Tesisat Dergisi 215. Sayı (Kasım 2013)

Tesisat Dergisi Say× 215 - Kas×m 2013 93 MAKALE çaplar×n×n farkl× olmas× durumunda kon- santrik redüksiyon kullan×lmal×d×r. Yang×n pompas×, gövde soğutma vanas×, otomatik hava at×m ventili ve bas×nç göstergeleriyle donat×lmal×d×r. 3.5 NFPA 20’ ye göre Pano Özellikleri Panolar sevk edilmeden önce fabrikada denetim- den geçmiş ve denenmiş olmal×d×r. Pano içinde, klemens bağlant× bilgileri panoya yap׺t×r×lm׺ olmal×, devre şemas×, yedek lambalar ve gerek- tiğinde başvurulmas× gereken telefon ve faks nu- maralar× bulunmal×d×r. Pano k×rm×z× elektrostatik toz boyal× (RAL 2000), fosfatlanm׺ 1.5mm DKP saçtan imal edilmiş olmal×d×r. Pano, s×v× girişine karş× «s×çrayan ve püsküren suya karş×», toz giri- şine karş× ise «toz birikmesine» izin vermeyecek IP55 korumaya sahip olmal×d×r. Panolar düzgün şekilde topraklanmal×d×r. Kablo bağlant× klemensleri panonun alt×nda yer almal×d×r. Pano kapağ× üzerinde standart harici herhangi bir eleman bulunmamal×d×r. Pompalar×n çal׺×p durmas×n× sağlayan ba- s×nç anahtarlar× sisteme tak×l× olmal×, sistem bas×nç ölçüm hatt×, bas×nç anahtar×na boru ile bağlanmaya uygun olmal×d×r. Pompa bas×nç anahtar×na bağl× olarak otomatik çal׺abile- ceği gibi, pano üzerindeki basmal× buton veya pano klemenslerine bağlanm׺ olan sahadaki buton sayesinde elle de çal׺t×r×labilmelidir. Bu çal׺t×rma butonu otomatik-manuel seçmeli anahtara bağl× olmamal×d×r. 3.5.1 Elektrik Motorlu Pompa Panosu Özellikleri Elektrik motoru kontrol ister otomatik ister elle çal׺s×n, pompa durdurma butonuna bas×lma- s× durumunda duracakt×r. Eğer sistem bas×nc× yeterli değilse, durdurma butonu b×rak×ld×ğ×n- da tekrar çal׺maya bağlanmal×, durdurma butonu panonun beslemesinin aç×k olduğunu izleyebilmek için, 1 adet TKÇY röle ç×k×ş× bu- lunmal×d×r. Pompalar×n çal׺t×ğ×n× izleyebilmek için, her pompada 1 adet de normalde aç×k TKÇY kontak ç×k×ş× bulunmal×d×r. Herhangi bir hata durumunda enerjisiz kalan, normalde aç×k TKÇY Genel Hata kontak ç×k×ş× bulunmal×d×r. Pano üstünde hata takibi için bilgi ׺×klar× bulunmal×d×r. Bilgi ׺×klar× en az; sistem devrede, otomatik çal׺ma devrede, otomatik çal׺ma devre d׺×, faz s×ras× ar×za, faz yetersiz uyar×lar×ndan oluşmal×d×r. Pano üzerinde susturulabilir sesli ve kapat×lamayan ׺×kl× hata alarmlar× bulunmal×d×r ve kilitli tip olmamal×d×r. Panonun enerji kesme şalteri, motor kalk׺ an×ndaki toplam yükün %15 faz- la ak×m değerinde seçilmiş olmal×d×r. Yang×n pompas× çal׺t×rma kontaktörü, pompa moto- runun doğrudan kalk׺ ak×m×n×n %50 fazlas× anma kontak ak×m×na sahip olmal×d×r. Yang×n pompas× motoru doğrudan (veya y×ld×z-üçgen) kalk׺l× olmal×d×r. 3.5.2 Dizel Motorlu Pompa Panosu Özellikleri Dizel motorlu pompay× kontrol edecek pano- larda otomatik çal׺ma durumunda, otomatik kapatma tertibat× mevcut ise bütün şartlar×n normale dönmesi ve en az 10 dakika süreyle çal׺mas×n× müteakip stop işlemi gerçekleş- melidir. Minimum çal׺ma zamanlay×c×s× ünite olmal×d×r. Panoda her biri başka akü grubundan kumanda alan iki adet bağ×ms×z çal׺t×rma bu- tonu bulunmal×; iki butondan birine bas×lmas× pompan×n çal׺mas× için yeterli olmal×d×r. Panonun beslemesinin aç×k olduğunu izleye- bilmek için, 1 adet enerjili durumda normalde kapal× TKÇY röle ç×k×ş× bulunmal×d×r. Pompala- r×n çal׺t×ğ×n× izleyebilmek için, her pompa 1 adet normalde aç×k TKÇY kontak ç×k×ş× bulun- mal×d×r. Herhangi bir hata durumunda enerjisiz kalan, normalde aç×k TKÇY genel hata kontak ç×k×ş× bulunmal×d×r. Pano üstünde hata takibi için bilgi ׺×klar× (sistem devrede, pompa start ar×za, 1.akü yetersiz, 2.akü yetersiz, 1.akü şarj ve 2.akü şarj) bulunmal×d×r. Motor aş×r× h×z ar×- za uyar×lar×n× gösteren bilgi ׺×klar× olmal×d×r. Pano üstünde susturulabilir sesli ve kapat×la- mayan ׺×kl× hata alarmlar× bulunmal×d×r. Bilgi ׺×klar×nda lamba ömrü uzun, ayd×nl×kta bile kolay görülebilir, değiştirilmesi kolay ׺×klar kullan×lmal×d×r. Pano üzerinde, isteğe bağl× olarak sistem ba- s×nc×n×, gün ve saat bilgisiyle birlikte kaydeden bir kaydedici bulunur ve bu kaydedici, elektrik kesilse bile çal׺abilir durumdad×r. Pano üze- rinde her iki akü şarj grubunun şarj ak×m×n× ve gerilimini ayr× ayr× gösteren ampermetre ve volt- metreler yerleştirilmelidir. Her iki akü grubunu da şarj etmek için, bağ×ms×z iki akü şarj ünitesi olmal×d×r. Akü şarj üniteleri, h×zl× atan otomatik sigorta korumal× olmal×d×r. Akü şarj üniteleri akü çeşidine ve gerilimine uygun olarak şarj yapacak özellikte seçilmelidir. Akü şarj üniteleri, tam boş aküyü en fazla 24 saat içinde tam dolu hale getirebilmelidir. Pompan×n çal׺ma sinyali geldi- ğinde, 1.akü grubu çal׺t×ramaz ise, 30 saniye bekledikten sonra bu kez 2.akü grubu devreye girerek sistemi çal׺t×rabilmelidir. Yang×n pompas×n×n ne kadar süre çal׺t×ğ×n× sa- yan çal׺ma süreci sayac× bulunmal×d×r. Akülerin ve panonun eksi ucu motor şasisiyle birlikte, eksi (-) kutupta olmal×d×r. Nemli ortamlarda kul- lan×lacak olan pompalar×n kumanda panolar×n×n içine su yoğuşmas×n× önleyici termostat kuman- dal× ×s×t×c× konulmal×d×r. Kumanda panosu dev- re d×ş× kald×ğ×nda dizel motor, motor üstündeki kumanda ünitesi sayesinde çal׺t×r×labilmelidir. Dizel motor nas×l çal׺×rsa çal׺s×n, dizel motor soğutma suyu hatt× (eğer varsa) selenoid vanas× da otomatik olarak aç×larak gövde soğutmas× sağlanmal×d×r. Kaynaklar 1. “Binalar×n Yang×ndan Korunmas× Hak- k×nda Yönetmelik”, 2009 2. NFPA 13 “Standard for the Installation of Sprinkler Systems”, 2010 Edition, 3. TS EN 12259–1, “Sabit Yang×n Söndürme Sistemleri-Sprinkler ve su püskürtme sis- temleri için elemanlar-Bölüm 1: Sprinkler” 4. TS EN 12845 “Sabit Yang×n Söndür- me Sistemleri-Otomatik Sprinkler Sistemleri-Tasar×m, Montaj ve Bak×m” 5. Tesisat Mühendisliùi Uygulama Kitab×, 2001, Istanbul 6. KILIÇ, A., BECEREN, K., Yang×n Güvenliùi Ders Notlar×, 2003, 7. NFPA 20 “Standard for the Installation of Stationary Fire Pumps for Fire Protec- tion” 2010 Edition, 8. UL 448, “Centrifugal Stationary Pumps for Fire-Protection Service” 9. FM 1319 “Approval Standard for Centri- fugal Fire Pumps” 2008 Edition