Tesisat Dergisi 219. Sayı (Mart 2014)

110 Tesisat Dergisi Say× 219 - Mart 2014 MAKALE Dalg×ç Pompa Tasar×m ve Analizi Alarko-Carrier San. ve Tic. A.û. Didem Deniz KAYABAûI Bu çal×ümada geleneksel yöntemler yerine bir bilgisayar yaz×l×m× kullan×larak dalg×ç pompa tasar×m× yap×lm×üt×r. Dalg×ç pompaya ait çark ve difüzör kanatlar× yaz×l×m×n kulland×ù× tersten dizayn metodu ile oluüturulmuütur. Elde edilen kanat geometrilerinden çark ve difüzör kat× modelleri oluüturulmuü ve bir Hesaplamal× Ak×ükanlar Dinamiùi (HAD) yaz×l×m× kullan×larak tasarlanan dalg×ç pompa modelinin ak×ü analizi gerçekleütirilmiütir. Tasarlanan dalg×ç pompan×n prototip modeli üretilerek bu model test edilmiü ve HAD analizleri ile testlerden elde edilen pompa karakteristik eùrileri karü×laüt×r×lm×üt×r. Karü×laüt×rma sonucunda HAD analizlerinden elde edilen deùerlerin test deùerleri ile uyuütuklar× görülmüütür. 1. Giriü H×zla ilerleyen sanayi ortam×nda rekabet edebilmek için firmalar×n tasar×m sü- reçlerini k×saltmalar× gerekmektedir. Bu sebeple dalg×ç pompa tasar×m×nda uzun süreçler alan geleneksel yöntemler yerine bilgisayar yaz×l×mlar×n×n kullan×lmas× art×k zorunluluk haline gelmiütir. Bu yaz×l×mlar kullan×larak tasar×m süreci k×sal×rken ayn× zamanda çal×üana düüen iü yükü de azalacakt×r. Bilgisayar ortam×nda yaz×l×mlar kullan×larak gerçekleüen bu sü- reçte tasar×mc×, dalg×ç pompa tasar×m×na ait parametreleri kolayl×kla deùiütirebil- mekte ve bu deùiüikliklerin sonuçlar×n× da k×sa süre içerisinde görebilmektedir. Bu sayede geleneksel yöntemler kullan×larak yap×lan dalg×ç pompa tasar×mlar×na göre çok daha k×sa çal×üma sürelerinde isteni- len çal×üma noktas× ve verimde çal×üacak dalg×ç pompalar tasarlanabilmektedir. Tasar×m× yap×lan dalg×ç pompan×n bir kat× modelleme program× ile ak×ü analizi için uygun modeli haz×rlanarak bir HAD yaz×- l×m× ile performans deùerleri de elde edi- lebilmektedir. Böylece performans deùer- lerini görebilmek için pompan×n prototipini üreterek test etmeye gerek kalmayacak ve tasar×m maliyeti düüecektir. 2. Hidrolik Tasar×m Dalg×ç pompa çark tasar×m×nda öncelikle belirlenmesi gereken, tasarlanmas× iste- nen pompan×n karakteristik eùrisinde en yüksek verim deùerine karü×l×k gelecek olan debi (Q) ve bu debide pompadan elde edilecek basma yüksekliùi (H) deùerleridir. Tasar×ma baülayabilmek için belirlenecek olan bir diùer tasar×m parametresi ise çark×n devir say×s× (n) deùeridir. Bu de- ùerler belirlendikten sonra izlenecek ad×m her pompaya ait farkl× ve o pompaya özgü olan özgül h×z (n s ) deùerinin hesaplanma- s×d×r (1). Literatürde çarklar özgül h×z deùerleri- ne göre radyal, kar×ü×k ak×ül× ve eksenel olarak s×n×fland×r×lm×ülard×r. Belirlenen dizayn noktas× deùerleri kul- lan×larak hesaplanan özgül h×z deùeri n s =160 olarak bulunmuü ve bu deùere karü×l×k gelen dalg×ç pompa çark×n×n ka- r×ü×k ak×ül× olacaù× belirlenmiütir. Dalg×ç pompa çark ve difüzör tasar×m× için tersten dizayn yöntemi ile hesapla- ma yapan bir yaz×l×m kullan×lm×üt×r. Bu tasar×m yönteminde, çarka ait tasar×m noktas× deùerleri olan en yüksek veri- min gerçekleütiùi debi deùeri, bu debi deùerine karü×l×k gelen çark×n basma yüksekliùi ve çark×n devir say×s× yaz×l×- ma tan×mlanm×üt×r. (1) Ǥ ͲǤͷ ͲǤ͹ͷ  • ൌ ûekil 1. Çark Kat× Modeli ûekil 2. Difüzör Kat× Modeli POMPA-VANA DOSYASI