Tesisat Dergisi 208. Sayı (Nisan 2013)

PERSPEKTúF 20 Tesisat Dergisi Say× 208 - Nisan 2013 Güneü Enerjisi ve Yerli Sanayi Prof. Dr. Nilüfer EøRúCAN egrican@suntekinternational.com Prof. Dr. A. Nilüfer EøRúCAN SUN TEK International Proje ve Teknoloji Geliütirme Yönetim, Dan×ümanl×k, Eùitim Hizmetleri TESKON 2013 ve SODEX Fuar× etkinlikleri kapsa- m×nda, Y enilenebilir Enerji ve Yerli Sanayi: Gü- neü Enerjisi adl× çal׺tay yönetimimde haz×rland× ve 19 Nisan günü sunuldu. TÜBİTAK MAM Enerji Enstitüsünden Doç. Dr. Haydar Livatyal×; Hittite Solar CTO’su Oğuz Çapan; Solar Türk Y.K. Bşk Yrd. Osman Özberk; Erinç Genel Müd. Hakan Alaş; CSUN CEO’su Egemen Seymen; Şişe Cam Sat׺ Temsilcisi Gülru Süzer; Mavisis Yönetici Ortağ× Fatih Kavaslar; GENSED ad×na Murat Deligöz ve GÜNDER ad×na Prof. Dr. Necdet Alt×nto’un kat×l×yla değerli bilgi ak׺×, yorumlar, öneriler ve tart׺malar gerçekleştirildi. Türkiye , bulunduğu coğrafi konum itibariyle, yüksek güneşlenme süresi ve yüksek ׺×ma oran×na sahip. Türkiye’nin toplam y×ll×k güneülenme süresi 2 bin 640 saat, ortalama toplam ×ü×n×m üiddeti ise 1.311 kWh/m 2 olarak hesaplan×yor. Türkiye’nin güneş enerjisi potansiyeli, Avrupa’n×n önde gelen güneş enerjisi yat×r×mlar×na sahip Almanya, İspanya ve Çek Cumhuriyeti gibi ülkelere göre çok daha fazla. Buna rağmen, yat×r×m oran× henüz bu ülkelerin çok alt×nda. Bununla birlikte sektör , uzun zamand×r beklediği yasal düzen- lemelere 2011 ve 2012 y×l×nda kavuütu. 2011 Temmuz’unda ç×kar×lan yönetmelik ile isteyen her aboneye 500 kW’a kadar kendi elektriùini ürete- bilmehakk× verilmişti. Bu konudaki hukuki altyap×, Haziran 2012 de tamamland×. 500 kW’l×k bu oran, Mart 2013 de 1000 kW’a ç×kar×ld×. Geçtiğimiz y×l Yenilenebilir Enerji Kanunu’nda yap×lan değişiklikle 600 MW’a kadar güneş enerjisi santral× (GES) kurulmas×n×n önü aç×ld×. Lisansl× GES yat×r×m× için başvurulular, Haziran ay×nda başlayacak. Tüm bu gelişmelerle 2013 y×l×n×n, güneş enerjisine dayal× elektrik üretiminde ilk lisans dağ×t×mlar×n×n yaşanacağ× y×l olacağ× ve sektör için bir başlang×ç olarak kabul edileceği ifade ediliyor. Sektör, yerli üretime teüvik kredisi saùlanmas×, bedelsiz arazi tahsisi, belirli bir dönem vergi muafiyeti, düüük faizli kredilerin kulland×r×l- mas× gibi, ileriye dönük tedbirlerle piyasan×n hareketlenmesinin mümkün olduùunu dile getiriyor. Anti Damping uygulamas×, belirli bir süre KDV’nin yüzde 1 olmas×, kamu ihalelerinde yerli ürünlerin tercih edilmesi, TSE standartlar×n×n yerli ürünlere göre revize edilmesi öngörülüyor. Türkiye’nin en fazla güneü enerjisi alan bölgesi Güneydoùu Anadolu bölgesi olurken, bu bölgeyi Akdeniz bölgesi takip ediyor. Sektör temsilcileri, tüketici fiyatlar× band× göz önüne al×narak yap×- lan değerlendirmelerde, anahtar teslimi GES kurulum maliyetlerinin 1.5 Avro/Wp düzeyine inebileceğine dikkat çekiyor. Türkiye’nin en çok güneş alan Güneydoùu Anadolu ve Akdeniz bölgelerinde kurulum maliyetlerinin 1.0 Avro/ Wp ve alt×na inmesi ile Türkiye’nin tamam×nda yap×lacak yat×r×mlar×n cazip hale geleceği vurgu- lan×yor. Sektör, buradan yola ç×karak, 2014 ’den itibaren büyük yat×r×mc×lar×n güneü enerjisi santralleri ile pazarda yer alacağ×n× düşünüyor. Lisansl× GES yat×r×mlar×nda tarih olarak en erken 2014 y×l× verilirken, 1 MW ’a ç×kar×lan lisanss×z yat×r×mlar×n ise bu y×l artmas× bekleniyor. Kurul- mas× gündeme gelen çeşitli büyüklükte projelerin mevcut olduğunu bildiren sektör, özellikle AVM ve konut uygulamalar×nda son derece uygun olan bu sistemlerin, bu y×l artarak devam etmesini beklediklerini aç×kl×yor. GTM Research ve ESIA Emirates Solar In- dustry Association iübirliùi ile haz×rlanan Ortadoùu ve Kuzey Afrika Güneü Enerjisi Pazar× 2013-2017 Raporu na göre, Ortadoğu ve Kuzey Afrika (MENA) bölgesinde talebin büyük bir bölümü, Suudi Arabistan ve Türkiye kaynakl× olacak. Raporda, MENA ülkelerinde güneü enerjisi pazar×n×n 2015 y×l×na kadar yaklaü×k 3.5 GW’a ulaşacağ× öngörülüyor. Bu da küresel pazar×n neredeyse yüzde 8’ine ulaşacağ× anlam×na geliyor. Bölgenin, 2017 y×l×nda ise en fazla 10 GW talebin karü×lanacaù× bir pazar konumuna geleceği tahmin ediliyor. Raporda 2017’depazar×n yüzde 70’inin Suudi Arabistan ve Türkiye’de oluşacağ× belirtiliyor. Suudi Arabistan’×n GW seviyesinde pazar büyüklüğüne ulaşacak ilk ülke olacağ× belirtilen rapora göre, Türkiye ise Suudi Arabistan’×n ard×ndan güneü enerjisinde bölge- nin en büyük ikinci pazar× olacak. Günümüzde tüm dünyada elektrik talebi nde gözle görülür oranda bir art׺ yaşan×yor. Bu art×- ş×n, 2035 y×l×nda yüzde 84 oran× nda artacağ× tahmin ediliyor. Sektör bu noktada, T ürkiye’nin enerjide yüzde 75 oran×nda yurtd×ü×na ba- ù×ml× olduğuna dikkat çekiyor. Güneü enerjisine dayal× elektrik üretim tesislerinin sürekli bir istihdama yol açacaù× n× kaydeden sektör tem- silcileri, üretimin millileştirilmesi ile birlikte enerji kaynakl× olan toplam×n yüzde 25’ine tekabül eden cari aç×ğ×n da giderek azalmas×n×n kaç×n×lmaz olduğunu vurguluyor. Ülkemizde güneş enerjisi yat×r×m×na, yerli sa- nayinin korunmas×na önem verilmesi, sadece iç piyasan×n değil, MENA pazar×n×n da yak×ndan değerlendirilmesi, dünyada rekabet edebilir duruma gelinmesi için h×zl× hareket edilmesi ümidiyle.