Tesisat Dergisi 219. Sayı (Mart 2014)

122 Tesisat Dergisi Say× 219 - Mart 2014 MAKALE Kamusal Yap×larda Güneü Enerjisinin Pasif Kullan×m× ve Tasar×ma Yans×mas× A.Erkan ûAHMALI Yap× endüstrisinde Güneü Enerjisinin Pasif Kullan×m×n×n (GEPAK), yap× enerji gereksinim maliyetlerini düüürdüùü gerçeùi art×k herkesçe kabul edilmektedir. GEPAK, ilk yat×r×m maliyetini art×r×c× bir unsur deùildir. Ancak GEPAK’×n baüar×s×, yap×lar×n doùru tasarlanmas× ile mümkündür. Tasar×mc×lar yat×r×m maliyetini düüürmek amac×yla kendilerini sadece mevcut yal×t×m yönetmeliklerine uymakla yükümlü görmekte, iületme sürecini göz ard× etmekte, farkl× tasar×m çözümleri ortaya koymamaktad×r. Yat×r×mc× ise istenen yap× konforunu elde edebilmenin tek yolu olarak elektronik kontrollü ve yüksek yat×r×m maliyetine sahip sistemleri kullanmak olduùunu düüünmektedirler. Binalardaki ×s×tma enerjisi yükünü azaltan kontrollü ×s× kazan×m×, havaland×rma ve ayd×nlatma enerjisi yükünü azaltan doùal ayd×nlanma ve havaland×rma saùlayan pencere ve camlar, GEPAK’daki etkin ve önemli yap× elemanlar×ndand×r. Saydam yal×t×mlar ve ×s×l depolar, ileri teknoloji camlar, faz dönüüümlü malzemelerle doldurulmuü ve fotokromik camlara sahip duvarlar gibi duvar, pencere ve cam üzerinde çeüitli Ar-Ge faaliyetleri yürütülmektedir. ûimdilik bu çal×ümalar ilk yat×r×m maliyetleri aç×s×ndan ekonomik görünmemektedir. Buna karü×l×k basit fizik kurallar× ve mevcut teknoloji kullan×m× ile baüar×l×, düüük yat×r×m ve iületme maliyetine sahip konforlu binalar elde etmek mümkündür. Gündüz kullan×m× yoùun kamusal binalarda GEPAK’×n desteklenmesi ve tasar×mc×n×n yönlendirilmesi, uygun tasar×m prensiplerinin ve öùelerinin kullan×m×yla yap× iületme ekonomisine önemli ve olumlu katk×lar saùlanabilecektir. Anahtar Kelimeler: Güneü enerjisi, Enerji etkin bina tasar×m×, 1. Giriü Ofis binalar×, al×üveriü merkezleri, eùitim yap×lar×, saùl×k yap×lar×, idari binalar gibi kamusal yap×lar ×s×nma, soùutma, s×cak su ve ayd×nlatma için gereksinim duyduk- lar× enerjiyi gün boyunca tüketirler. Buna karü×l×k konutlar, oteller, konser salonlar× gibi gece kullan×m× yüksek yap×larda ise bu enerji geceleri tüketilir. Güneü, hem ayd×n- latma hem de ×s×tma özelliùi ile doùadaki yaüam×n sürdürülebilirliùinin vazgeçilmez bir bileüenidir. Bu özelliklerinin kullan×l- mas× ile sürdürülebilir ve yenilenebilir bir enerji kaynaù×d×r. Güneü enerjisi, güneüin yayd×ù× ve güneü çekirdeùindeki füzyon sonucu aç×ùa ç×kan ×ü×n×m enerjisidir ve dünya atmosferi d×- ü×ndaki bu deùer 1,366 W/m 2 ’dir. Dünya atmosferi bu ×ü×n×m enerjisinin %6’s×n× yans×t×r, %16s×n× ise sönümler. Deniz seviyesinde yeryüzüne ulaüan bu ×ü×n×m enerjisinin deùeri ise ortalama 1,020 W/ m 2 deùerine düüer. [1] Diùer taraftan gün ×ü×ù×n×n yoùunluk düzeyi 10,000 ila 40,000 lüks aras×ndayken iyi ayd×nlat×lm×ü bir iç mekanda bu deùer 300 ile 500 lüks aras×ndad×r. Kald× ki gün ×ü×ù× sadece yoùunluk aü×s×ndan bir farkl×l×k ve deùiüim göstermekle kalmaz ayn× zaman- da spektrum aç×s×ndan da bu özellikleri gösterir ve sürekli deùiüen gölge dokusuy- la zaman×n geçtiùine dair ipuçlar× da verir. Bu durum yaüayan varl×klar×n, özellikle de insanoùlunun fizyolojik ve psikolojik du- rumlar×n×n iyi seviyede kalmas×na neden olur. Bu özellikleri ile güneü enerji kaynaù×n×n kullan×lmamas× düüünülemez. Doùa insa- noùluna bu f×rsat× vermiütir ve yarat×c×l×ù× ile insanoùlunun bu enerji kaynaù×ndan bilinçli bir üekilde yararlanmas× kendi ya- rar×nad×r. Ö zellikle gün boyunca enerji tüketen kamu- sal yap×larda bu enerji kaynaù×n×n kulla- n×m× önemli boyutlarda bir enerji tasarru- funa neden olacakt×r. Bina tasar×m×ndan sorumlu olan tasar×mc×lar×n tasar×m süreçlerinde bu enerji kaynaù×n× önemli bir girdi bileüeni olarak deùerlendirmeleri gerekmektedir. 2. Mevcut Durum ve Y ö netmelikler Binalarda Enerji Verimliliùi Çal×ümalar× [2] uzun y×llard×r sürmekte ve sürdürülebi- lirliùinin saùlanabilmesi için birtak×m dü- zenlemeler yap×lmaktad×r. Tarihsel olarak bunlar× özetleyecek olursak: GÜNE¶ ENERJµSµ DOSYASI