Tesisat Dergisi 215. Sayı (Kasım 2013)

MAKALE 62 Tesisat Dergisi Say× 215 - Kas×m 2013 SAACKE SAACKE SAACKE Ozan úÇTEN Jens MEYER Stefan SCHULT Enerjiyi Daha Verimli Kullanmak BRÜLÖR OPTúMúZASYONU Bu bölümümüz üç baül×k alt×nda iülenecektir. Birinci k×s×mda mekanik ve elektronik brülörlerin karü×laüt×rmas×n× yapacaù×z. úkinci k×s×mda frekans konvertörleri, üçüncü k×s×mda ise Oksijen ve Karbon monoksit kontrollü sistemlerde enerji verimliliùini inceleyeceùiz. K×s×m 2: Frekans Kontrol Üniteleri Alev olmas× için havaya ihtiyaç vard×r. Eğer birkaç megawattl×k enerji yaratacak alev isteniyorsa, çok miktarda havaya ihtiyaç vard×r. Bu sebeple, fanlar en yüksek kapasitede çal׺ma şartlar×na göre imal edilirler. En zor şartlar ise kuru yaz günlerinde seyrelmiş havan×n olduğu zamanlarda meydana gelir Bu durumlarda dahi fanlar yeterli yanma havas×n× içeriye üflemek zorundad×rlar. Fanlar Tam Yük Kapasitesine Göre Dizayn Edilirler İşletmelerin%95’ i tam kapasitede çal׺mazlar. Çoğu zaman k×smi, hatta bazen düşük yükte çal׺×rlar. Örneğin, saatte 10 ton yerine 3 ton buhar üretilecekse, çok daha az yak×ta ihtiyaç du- yulacakt×r. Bu yüzden vana ve damperler kullan×l×r ve böylece yak×t ak×ş× ayarlanabilecektir. Ayr×ca fan durduğunda, kontrol sistemi damperleri ta- mamen kapatarak yak×t ak׺×n× da kesmektedir. Belirli bir yük değerinde çal׺mak için yak×t ve havay× ayarlayan birer tane damper bulunmas× gerekir. Tam kapasitede bu damperler tamamen aç×k pozisyona gelirler, düşük kapasitelerde ise yeteri kadar yak×t ve havay× içeriye gönderirler. Ayn× zamanda bu düşük kapasitede yanma sabit ve emisyon değerleri s×n×rlar dahilinde olmal×d×r- lar. Sistemler bu şekilde gayet düzgün bir şekilde çal׺abilirler. Fakat bu durumefektif midir? Kesin- likle hay×r. Çünkü fan kazan yükünden bağ×ms×z olarak sürekli tam kapasitede çal׺maktad×r. Yanma ihtiyac×na göre hava fazla geldiğinde, bu fazla olan k×s×m damperler vas×tas× ile kontrol edilir. Teknik olarak bir yanl׺l×k yoktur fakat gereksiz yere enerji sarfiyat× yap×lmaktad×r. Hava Damperleri: Basit, Gürültülü ve Maliyetli Basit bir damper hava ak׺×n× ve dolay×s×yla fan ile brülör aras×ndaki bas×nc× kontrol eder. Bu sistemde damperler elektrik enerjisini, s×cakl×k ve gürültüye çevirirler. Bir de güçsüz bir izolasyon var ise rahats×zl×k derecesi iyice artacakt×r. Kural şudur; eğer üflenen hava iki kat×na ç×kar- mak isteniyorsa, fan h×z×n× da iki kat×na ç×karmak gerekmektedir. Fakat bunu yaparken elektrik sarfiyat× sekiz kat×na ç×kacakt×r (eğer fan×n s×n×r- land×rmas× yok ise). Bu oran gerçekten oturup dü- şünmeyi gerektirecek kadar çarp×c×d×r. Tersinden düşünülecek olursa, fan h×z×n× yar×ya düşürmek, elektrik sarfiyat×n× 1/8’ e indirecektir. úki Kat Hava = Sekiz Kat Elektrik Fan h×z×n× ayarlamak para tasarrufu yapmakt×r ve teknik olarak uygulanmas× gayet basittir. Frekans dönüştürücü, fana gelen elektriği azaltarak, fan×n dönme h×z×n× azalt×r. Sadece yeni sistemlere değil, eski sistemlere de uygulanabilir. Dönüştürücü, elektronik kontrol sisteminden sinyal al×r ve h×z sensörleri ile fan motorunun dönme h×z×n× ölçer. Kulak T×kaçlar× Çöpe Başar×l× retrofit projeleri öncesi ve sonras× k×yas- lamalar×na verilebilecek mükemmel örneklerdir. Düşük yüklerde çal׺×rken dağ evindeki sükuneti yakalayamazs×n×z fakat yine de kulak t×kaçlar×n×z× rafa kald×rabilirsiniz. Ayr×ca hava tedariğini sağlayan tüm bileşenler daha az mekanik gerilim alt×ndad×rlar. Bunun anlam×, motor rulmanlar×, hava damperi servo- lar×, hava kompansatörleri, flanş bağlant×lar× çok daha uzun ömürlü olacaklard×r. Elektrik motorlar×n×n dönüş h×zlar× yavaşlad×ğ×n- dan beri, frekans değiştiricinin kendi maliyetini amorti etmesi çok h×zl× olacakt×r. Frekans değiştiriciler uzun y×llardan beri kul- lan×lmaktad×rlar. Fakat elektronik parçalar×n fiyatlar×ndaki düşüşler bu aletlerin kullan×m×n× son zamanlarda daha ekonomik ve cazip hale getirmiştir. Her fan kapasitesi için frekans değiştirici vard×r ve 5 ile 45 kW aras× olanlar× raftan dahi sat×n al×nabilmektedir. Daha büyük ölçüde olanlar için ise önceden sipariş vermek gerekebilmektedir. Bu cihazlar×n kurulumu için yer bulmak kolayd×r. Örneğin, yeterli boşluk var ise mevcut kontrol kabinlerinin içine yerleştirilebilirler. Deneyimli bir elektrik teknikeri birkaç saat içinde inver- törü (frekans değiştirici) devreye alabilir, bu da Eğer kazan dairesindeki ses, jet uçaklar×n×n kalk׺×ndaki gibi güçlü sesleri and×r×yor ise sebebi muhtemelen fand×r. Çoğu işletmede fanlar, kazan yükünden bağ×ms×z olarak fazla elektrik harcayarak, her daim tam kapasitede çal׺×rlar. • Frekans değiştiriciler ile fan dönüş h×z×n×n düşürülmesi • Düşük yat×r×m maliyetleri • Kayda değer elektrik tasarrufu • Daha az gürültü • Fan ve brülör bileşenlerinin mekanik ömrünü uzatma HVAC DOSYASI