmaktad×r [2]. 2010 y×l× itibariyle Türkiye’de toplam su tü- ketiminin %74’ü (34 milyar m³) tar×m sek- töründe sulama suyu, %15’i (7 milyar m³) binalarda içme ve kullanma suyu, %11’inin endüstri (5 milyar m³) amaçl× kullan×lmak- tad×r. Binalarda içme ve kullanma suyu oran× ülkemizde %15 oran×nda iken bu oran geliümiü ülkelerde %11’dir [3]. Evsel su tüketimi, evlerde, otellerde, lo- kantalarda ve çamaü×rhanelerde içme suyu, besin haz×rlama suyu, temizlik, çim ve bahçe sulama ve hizmet üretimi amaçl× olarak binalarda kullan×lan su miktar×d×r [4]. Binalarda evsel su tüketimi insanla- r×n yaüamsal faaliyetlerindeki gereksinim ve kullan×mlar×na göre deùiümektedir. Gereksinmeyi etkileyen faktörler ise farkl× toplumlarda deùiükenlik göstermekte olup çevresel, su ile ilgili faktörler, toplumsal, teknolojik ve fonksiyonel faktörler ile ik- limsel üartlar, yaüam standartlar× ve kül- türel al×ükanl×klard×r. Sahip olunan temiz su kaynaklar× ve bu kaynaklara eriüebil- menin yan× s×ra su gereksinimi etkileyen faktörlerin farkl× olmas× gibi sebeplerden ötürü evsel su tüketimi farkl× bölgelerde deùiükenlik göstermektedir. Konut binalar×nda kullan×lan suyun mik- tar× az×msanmayacak bir orana sahiptir. Bu nedenle binalarda su tüketiminin azal- t×lmas× bir gereklilik haline gelmektedir. Tüm dünya’da olduùu gibi ülkemizde de su korunumu için çeüitli stratejilerin h×zla ha- yata geçirilmesi gerekmektedir. Bu çal×ü- mada yaùmur suyu ve geri dönüütürülmüü gri su gibi, binalarda su korunumu için kullan×labilecek önemli stratejiler yard×- m×yla örnek bir toplu konut projesinde bir deùerlendirme yap×lm×üt×r. 2. Binalarda Yaùmur Suyunun ve Gri Suyun Kullan×lmas× Yenilikçi teknolojilere sahip saùl×k gereçleri ve ak×ü organlar× ile su tüketiminin azalt×l- mas×, binalardaki su tesisatlar×ndaki ka- y×p ve kaçaklar×n giderilmesi, yaùmur suyu gibi alternatif kaynaklar×n kullan×lmas×, evsel nitelikli at×ksular×n ar×t×larak tekrar kullan×lmas×, su s×k×nt×s×n×n yoùun olarak yaüand×ù× bölgelerde deniz suyundan tatl× su elde edilerek kullan×lmas× binalarda su korunumunun saùlanmas×nda etkili olan baül×ca önemli stratejilerdir. Bu stratejilerden en etkin olanlar× ise yaù- mur suyunun ve geri dönüütürülen gri su- yun binalarda kullan×lmas×d×r. 2.1. Yaùmur Suyunun Binalarda Kullan×lmas× Konut binalar×nda kullan×lan suyun mik- tar× az×msanmayacak bir orana sahiptir. Bu nedenle binalarda su tüketiminin azal- t×lmas× bir gereklilik haline gelmektedir. Günümüzde tatl× su kaynaklar×n×n h×zl× biçimde tüketilmesi ve kirlenmesi gibi se- beplerden ötürü alternatif bir kaynak olan yaùmur suyunun kullan×lmas× gündeme gelmiütir. Özellikle hava limanlar×nda, as- keri bölgelerde, stadyumlarda, turistik te- sislerde ve çat× alan× yeterince büyük olan binalarda yaùmur sular×n×n toplanarak, basit ar×tma iülemlerinden geçirilip kulla- n×ma sunulmas× binalarda su korunumu için al×nabilecek önemli bir stratejidir [5]. Yaùmur suyu toplama tesisat×; toplama yüzeyi, yatay ve dikey oluklar, filtreler, pompa, yaùmur suyu deposu ve daù×t×c× sistemlerden oluümaktad×r ( ûekil 2 ). Basit bir yaùmur suyu deposu ile; araba y×kama, yüzme havuzu ya da süs havu- zunu doldurma; ek boru tesisat× ve boru- larla bahçe sulama (yeralt×ndan ya da yer yüzeyinden), tuvalet rezervuarlar×nda kul- lan×m; suyun kalitesi için yap×lan dikkatli kontroller ve ar×tma ile çamaü×r makinele- rinde kullan×m duü ve banyolarda kullan×m iülemleri gerçekleütirilebilmektedir [6]. 2.2. Geri Dönüütürülmüü Gri Suyun Bi- nalarda Yeniden Kullan×lmas× Binalarda kullan×ld×ktan sonra ortaya ç×- kan evsel nitelikli at×ksular, içerisindeki kirletici parametrelerine göre “gri su” ve “siyah su” olarak iki farkl× kategoride in- celenmektedir. Gri su, foseptik at×ù× içer- meyen duütan, lavabodan ve küvetten az kirlenmiü evsel at×ksudur [7]. Konutlarda gri su uygun fiziksel, kimyasal ve biyolo- jik ar×tma ile dezenfeksiyon iülemlerinden geçtikten sonra bahçe sulamas×, tuvalet rezervuar× ya da çamaü×r makinalar×nda kullan×labilmektedir ( ûekil 3 ). Dünyan×n pek çok farkl× ülkesinde 80‘li y×llardan itibaren kullan×lmaya baülan×lm×ü olan çift daù×t×m sistemi ile gri suyun kullan×lma- s× oldukça yayg×nlaüm×üt×r. Bu sistemde özellikle çok katl× ticari binalarda temiz su tesisat×na ek olarak gri su tesisat× da kullan×lmaktad×r [6]. ûekil 2. Yaùmur Suyunun Binalarda Kullan×lmas× [6]. ûekil 3. Gri suyun konut içerisinde kullan×lmas× [6].