Tesisat Dergisi 218. Sayı (Şubat 2014)

70 Tesisat Dergisi Say× 218 - ûubat 2014 MAKALE (4) hava s×cakl×ù×na göre yap×l×rken (örn soùut- mada 35°C, ×s×tmada 7°C) sezonsal verimlilik tüm soùutma veya tüm ×s×tma sezonunu dik- kate al×r. ûekil 3 ’deki grafikte görüldüùü üzere bir soùutma sezonu boyunca farkl× s×cakl×klar farkl× sürelerde görülmektedir. Grafikte bu frekans olarak belirtilmiütir. Grafi- ùe dikkatlice bakacak olursak nominal verim- lilik hesab×nda kullan×lan sabit 35°C d×ü hava s×cakl×ù×, görülme süresi (frekans) aç×s×ndan oldukça düüük bir yüzdeye sahiptir. Yani cihaz soùutma sezonu boyunca bu s×cakl×ùa çok az bir süre maruz kalacakt×r. Buna karü×l×k cihaz yaklaü×k 16°C ile 25°C aras×ndaki s×cakl×klara soùutma sezonunun büyük bir bölümünde maruz kalacakt×r ki bu da yaklaü×k %70 civar×ndad×r. Bu yüzden nominal verimlilik gerçek çal×üma koüullar×n× yans×tmamaktad×r. Ayn× durum ×s×tma sezonu için de geçerlidir ( ûekil 3 ). Bir diùer fark ise yüktür. Nominal verimlilikte cihaz×n %100 yükte çal×üt×ù× koüul göz önüne al×n×rken sezonsal verimlilikte ise k×smi yükler de göz önüne al×nmaktad×r. Burada inverter teknolojisinin önemi devreye girer yani komp- resör çal×üma frekans×n× yüke göre ayarlayarak enerji tasarrufu saùlar. Son temel fark ise sezonsal verimliliùin yar- d×mc× konumlardaki enerji tüketimini de dikka- te almas×d×r. Yard×mc× konum derken burada, nominal verimlilik hesab×nda dikkate al×nma- yan, cihaz×n kapal× konumda veya bekleme konumunda tükettiùi enerjiden bahsediyoruz. úlk baüta bu miktar çok az gibi görünse de bütün bir soùutma veya ×s×tma sezonu düüü- nüldüùünde bu miktar verim hesab×nda önemli ölçüde etkili olmaktad×r. Sonuç olarak sezon- sal verimlilik gerçek çal×üma üartlar×nda daha doùru bir verim tan×m× saùlar. 2.1 Sezonsal Enerji Verimliliùi Oran× - SEER Soùutmada nominal verimlilik yani EER, 35°C’deki soùutma kapasitesinin yine ayn× s×cakl×ktaki güç tüketimine bölünmesiyle elde edilir. Soùutmada sezonsal verimlilik yani SEER ise y×ll×k soùutma ihtiyac×n×n, y×ll×k soùutmada çekilen güç ile yard×mc× konumlarda çekilen gücün toplam×na bölünmesiyle elde edilir. EN 14825 standard×nda SEER hesab× için Stras- burg üehrinin iklim verileri baz olarak al×nm×ü ve tasar×m s×cakl×ù× 35°C seçilmiütir [3]. Standart- ta 4 tane test noktas× tan×mlanm×üt×r ( Tablo 2 ). Bunlar 20, 25, 30, 35°C’dir. Deùiüik d×ü or- tam s×cakl×klar×nda soùutma ihtiyac× farkl× olduùundan cihaz k×smi yüklerde çal×üabilir. Bu yüzden cihaz ayr×ca farkl× k×smi yüklerde de test edilmektedir (%74, %47, %21 gibi). ûekil 3. Sezonsal verimlilik tüm ×s×tma veya tüm soùutma sezonunu dikkate al×r ûekil 4. 3 farkl× iklim bölgesi için d×ü ortam s×cakl×klar×n×n görülme süresi (frekans) C) (35 Tüketimi Güç C) (35 Kapasitesi EER ° ° = Güç Çekilen Konumlarda Güç Çekilen SEER + = C) (7 Tüketimi Güç C) (7 Kapasitesi COP ° ° = Güç Çekilen Konumlarda Güç Çekilen SCOP + = (1) (3) (2) Tablo 2. SEER için test üartlar× [3] Nokta K×smi Yük Oran× (%) D×ü ortam kuru termometre s×cakl×ù× (°C) úç ortam kuru termometre /yaü termometre s×cakl×ù×(°C) A 100 35 27(19) B 74 30 27(19) C 47 25 27(19) D 21 20 27(19) únverter teknolojisi sayesinde cihaz kolayl×kla kapasitesini ihtiyaca göre ayarlayabilir. Bu 4 test noktas×nda hesaplanan EER deùerlerinden yola ç×karak SEER deùeri hesaplan×r. 2.2 Sezonsal Performans Katsay×s× – SCOP Is×tmada nominal verimlilik yani COP, 7°C deki ×s×tma kapasitesinin ayn× s×cakl×ktaki güç tü- ketimine bölünmesiyle bulunur. Is×tmada sezonsal verimlilik SCOP ise y×ll×k ×s×tma ihtiyac×n×n, y×ll×k ×s×tmada çekilen güç ile yard×mc× konumlarda çekilen gücün topla- m×na bölünmesiyle bulunur. EN 14825 standard×nda SCOP hesab× için 3 farkl× iklim bölgesi tan×mlanm×üt×r. Bunlar ortalama iklim bölgesi, daha s×cak iklim böl- gesi ve daha soùuk iklim bölgesidir. Ortalama iklim bölgesi için Strasburg üehri (A), daha s×cak iklim bölgesi için Atina üehri (W), daha