Tesisat Dergisi 206. Sayı (Şubat 2013)

MAKALE 112 Tesisat Dergisi Say× 206 - ûubat 2013 olarak adland×rd×ù×m×z termal konfor koüullar×, kirletici yoùunluùu, ayd×nlatma kalitesi gibi un- surlar× olumlu veya olumsuz etkileme ihtimalleri söz konusudur. Büyüküehirlerde insanlar zamanlar×n×n %90’dan fazlas×n× bina içinde geçirmektedir- ler. Bulunduklar× ortam×n kalitesi saùl×klar×n× ve verimliliklerini etkilemektedir. “Hasta Bina Sendromu” kaynakl× saùl×k problemleri en fazla görülen ilk beü hastal×k aras×nda say×lmaktad×r. VAP uygulanmas× neticesinde úOK’da oluüabile- cek olumsuz deùiüiklikler nedeniyle bina sakin- lerinin saùl×k ve verimliliklerinin bozulmas×n×n yaratacaù× finansal kay×plar, VAP ×n getireceùi kazançlar× geçebilir. Belirli VAP’lar×n, úOK ne olas× etkilerine örnekler Tablo-1 de verilmiütir. baüka at×klardan ×s× geri kazan×m×Bu örneklerin say×s× artt×r×labilir. Dolay×s× ile VAP uygulamas× durumunda sadece hedeflenen parametrelerin deùil, uygulamadan etkilenmesi muhtemel pa- rametrelerin de uygulama öncesi ve sonras×nda Ö&D si gerekir. Bu hususa, 6 ûubat 2009 tarihli “5267 say×l× Enerji Verimliliùi Kanunu Kapsa- m×nda Yap×lacak Yetkilendirmeler Sertifikalan- d×rmalar, Raporlamalar ve Projeler Konusunda Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakk×nda Tebliù’in ekindeki VAP Raporu örneùinin 5.2.5 madde- sinde “Etki Analizi” baül×ù× alt×nda genel olarak deùinilmiü ancak detayland×r×lmam×üt×r. Ancak haz×rlanacak Ö&D Plan×nda bu husus göz önünde bulundurulmal× ve Tablo 2 ’de listelenen úOK parametrelerinden, etkilenmesi muhtemel olanlar belirlenerek, plana eklenmelidir. 2. Ö&D’de Bina Otomasyon Yönetim Siste- minin (BYS) Kullan×lmas× Ö&D yap×labilmesi için, ilgili parametrenin ölçü- müne dönük sistem ve ekipmanlar×n kurulmas×, temin edilmesi gerekir. Bunun da bir maliyeti vard×r. Eùer binada bir BYS mevcut ise veya yeni yap×lacaksa bilgi toplama için BYS den yararlan×labilir. Ancak, bunu yapabilmek için BYS’nin kendi gerçek zamanl× kontrol fonksi- yonunun yan× s×ra bu ekstra iüi de yapacak üekilde tasarlanm×ü olmas× gerekir. Örneùin, eùilim fonksiyonunun yoùun olarak kullan×lmas×, BYS’nin temel fonksiyonlar×nda aksakl×klara neden olabilir. Baz× parametrelerin izlenmesine, kontrol aç×s×ndan gerek olmayabilir ama bu ilave noktalar×n tasar×m safhas×nda göz önünde bulundurulup, üartnameye eklenmesi gerekir. Elektrik güç tüketim ölçümü buna bir örnektir. Küçük güç tüketimlerinin, ayd×nlatman×n ve ana güç beslemesinin eùilim analizleri, yüksek kalitede verimlilik kararlar× ve iületme geri bilgi beslemesi aç×s×ndan çok faydal×d×r, ama gerçek zamanl× kontrol aç×s×ndan hiçbir anlam× yoktur. Yaz×l×m×n içine kolayca eklenebilecek fonksiyon- lardan biri de, set noktalar×ndaki deùiüikliklerin otomatik kaydedilmesidir. Doùrulama için gerekli eùilim analizi yeteneùinin BYS’ye eklenmesi çok özel bir durumdeùildir, genel bir uygulamad×r. Ancak, bilgilerin eùilim analizinin yap×lmas×, bilgisayar çal×ümas×n×, haberleüme bant geniüliùini ve depolamay× kilitleyebilir. Uygun yaz×l×m ve donan×m×n mevcut olmas× gerekir. Sis- temin ekstra eùilim analizi kapasitesinin mevcut olmas× durumunda, iületme elemanlar×n×n sistem problemlerini önceden teühis amac×yla kendi istedikleri eùilim analizi bilgilerinin toplanmas×n× geliütirebilmeleri için, BYS’nin kullan×m× konusunda eùitilmiü olmalar× gerekir. BYS eùilim analizi yapabilirliùi ile enerji kullan×m×n× kaydedebilir. Ama BYS’lerin çoùu “Deùer Deùiüimi” olaylar×n× kaydetmektedir, her bir deùer deùiüimi aras×ndaki zaman aral×ù× bilinmediùi sürece enerji tasarrufunun hesap- lanmas× mümkün deùildir. Eùilim analizini daha düzenli aral×klara zorlamak amac×yla, deùer deùiüimlerinin s×n×rlar× s×k×laüt×r×labilir, ancak Tablo 1. VAP veya Deùiüikliklerin úOK ne olas× Etkileri, úlgili Tedbirlere Örnekler VAP veya Deùiüiklik úOK ya olas× etkiler Önlem • Egzost havas×ndan veya baüka at×klardan ×s× geri kazan×m×. Baz× ×s× geri kazan×m sistemleri egzost havas×ndaki nem ve kirleticilerin, besleme havas×na kar×ümas×na neden olabilir. ústenmeyen nem ve kirletici transferi engellenmelidir. • Serbest soùutma (freecooling) amac×yla d×ü havar ekonomizeri kullan×lmas× Genel olarak ortalama d×ü hava miktar× artacaù× için úOK iyileüecektir. Nemli iklimlerde, bu uygulama iç ortam neminin yükselmesine ve nem kaynakl× úOK problemlerine neden olabilir. Taze hava al×ü menfezleri araç, egzostu HVAC egzostu, restaurant egzostu, at×k depolama alan× gibi kuvvetli kirletici kaynaklar×n×n mümkün olduùu kadar uzaùunda olmal×. gerekli filtreler kullan×lmal×. D×ü havada ozon kirliliùi söz konusuise, iç ortamdaki ozon seviyesi ölçülmeli ve gerekiyorsa aktif karbon filtreler kullan×lmal×ç Nemi giderici önlem al×narak ekonomizör kontrol cihazlar×n×n ve ilgili minimum taze hava miktar×n×n periyodik kalibrasayonu ve muhafazas× saùlanmal×. • D×ü hava ile gece ön soùutma. Nemli iklimlerde HVAC ekipmanlar×nda ve bina elemanlar×nda yoùuüma ve bundan kaynaklanan mikroorganizma üreme riski vard×r. D×ü havan×n çiù noktas× s×cakl×ù× kontrol edilerek yoùuüma riski oluütuùunda gece soùumas× durdurulmal×d×r. • Sabit hava debili sistemin deùiüken hava debili olarak deùiütitilmesi úç ×s×tma veya soùutma yüklerinin az olduùu durumlarda yetersis taze hava beslemesi. Minimum taze hava miktar×n×n sabitlenmesi durumunda, üfleme s×cakl×ù×n×n kontrol edilmemesi halinde düüük soùutma yüklerinde aü×r× soùutma. Mahale hava daù×t×m×nda düzensizlik ve hava cereyan× oluüumu. Minimum taze hava mitar×n×n beslenmesinin her debide saùlanmas× gerekir. Soùutma yüklerinin düüük olduùu durumlarda üfleme s×cakl×ù×n×n yükseltilmesi gerekebilir. Soùutmada, hava cereyan× oluüumunu engellemek üzere, minimum debi, üfleme s×cakl×ù× iyi belirlenmeli ve gerekiyorsa menfezler deùiütirilmeli. • Soùutmada üfleme s×cakl×ù×n×n,yükseltilmesi (Soùutma Grubu’nun çektiùi enerji azal×r, ancak fan×n enerjisi artar). Üfleme s×cakl×ù×n×n yükseltilmesi için, chiller su ç×k×ü s×cakl×ù×n×n yükseltilmesi, santral soùutma bataryas×nda nem alma miktar×n×n azalmas×, dolay×s× ile iç ortam baù×l neminin yükselmesine neden olur. Nemin kontrolüne olanak saùlayacak soùuk su s×cakl×ù× korunmal×d×r. Tablo 2. IOK Parametleri • Termal konfor • Taze hava miktar× • CO 2 konsantrasyonu • CO konsantrasyonu • Ozon konsantrasyonu • Partikül konsantrasyonu • Bioaerosol konsantrasyonu • VOC • Ayd×nlatma yeterliliùi • Sakinlerin úOK memnuniyet oran×